اولین روزنامه و اولین هفتهنامه تاریخ مطبوعات
پایگاه خبری گلونی: سریال شهرزاد که این روزها خوب می‌فروشد و خوب دیده می‌شود برای برخی پرسش‌‌هایی در پی داشته است. یکی از پرسش‌‌ها درباره روزنامه‌های آن روزگار و فاصله انتشار آنهاست. برای آگاهی از این موضوع به سراغ سیدفرید قاسمی رفتیم و از حافظه گویای تاریخ مطبوعات ایران سوال کردیم.
آیا نشریهای به نام «زمانه» در آن مقطع که در سریال «شهرزاد» روایت می‌شود وجود داشته است؟
قاسمی: نشریاتی به نام زمانه در تاریخ مطبوعات ایران منتشر شده‌اند. در آن زمان هم به عنوان نمونه آقای عباس ریاضی کرمانی در سال ۱۳۳۱ هجری شمسی امتیاز «زمانه» را گرفته بود که در مجوز و امتیاز آن، روش این نشریه، خبری و فاصله انتشار آن هفتهنامه ذکر شده است که البته نسخه‌ای از آن در کتاب‌خانه‌‌های معتبر کشور موجود نیست.
سرآغاز انتشار هفتهنامه در ایران چه زمانی است؟
قاسمی: انتشار هفتهنامه از روزگار ناصرالدین‌شاه قاجار شروع شد. اولین نشریه ادواری چاپی ایران، ماهنامه بود. دومین هم نشریه هم ماهانه بود و سومین نشریه با ترتیب انتشار هفتگی منتشر شد. یعنی از ۱۲۶۷ قمری در ایران هفتهنامه منتشر شده است.
اولین روزنامه و اولین هفتهنامه تاریخ مطبوعات
و اولین روزنامه کی منتشر شد؟
قاسمی: اگر مراد از روزنامه نشریه روزانه است، سرآغاز آن دوره مظفرالدین شاه است. اولین نشریه روزانه با نام «تربیت» و دومین نشریه روزانه با نام «خلاصه‌الحوادث» است. نکته‌ای که باید اشاره شود این است که اولین نشریه روزانه ایران که همان تربیت نام دارد پس از یک دور نشر هفتگی به نشر روزانه روی آورد و پس چندی بار دیگر هفتهنامه شد.
این نکته را هم یادآوری بکنم که در شماری از نشریه‌های دوره قاجار، به‌خصوص دروه ناصرالدین شاه روزنامه جزیی از نام نشریه بوده است. به عنوان نمونه روزنامچه اخبار دارالخلافه طهران که از شماره دوم به عنوان روزنامه وقایع‌اتفاقیه منتشر شد با این که روزنامچه و روزنامه جزیی از نامش بود به صورت هفتگی انتشار می‌یافت و می‌توان گفت که روزنامه وقایع‌اتفاقیه به لحاظ فاصله انتشار نخستین هفتهنامه چاپ ایران است.
حالا که از هفتهنامه گفتیم لطفا فرق هفتهنامه با مجله هفتگی را بگویید، آیا فرق دارند؟
قاسمی: تعریف مجله بیشتر ناظر بر شکل است تا محتوا. در ایران مرسوم بوده است به نشریهای که مجلد است و اوراقش با مفتول و یا ته‌چسب و یا موارد مشابه به هم وصل می‌شود مجله گفته می‌شود. بنابراین تفاوت مجله هفتگی با هفتهنامه در این است که مجله هفتگی جلد و اوراق متصل به هم دارد اما هفتهنامه برگ‌های جدا هم از دارد.
پایان پیام
پی‌نوشت: دوره کامل هفتهنامه/روزنامه تربیت، با مقدمه سیدفرید قاسمی به وسلیه کتاب‌خانه ملی سال بازچاپ ۱۳۷۴ منتشر شده است.
عضو اینستاگرام گلونی شوید و اخبار روز ایران و جهان را دنبال کنید.
برای تبلیغ در گلونی کلیک کنید.