کتاب دینکرد؛ یک متن پهلوی براساس کتاب مقدس زرتشتیان
به گزارش گلونی کتاب دینکرد در زمره آثار مربوط به ادبیات پهلوی قرار میگیرد که در دوران اسلامی تالیف شده است.
این کتاب براساس کتاب مقدس زرتشتیان، اوستا و تفسیر آن به خط و زبان پهلوی/ فارسی میانه نگاشته شده و در لفظ به معنی تالیف دینی است.
در مجموع دینکرد از ۹ کتاب تشکیل شده و در کتاب سوم آن نام آذر ایمیدان (آذرباد پسر امید) به عنوان آخرین نویسنده و مولف کتاب به میان آمده است.
البته باید بدانیم بهدینان (زرتشتیان) دیگری هم در تالیف و حفظ این اثر نقش داشتهاند. از آن جمله میتوانیم به آذرفرنبغ فرخزدان، موبدان موبد فارس و معاصر مامون عباسی در قرن سوم هجری اشاره کنیم.
کتاب دینکرد
متاسفانه از بین ۹ کتاب دینکرد کتابهای اول، دوم و بخشی از کتاب سوم از بین رفته است. با این حال، کتاب سوم دینکرد به عنوان بزرگترین کتاب این اثر شناخته شده و ۴۲۰ فصل را در برمیگرد.
این فصول شامل بخشهای مختلف و البته کوتاهی مانند تکوین، ازدواج با محارم و پزشکی است اما ثنویت مسئله اصلی آن است.
کتاب چهارم با ماجرای آفرینش امشاسپندان آغاز میشود و همزمان با شرح آفرینش شهریور (پادشاهی مطلوب) از شاهانی چون گشتاسب، داریوش سوم، بلاش اول، اردشیر، شاپورهای اول و دوم و خسرو انوشیروان که حافظ دین مزدیسنی بودهاند، میگوید.
کتاب پنجم شامل دو بخش است. بخش اول، پاسخهای آذرفرنبغ فرخزدان به سوالات یعقوب خالد را در برمیگیرد و بخش دوم، باز هم شامل پاسخهای همان فرد به ۳۳ سوال بُختماری مسیحی است.
در این کتاب، در خلال پاسخها به داستان زندگی زرتشت نیز پرداخته شده است.
کتاب ششم را میتوان بزرگترین اندرزنامه پهلوی دانست؛ اندرزهایی در باب پیمان، درویشی، دین و اعتقاد.
کتاب هفتم تاریخ دینی زرتشتیان است و برمبنای ترجمه سه نسک سپندنسک، چهردادنسک و گشتاسبساست از اوستا تالیف شده.
کتاب هشتم دینکرد خلاصه اوستای ساسانی است و مهمترین قسمت آن را بخشهای حقوقیاش تشکیل داده و میدانیم که مولف آن شخص آذرباد ایمیدان بوده است.
کتاب نهم و آخرین کتاب از این مجموعه شرح و تفسیر سودگرنسک، ورشت مانسرنسک و بغنسک از اوستاست و در آن به داستانهای اساطیری پرداخته شده است.
درباره زرتشت بیشتر بخوانید
پایان پیام
نویسنده: کیمیا قنبری