زبان های بلخی و پامیری و خاستگاه آنها

به گزارش گلونی نشست تخصصی با موضوع «ایران، افغانستان و زبان فارسی» توسط کانون ایرانشهر دانشگاه علامه طباطبایی تهران، گروه رشن و گلونی با همکاری مجله‌‌ بخارا، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و انجمن ایران‌شناسی برگزار شد.

آقای مهرداد درفشی دانشجوی دکتری فرهنگ و زبان‌‌های باستانی دانشگاه تهران درباره‌‌ موضوع «زبان‌‌های بلخی و پامیری و خاستگاه آن‌‌ها» به سخنرانی پرداختند.

زبان‌‌های بلخی و پامیری متعلق به زبان‌‌های ایرانی شرقی از شاخه‌‌ شمال شرقی هستند. زبان بلخی در بلخ و تخارستان رایج بوده و کوشانیان و هفتالیان نیز به آن زبان سخن می‌‌گفته‌‌اند که دارای پیوندهای نزدیکی با زبان‌های سغدی خوارزمی است. زبان‌‌های پامیری نیز در ناحیه‌‌ مجاور کوه پامیر مورد استفاده بوده‌‌اند که امروزه بخش‌‌هایی از افغانستان، تاجیکستان و چین است.

زبان های بلخی و پامیری و خاستگاه آنها

نماشای گلونی را دنبال کنید

این زبان زبانی است که در خلال سده‌‌های یکم تا نهم میلادی در سرزمین کهن بلخ رواج داشته و به آن تکلم می‌‌شده است. در سال 1957 میلادی، باستان‌‌شناسان فرانسوی توفیق یافتند تا نخستین اثر و سند مربوط به وجود زبان بلخی را که یک کتیبه‌‌ 25 سطری از پادشاه بزرگ کوشانیان که به نام کانیشکاست را کشف کنند.

این زبان در محدوه‌‌ای رایج بوده است که نخستین شاعران فارسی‌‌سرا از آن حدود برخاسته‌‌اند. به همین شوند، وجود وام واژه‌‌های بلخی در زبان فارسی امری رایج است، چنانکه واژگانی همچون ملخ، خدیو و خزان از آن شمارند.

دیگر آثار به دست آمده از این زبان طیف گسترده‌‌ای از سکه‌‌ها، کتیبه‌‌ها، مهرها و دست‌‌نوشته‌‌ها هستند که به درک و شناخت محققان نسبت به این زبان یاری بسیار رسانده‌‌اند.

زبان‌‌های پامیری گروهی خاص از مجموعه‌‌ای زبانی هستند که شاخه‌‌های شغنی-یزغلامی (در بر گیرنده‌‌ سه زبان شغنی، سریکاولی و یزغلامی)، روشانی، ییدغا، سنگلچی- اِشکاشِمی، مونجی و وَحی است. این زبان‌‌ها گستره‌‌ جغرافیایی میان افغانستان، پاکستان، تاجیکستان و چین پراکنده هستند و برخی از آن‌‌ها گویش‌‌ورانی اندک دارند.

در این سخنرانی آقای مهرداد درفشی نخست به معرفی هر یک از دو زبان پرداخته و سپس ویژگی‌‌های آن‌‌ها را مورد بررسی و توجه قرار داده‌‌اند.

سایر وبینارهای گلونی را دنبال کنید

پایان پیام

نویسنده: علیرضا خزایی

خرید از سایت‌های معتبر با کد تخفیف گلونی
کلیک کنید