نقاشی پنجکنت؛ کهن‌ترین تصویر از رستم پهلوان ایرانی

نقاشی پنجکنت؛ کهن‌ترین تصویر از رستم پهلوان ایرانی

به گزارش گلونی از الکساندر بلینتسکی کتابی به نام هنر تاریخی پنجکنت؛ نقاشی و پیکرتراشی و با ترجمه عباس‌علی عزتی چاپ شده است.

این کتاب به هنر پنجکنت شهری در شمال تاجیکستان و ۶۰ کیلومتری سمرقند و فرهنگ سغدی پرداخته و به ما می‌گوید که احتمالا پنجکنت در قرن ششم میلادی رشد پیدا کرده و در قرن هشتم و با ورود اعراب موجودیت خود را از دست داده است.

در جریان حفاری‌های این شهر بیشتر از پنجاه مکان کشف شده که دیوارهای آن پوشیده از نقاشی‌اند‌، نقاشی‌هایی که عمدتا صحنه‌هایی از رزم و بزم را به نمایش گذاشته‌اند.

در نقاشی‌های یکی از این سالن‌ها به قهرمانی برمی‌خوریم که نویسنده کتاب به درستی او را رستم، پهلوان شهیر ایرانی تشخیص داده است. به همین خاطر تصاویر پنجکنت را می‌توانیم قدیمی‌ترین نقش‌ها از رستم بدانیم.

در ادامه با گلونی همراه باشید تا تعدادی از اشتراکات و البته اختلافات رستم در تصاویر پنجکنت و رستم در شاهنامه فردوسی را با هم مرور کنیم.

در وهله اول، رستم شاهنامه و قهرمان نقش‌شده در پنجکنت هردو خفتانی از پوست پلنگ بر تن دارند. در مرتبه‌ی دوم، می‌دانیم که اسب مشهور رستم، به رخش معروف است و رخش در لغت معنای اسب قرمز می‌دهد. اسب قهرمان این نقاشی‌ها نیز اسبی قرمز به تصویر کشیده شده است.

در آخر بارها در شاهنامه می‌بینیم که رستم با کمند دشمنان خویش را شکست می‌دهد، در این نقاشی‌ها نیز قهرمان گاه‌به‌گاه در حال استفاده از همین سلاح دیده می‌شود.

با وجود این شباهت ها تفاوت‌هایی نیز میان رستم شاهنامه‌ فردوسی و رستم پنجکنت دیده می‌شود که مولف کتاب بر آن است تا بگوید احتمالا تفاوت زمانی ۲۵۰ ساله میان این دو اثر باعث بروز تفاوت در روایات شفاهی مرتبط با رستم شده است. کما اینکه در آثار دیگر نیز گاها شاهد وجوه جدید یا متفاوت رستم از آنوه که فردوسی ارائه کرده، هستیم.

در این اثر نیز رستم پهلوانی جوان، بلندبالا و میان‌باریک نقش شده و این تصویر برخلاف تصاویری است که بعدها ما از رستم دیده‌ایم، یعنی تصویر قهرمانی سپیدموی، ستبرسینه با ریش دوتا.

پایان پیام

نویسنده: کیمیا قنبری

کد خبر : 284280 ساعت خبر : 11:23 ق.ظ

لینک کوتاه مطلب : https://golvani.ir/?p=284280
اشتراک در نظرات
اطلاع از
0 Comments
Inline Feedbacks
نمایش تمام نظرات