زنان گیلانی و نهضت مشروطه
به گزارش گلونی اگر بخواهیم از نقطه عطفی در زندگی زنان ایرانی صحبت کنیم، قطعا انقلاب مشروطه یکی از همان نقاط عطف است.
این انقلاب زنان را از پستوی خانه بیرون آورد و آنها را وارد انجمنهای مختلف ساخت و میتوانیم بگوییم در آن دوران حتی اگر زنی از خانه بیرون نیامد، نامهای ننوشت و فعالیتی نکرد، نهضت مشروطه بذر افکار و ایدههایی را در او کاشت که تا آن زمان بینظیر و همچنین ناگفتنی بودند.
در این یادداشت قصد داریم تا درباره زنان گیلانی و نهضت مشروطه بیشتر بدانیم.
یکی از اتفاقات مهم دوران مشروطه توجه بیشتر به آموزش و تحصیل زنان بود.
در این مورد زنان گیلانی گامبهگام زنان تبریز و تهران پیشقدم تحصیل همجنسان خود شدند و مسائلی را مطرح کردند که تا آن روز در جامعه جا نداشت یا کمتر جا داشت.
آنها در این دوران با قدمهای آهسته شروع به ساخت انجمنها و جمعیتهای فرهنگی و اجتماعی کردند و سعی داشتند تا در محیط عمومی جامعه حضور پیدا کرده و آن عرصه را از تصرف حضور صرفا مردانه دربیاورند.
در این بین، میتوانیم بگوییم احساسات ملیگرایانه و وطندوستانه در پیدایش چنین حرکتهایی بیتاثیر نبوده است.
کمااینکه، ارتباط با اروپا و دیدگاههای نوین هم عاملی شد تا زنان برای گرفتن حق تحصیل و حضور در عرصه عمومی دست به تلاش بزنند.
زنان برای رسیدن به اهداف خود در آن زمان سه راه در پیش داشتند؛ مبارزه تبلیغاتی برای تهییج افکار عمومی، حمایت مالی از نهضت و در آخر شرکت در مبارزه مسلحانه. به عنوان مثال، در گیلان شاهد این هستیم که زنان شهرهای انزلی، رشت، لنگرود و لاهیجان در راستای مقابله با محمدعلیشاه قاجار با چوبدستی به بازارها رفته و مردان را از بازکردن مغازههایشان نهی کردند.
چنانکه از خاطرات آستیقیک، دخترخوانده یپرمخان، برآمده ۱۹ زن در بین رزمندگان مشروطهخواه حضور داشتند.
در سال ۱۲۹۴ نیز «انجمن فرهنگ» در رشت تاسیس شد که در پی اهداف مهمی بود. از مهمترین آنها میتوان به شرکت زنان دوشادوش مردان در اجتماع اشاره کرد.
با این حال، باید بدانیم زمانی که از حقوق زنان در این دوران صحبت میکنیم، نباید گمان کنیم این تلاشها صرفا برای پیشرفت زنها، برای زنها و در راه رسیدن به جامعهای برابر صورت گرفته است.
لحنی که در بسیاری از نشریات زمان مشروطه شاهد آن هستیم، کماکان لحنی مردسالارانه است و از احقاق حق زن دم میزند تا زن با حضورش در جامعه به مردان خانواده و جامعهاش یاری برساند و مادر بهتری باشد.
پایان پیام
نویسنده: کیمیا قنبری