اکوسیستم های کربن آبی چیست؟

اکوسیستم های کربن آبی چیست؟

به گزارش گلونی اکوسیستم‌های ساحلی حرا، باتلاق‌های جزر و مدی، و علفزارهای دریایی مزایا و خدمات متعددی را ارائه می‌دهند که برای سازگاری با تغییرات اقلیمی در امتداد سواحل در سطح جهان ضروری است،

از جمله محافظت در برابر طوفان و افزایش سطح دریا، جلوگیری از فرسایش خط ساحلی، تنظیم کیفیت آب ساحلی، تامین زیستگاه ماهیگیری تجاری مهم و گونه‌های دریایی در خطر انقراض و امنیت غذایی برای بسیاری از جوامع ساحلی. علاوه بر این، این اکوسیستم‌ها مقادیر قابل توجهی کربن آبی ساحلی را از جو و اقیانوس جدا و ذخیره می‌کنند و از این رو اکنون به دلیل نقش خود در کاهش تغییرات آب و هوایی شناخته شده‌اند.

علیرغم این مزایا و خدمات، اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی برخی از در معرض خطرترین اکوسیستم‌های روی زمین هستند که هر سال حدود ۳۴۰۰۰۰ تا ۹۸۰۰۰۰ هکتار از بین می‌روند.

تخمین زده می شود که تا ۶۷ درصد و حداقل ۳۵ درصد و ۲۹ درصد از پوشش جهانی باتلاق‌های جزر و مدی حرا و علفزارهای دریایی به ترتیب از بین رفته است.

اگر این روند با نرخ فعلی ادامه یابد، ۳۰ تا ۴۰ درصد بیشتر از باتلاق‌های جزر و مدی و علف‌های دریایی و تقریباً همه حراهای حفاظت نشده در ۱۰۰ سال آینده از بین خواهند رفت.

هنگامی که این اکوسیستم‌ها تخریب یا از بین می‌روند، می‌توانند به منابع قابل توجهی از گازهای گلخانه‌ای دی اکسید کربن تبدیل شوند.

اکوسیستم‌های کربن آبی چیست؟

چرا اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی برای کاهش تغییرات آب و هوایی مهم هستند؟

در مقایسه با سایر اکوسیستم‌ها، آیا اکوسیستم‌های کربن آبی پس از تبدیل یا تخریب، مقادیر قابل توجهی CO2 در واحد سطح آزاد می‌کنند؟

اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی در کجا یافت می‌شوند؟

چه فعالیت‌هایی باعث نرخ بالای از بین رفتن اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی می‌شوند و چگونه می‌توان چنین تلفاتی را کاهش داد؟

قطعیت علمی ترسیب، ذخیره و انتشار کربن از اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی چیست؟

سیاست‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و ابزارهای فعلی تغییرات آب و هوایی چگونه می‌توانند کربن آبی را حفظ کنند؟

آیا کربن آبی ساحلی می‌تواند انگیزه و حمایت از حفاظت و احیای اکوسیستم‌های ساحلی باشد؟

کجا می‌توان اطلاعات بیشتری در مورد کربن آبی ساحلی یافت؟

اکوسیستم‌های کربن آبی چیست؟

حرا نوعی جنگل استوایی است که در لبه خشکی و دریا یافت می‌شود و به طور منظم توسط آب جزر و مدی سرازیر می‌شود.

حرا از جمله جنگل‌های غنی از کربن در مناطق استوایی است.

تخمین زده می شود که میانگین نرخ ترسیب کربن سالانه برای جنگل‌های حرا به طور متوسط ​​بین ۶ تا ۸ تن معادل CO2 در هکتار) است. این نرخ‌ها حدود دو تا چهار برابر بیشتر از نرخ‌های جهانی است که در جنگل‌های استوایی بالغ مشاهده می‌شود.

مانگروها حداقل ۱.۶ میلیارد دلار در سال خدمات اکوسیستمی ارائه می‌کنند که عبارتند از: حمایت از شیلات با فراهم کردن زمینه‌های تخم ریزی مهم برای گونه‌های ماهی تجاری.

فیلتر کردن آلاینده‌ها و حذف آلاینده‌ها از آب‌های ساحلی و کمک به کیفیت سالم آب دریای ساحلی؛ و حفاظت از توسعه سواحل و جوامع در برابر طوفان، سیل و فرسایش.

در ۵۰ سال گذشته، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد از مانگروها در سطح جهان از بین رفته‌اند و هر سال به میزان ۲ درصد از بین‌می روند.

علل عمده تخریب اکوسیستم‌های حرا شامل جنگل زدایی برای ساخت استخرهای آبزی پروری و سایر اشکال توسعه ناپایدار ساحلی است.

کارشناسان تخمین می‌زنند که انتشارات ناشی از تخریب جنگل‌های حرا می‌تواند به ۱۰٪ از کل انتشارات ناشی از جنگل زدایی در سطح جهان برسد، حتی اگر حرا تنها ۰.۷٪ از مساحت جنگل‌های استوایی را تشکیل می‌دهد.

باتلاق جزر و مد
باتلاق جزر و مد
اکوسیستم های کربن آبی چیست؟
اکوسیستم های کربن آبی چیست؟

باتلاق‌های جزر و مدی تالاب‌های ساحلی با خاک‌های عمیق هستند که از طریق انباشته شدن رسوبات معدنی و مواد آلی ساخته می‌شوند و سپس با آب شوری که توسط جزر و مد وارد می‌شود پر می‌شوند.

تقریباً تمام کربن موجود در اکوسیستم‌های مرداب جزر و مدی در خاک یافت می‌شود که می‌تواند چندین متر عمق داشته باشد.

تخمین زده می‌شود که میانگین نرخ ترسیب کربن سالانه برای باتلاق‌های جزر و مدی به طور متوسط ​​بین ۶ تا ۸ تن دی اکسید کربن در هکتار است.

این نرخ‌ها حدود دو تا چهار برابر بیشتر از آنهایی است که در جنگل‌های استوایی بالغ مشاهده می‌شود.

باتلاق‌های جزر و مدی آلاینده‌های رواناب زمین را فیلتر می‌کنند و از این رو به حفظ کیفیت آب در مناطق ساحلی کمک می‌کنند.

آنها زیستگاه حیاتی برای بسیاری از مراحل چرخه زندگی گونه‌های مهم دریایی را فراهم می‌کنند که برای ماهیگیری سالم و اکوسیستم‌های دریایی ساحلی ضروری است.

باتلاق‌های جزر و مدی همچنین به عنوان حایلی برای جوامع ساحلی عمل می‌کنند و مقداری انرژی را از طوفان‌ها و سیل‌ها جذب می‌کنند و به جلوگیری از فرسایش کمک می‌کنند.

باتلاق‌های جزر و مدی و آب شیرین به میزان ۱-۲ درصد در سال از بین می‌روند.

تهدیدهای اصلی برای اکوسیستم‌های مرداب جزر و مدی عبارتند از زهکشی برای توسعه ساحلی، تبدیل به کشاورزی و بالا آمدن سطح دریا.

علف‌های دریایی
علف‌های دریایی

علف‌های دریایی گیاهان گلدار غوطه‌ور با ریشه‌های عمیق هستند که در علفزارهای در امتداد ساحل هر قاره به جز قطب جنوب یافت می‌شوند.

کربن در طول زمان در علف‌های دریایی جمع می‌شود و تقریباً به طور کامل در خاک‌هایی که عمق آن تا چهار متر اندازه‌گیری شده است، ذخیره می‌شود.

اگرچه علف‌های دریایی کمتر از ۰.۲ درصد از اقیانوس‌های جهان را تشکیل می‌دهند، اما تقریباً ۱۰ درصد از کربن مدفون شده در رسوبات اقیانوس‌ها را سالانه (۲۷.۴ تریلیون گرم کربن در سال) جذب می‌کنند.

در هر هکتار، علف‌های دریایی می‌توانند تا دو برابر بیشتر از جنگل‌های زمینی کربن ذخیره کنند. استخر جهانی کربن آلی اکوسیستم علف‌دریایی می‌تواند به ۱۹.۹ میلیارد تن برسد.

علفزارهای دریایی رسوبات و سایر مواد مغذی را از آب فیلتر می‌کنند و دائماً در حال ایجاد و حفظ رسوب هستند که سواحل را از فرسایش، طوفان و سیل محافظت می‌کند.

آنها همچنین زیستگاه‌های مهمی برای شیلات و گونه‌های دریایی شاخص مانند لاک پشت‌های دریایی و گاو دریایی هستند.

اکوسیستم های کربن آبی چیست؟
اکوسیستم های کربن آبی چیست؟

علف‌های دریایی یکی از در معرض خطرترین اکوسیستم‌های جهان هستند، با تلفات جهانی سالانه حدود ۱.۵ درصد و در دهه‌های اخیر شتاب گرفته‌اند.

در سطح جهانی، حدود ۲۹ درصد از اکوسیستم‌های علف دریایی زمین از بین رفته است.

تهدیدهای عمده برای علف‌های دریایی شامل کاهش کیفیت آب به دلیل استفاده نامناسب از زمین، مانند جنگل زدایی و لایروبی است.

چرا اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی برای کاهش تغییرات آب و هوایی مهم هستند؟

اکوسیستم‌های ساحلی حرا، علفزارهای دریایی و مرداب‌های جزر و مدی، تغییرات آب و هوایی را با جدا کردن دی‌اکسید کربن (CO2) از جو و اقیانوس‌ها با نرخ‌های قابل توجهی بالاتر، در واحد سطح، نسبت به جنگل‌های خشکی کاهش می‌دهند (شکل ۱).

رسوبات کربن انباشته شده در این سیستم‌ها در زیر زمین در زیست توده گیاهان (تنه درختان، ساقه و برگ)، در زیر زمین در زیست توده گیاهی (سیستم‌های ریشه و ریزوم‌ها) و در خاک‌های آلی غنی از کربن معمولی برای این اکوسیستم‌ها ذخیره می‌شوند.

کربن عمدتاً در زیر زمین در خاک‌های اکوسیستم‌های ساحلی ذخیره می‌شود (شکل ۲ را ببینید).

از کربن آبی ساحلی ذخیره شده در جنگل‌های حرا، مرداب‌های جزر و مدی و علفزارهای دریایی، ۵۰ تا ۹۹ درصد در خاک‌های زیر زمین قرار دارد.

این ذخایر غنی کربن در خاک می تواند تا شش متر در زیر سطح باشد، جایی که می‌تواند برای مدت طولانی (تا هزاران سال) باقی بماند.

مطالعات اخیر ذخیره کربن در متر بالایی خاک را تقریباً ۲۸۰ میلیون گرم در هکتار برای حرا، ۲۵۰ میلیون گرم در هکتار برای باتلاق‌های جزر و مدی و ۱۴۰ میلیون گرم در هکتار برای علفزارهای علف دریایی، معادل ۱۰۳۰ مگاگرم کربن تخمین زده است.

معادل دی اکسید در هکتار (Mg CO2eq Ha-1) برای جنگل‌های حرا مصب رودخانه، ۹۲۰( Mg CO2eq)می در هکتار برای باتلاق‌های جزر و مدی، و ۵۲۰ میلیون گرم (Mg CO2eq) در هکتار برای علفزارهای علف دریایی. با افزودن کربن موجود در گیاهان، میانگین ذخیره کربن به ترتیب ۱۴۹۴، ۹۵۱ و ۶۰۷ میلیون گرم دی‌اکسید کربن در هکتار برای جنگل‌های حرا، باتلاق‌های جزر و مدی و مراتع علف‌دریایی است.

در مقایسه با سایر اکوسیستم‌ها، آیا اکوسیستم های کربن آبی پس از تبدیل یا تخریب، مقادیر قابل توجهی CO2 در واحد سطح آزاد می کنند؟

هنگامی که اکوسیستم‌های ساحلی تخریب می‌شوند، از بین می‌روند یا به کاربری‌های دیگر تبدیل می‌شوند، ذخایر بزرگ کربن آبی در خاک‌ها در معرض دید قرار می‌گیرند و به صورت CO2 در جو و/یا اقیانوس آزاد می‌شوند.

نرخ فعلی از دست دادن این اکوسیستم‌ها ممکن است منجر به ۰.۱۵-۱.۰۲ میلیارد تن CO2 در سال آزاد شود.

اگرچه مجموع منطقه جهانی مانگروها، باتلاق‌های جزر و مدی، و علفزارهای دریایی تنها ۲ تا ۶ درصد از کل مساحت جنگل‌های استوایی را تشکیل می‌دهد، تخریب این سیستم‌ها عامل ۳ تا ۱۹ درصد از انتشار کربن ناشی از جنگل زدایی جهانی است.

توجه داشته باشید که برآوردهای قبلی از تأثیر گازهای گلخانه‌ای تبدیل اکوسیستم ساحلی تنها به دلیل جداسازی از دست رفته و نه انتشار کربن بود، و از این رو دست‌کم گرفتن قابل توجهی بود.

تجزیه و تحلیل اخیر نشان می‌دهد که از دست دادن سالانه سه اکوسیستم کربن آبی منجر به انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌شود.

اکوسیستم های کربن آبی چیست؟
اکوسیستم های کربن آبی چیست؟

اکوسیستم های کربن آبی ساحلی در کجا یافت می شوند؟

اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی در امتداد سواحل هر قاره‌ای به جز قطب جنوب یافت می‌شوند. حرا در منطقه جزر و مدی سواحل گرمسیری و نیمه گرمسیری رشد می‌کند کشورهایی که بیشترین مناطق مانگرو را دارند عبارتند از اندونزی، استرالیا، مکزیک، برزیل، نیجریه، مالزی، میانمار، پاپوآ گینه نو، کوبا، هند، بنگلادش و موزامبیک.

درایران در امداد سواحل جنوب کشور مناطق شاخصی چون هرمزگان و بوشهردارای این اکوسیستم ارزشمند هستند.

باتلاق‌های جزر و مدی اکوسیستم‌های جزر و مدی هستند که در خطوط ساحلی محافظت شده از مناطق نیمه قطبی تا مناطق استوایی، هر چند به طور گسترده در مناطق معتدل رخ می‌دهند، عمدتاً در اروپا، آمریکای شمالی، استرالیا و در عرض‌های جغرافیایی بالاتر آمریکای جنوبی و آفریقا.

مراتع علف دریایی جوامعی از گیاهان گلدار زیر آب هستند که در آب‌های ساحلی همه قاره‌ها به جز قطب جنوب یافت می‌شوند بیش از ۶۰ گونه علف دریایی شناخته شده است و ۱۰ تا ۱۳ مورد از آنها ممکن است در مناطق گرمسیری وجود داشته باشند.

در حالی که چندین کشور در حال تلاش برای نقشه برداری بهتر و کمی کردن این سیستم‌ها هستند، نقشه‌های منطقه‌ای و جهانی نقاط داغ کربن آبی ساحلی در حال حاضر وجود ندارد.

چه فعالیت‌هایی باعث نرخ بالای از بین رفتن اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی می‌شوند و چگونه می‌توان چنین تلفاتی را کاهش داد؟

اکوسیستم های کربن آبی چیست؟
اکوسیستم های کربن آبی چیست؟

علل اصلی تبدیل و تخریب اکوسیستم‌های کربن آبی در سراسر جهان متفاوت است، اما عمدتاً توسط فعالیت‌های انسانی هدایت می‌شود.

محرک‌های رایج آبزی پروری، کشاورزی، بهره برداری از جنگل‌های حرا، منابع زمینی و دریایی آلودگی و توسعه صنعتی و شهری ساحلی است.

انتظار می‌رود این تأثیرات همچنان ادامه داشته باشد و با تغییرات آب و هوایی تشدید شود.

در سطح جهانی، سیاست‌ها، استراتژی‌های مدیریت ساحلی و ابزارهای طراحی شده برای حفظ و احیای اکوسیستم‌های ساحلی توسعه و اجرا شده‌اند.

سیاست‌ها و مکانیسم‌های مالی در حال توسعه برای کاهش تغییرات آب و هوایی ممکن است مسیر دیگری را برای مدیریت مؤثر ساحل ارائه دهد.

کربن آبی اکنون امکان بسیج بودجه و درآمد اضافی را با ترکیب بهترین شیوه‌ها در مدیریت ساحلی با اهداف و نیازهای کاهش تغییرات آب و هوا فراهم می‌کند.

قطعیت علمی ترسیب، ذخیره و انتشار کربن از اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی چیست؟

دانشمندان روش‌های قوی برای اندازه‌گیری و پایش کربن آبی ذخیره شده در زیست‌توده رویشی و خاک‌های حرا، باتلاق‌های جزر و مدی و علف‌های دریایی را توسعه داده‌اند.

به طور مشابه، روش‌های موثری برای تخمین از دست دادن کربن از این سیستم‌ها در صورت تخریب یا تبدیل وجود دارد.

پروتکل‌هایی برای اندازه‌گیری کربن آبی ذخیره شده در حرا برای مدتی ایجاد شده‌اند و روش‌های مرتبط برای باتلاق‌های جزر و مدی و علفزارهای دریایی در حال حاضر استاندارد شده‌اند.

راهنمای میدانی دقیق برای روش‌هایی برای ارزیابی ذخایر کربن و عوامل انتشار در حرا، باتلاق‌های جزر و مدی و علف‌های دریایی در حال حاضر در بخش منابع ما موجود است و روش‌های استانداردی که در داخل ذکر شده است امکان جمع‌آوری مداوم داده‌های قابل مقایسه را در این زیستگاه‌ها در سراسر جهان فراهم می‌کند.

روش‌های موجود در راهنمای میدانی با استانداردهای بین‌المللی مرتبط با دستورالعمل‌های هیئت بین‌دولتی تغییر آب و هوا (IPCC) و کتاب‌های منبع مربوطه (IPCC اخیراً ضمیمه ۲۰۱۳ دستورالعمل‌های IPCC 2006 برای فهرست‌های ملی گازهای گلخانه‌ای: تالاب‌ها) را توسعه داده است.

با این حال، تفاوت در زیرساخت‌های فنی و تخصص ممکن است کاربرد روش‌ها و تکنیک‌های خاص را محدود کند، بنابراین کشورهای در حال توسعه ممکن است برای اجرای مؤثر به حمایت بیشتری نیاز داشته باشند.

سیاست‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و ابزارهای فعلی تغییرات آب و هوایی چگونه می‌توانند کربن آبی را حفظ کنند؟

تعدادی از مکانیسم‌های موجود وجود دارد که کاهش تغییرات آب و هوا را از طریق حفاظت و بازسازی سیستم‌های طبیعی تشویق می‌کند.

بسیاری از این مکانیسم‌ها را می‌توان برای اکوسیستم‌های کربن آبی ساحلی تطبیق داد و اعمال کرد. با این حال، بیشتر این فرصت‌ها بر روی کربن موجود در زیست توده رویشی روی زمین تمرکز می‌کنند و در حال حاضر کربن موجود در خاک را در نظر نمی‌گیرند.

نهادهای سیاست بین المللی مانند کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات آب و هوا (UNFCCC)و دیگران شروع به گنجاندن کربن آبی در بحث‌های خود در مورد اکوسیستم‌های طبیعی کرده‌اند.

مکانیسم‌های مرتبطی مانند کاهش انتشار از طریق کاهش جنگل‌زدایی (REDD+) و اقدامات کاهش مناسب ملی (NAMAs) به عنوان ابزاری برای کشورهای در حال توسعه برای دسترسی به جریان‌های مالی کاهش کربن بین‌المللی و اجرای برنامه‌ها و سیاست‌ها در سطح ملی در حال ظهور هستند.

در مقیاس محلی، مکانیسم‌های توسعه پاک (CDM) برای کمک به تأمین مالی اقدامات کاهش آب و هوا که ممکن است شامل حفاظت از اکوسیستم ساحلی باشد، در حال توسعه هستند. و به نظر می‌رسد بازارهای کربن داوطلبانه به عنوان منبع حمایت مالی برای فعالیت‌های حفاظت و احیای اکوسیستم ساحلی باشد.

آیا کربن آبی ساحلی می‌تواند انگیزه و حمایت از حفاظت و احیای اکوسیستم‌های ساحلی باشد؟

آره! تعداد قابل توجه و رو به رشد پروژه‌های نمایشی در سطح سایت کربن آبی ساحلی که در حال حاضر توسط کشورها و سازمان‌های مختلف در سراسر جهان اجرا می‌شوند، شواهد قوی از ظرفیت کربن آبی برای ایجاد انگیزه در حفاظت است.

به عنوان مثال می‌توان به پروژه‌های Livelihood Funds در Sundarbans – هند، Casamance – سنگال و Yagasu – اندونزی اشاره کرد.

مرکز تحقیقات منابع ساحلی و دریایی، وزارت امور دریایی و شیلات در اندونزی؛ پروژه نمایش ابوظبی؛ و پروژه احیای جنگل‌های حرا میکوکو پاموجا در کنیا.

پروژه‌های دیگری که بر مدیریت پایدار یا احیای اکوسیستم‌های دریایی ساحلی تمرکز دارند شامل پروژه کربن حرا زامبزی در تانزانیا و موزامبیک، پروژه حرا اکوسیستم دریایی بزرگ کنونی قناری در گامبیا، سنگال، گینه بیسائو و گینه است.

کجا می توان اطلاعات بیشتری در مورد کربن آبی ساحلی یافت؟

ادبیات به سرعت در حال رشدی وجود دارد که اطلاعات بیشتری در مورد اکوسیستم‌های دریایی ساحلی و نقش آنها در کاهش تغییرات آب و هوایی – یا در مورد «کربن آبی» ارائه می‌دهد.

اکوسیستم های کربن آبی چیست؟
اکوسیستم های کربن آبی چیست؟

منابع بیشتر:

مرادی, مصطفی, قاسمی, اکبر. برآورد ذخیره کربن خاک جنگل‌های حرا (Avicennia marina Forssk.) در استان بوشهر. علوم و تکنولوژی محیط زیست, ۱۴۰۰; ۲۳(۳): ۱۸۳-۱۹۳. doi: 10.30495/jest.2019.17972.2679

پرون، صدیقه، و اسماعیلی، عبدالکریم. (۱۳۸۹). برآورد ارزش غیربازاری جنگل حرا در استان هرمزگان. اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی)، ۲۴(۲)، ۱۶۲-۱۶۸. SID. https://sid.ir/paper/142083/fa

اسماعیلی عبدالکریم، پرون صدیقه. برآورد ارزش بازاری جنگل حرا در منطقه حفاظت شده قشم. اقتصاد کشاورزی (اقتصاد و کشاورزی)[Internet]. 1389؛۴(۲):۱۳۱-۱۴۷. Available from: https://sid.ir/paper/124386/fa

https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2023-022-En.pdf

https://www.thebluecarboninitiative.org/about-blue-carbon

https://www.isna.ir/news/1401061209231/%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%86-%D8%A2%D8%A8%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA

جهان بینی بومی در مقابل جهان بینی غربی

تهیه و تدوین: مصیب شیرانی، کارشناس و فعال محیط زیست

پایان پیام

کد خبر : 280195 ساعت خبر : 8:00 ق.ظ

لینک کوتاه مطلب : https://golvani.ir/?p=280195
اشتراک در نظرات
اطلاع از
0 Comments
Inline Feedbacks
نمایش تمام نظرات