عنکبوت کشف شده در مهاباد تارانتولای طلای ایرانی نام دارد
بر اساس دادهها و مشاهداتی از گذشته، احتمالا این گونه در دیگر مناطق زاگرس نیز پراکنش داشته باشد و حتی این محدوده تا خوزستان نیز برسد.
به گزارش گلونی دکتر علیرضا زمانی یادداشتی را به طور اختصاصی در اختیار این سایت قرار داده است:
پیرو واکنشهایی که به نام پیشنهاد شده برای گونه Chaetopelma persianum دریافت کردم و بعد از بررسی و مشاوره با تعدادی از دوستان به این نتیجه رسیدم که در ترجمه نام از سوی من اشتباه صورت گرفته و نام صحیح باید به صورت «تارانتولای طلای ایرانی» معرفی میشد.
همانطور که پیش از این بارها گفتهام برای من تمامی مردم ایران عزیز هستند و در بسیاری از نامگذاریهایی که پیش از این انجام دادهام تلاش کردم از زبان، فرهنگ و تاریخ مردم منطقهای که زیستگاه آن گونه است استفاده کنم.
از بین حدود 200 گونه جانوریای که تا امروز در توصیف و نامگذاری آنها نقش داشتهام به چند مورد اشاره میکنم:
Acanthinozodium sorani
نمونههای این گونه از استان کردستان جمعآوری شده و به احترام مردم منطقه نام آن را «سورانی» گذاشتیم.
Micaria atropatene
از استان آذربایجان شرقی که نامگذاری شد به احترام پادشاهی باستانی «آتورپاتکان».
Asiascape parthica, Ecurobius parthicus
دو گونه بومی شمال شرق ایران هستند که به احترام منطقه تاریخی «پارت» نامگذاری شدند.
Asiascape sagartia, Dysdera sagartia
دو گونه نامگذاری شده به نام «ساگارتی»ها که گروهی از مردمان ایران باستان بودند.
Dysdera bakhtiari
به احترام مردم «بختیاری» نامگذاری شد.
Filistata balouchi
به احترام مردم «بلوچ» نامگذاری شد.
Haplodrassus qashqai
به احترام ایل «قشقایی» نامگذاری شد.
Dysdera medes, Haplodrassus medes, Rhysodromus medes
به احترام امپراتوری «ماد» نامگذاری شدند.
Sahastata sinuspersica
به نام «خلیج فارس» نامگذاری شد.
Trygetus susianus
به احترام شهر باستانی «شوش» نامگذاری شد.
موارد این چنینی زیاد بودهاند که اشاره به تعداد بیشتری از آنها احتمالاً از حوصله خارج باشد. صرفاً این موارد را ذکر کردم تا بیان کنم، به نظر من فردی که بخش زیادی از عمرش را در مناطق مختلف ایران سپری کرده و حرفهاش را به شناخت بخشی از تاریخ طبیعی این سرزمین اختصاص داده و مهمان مردمان مختلف ایران بوده است، امکان ندارد که بخواهد در نامگذاری باعث دلخوری جمعی از هموطنانش بشود. مسئله مهم این است که نام علمی تنها یک نوع کد است که بیشتر برای اشاره به گونهها در مجامع علمی استفاده میشود.
یک گونه ممکنه چندین نام عمومی یا بومی داشته باشد که الزاما برگرفته از نام علمی گونه نیستند.
به طور مثال، سمندر Neurergus kaiseri به اسم «کایزر» که اولین نمونهبرداری علمی را انجام داد نامگذاری شده است، اما نامهای عمومی رایج آن سمندر لرستانی و سمندر امپراطور است. چند نام بومی و منطقهای (چرق پوق، حاجی باریک او) هم دارد که کاملا بیارتباط با نام علمی آن هستند.
مثال دیگر سمندر Neurergus derjugini که به نام «کنستانتین دریوگین» که یک زیست شناس اهل شوروی بود نامگذاری شده، در حالی که نامهای عمومی فارسی آن سمندر کردستان و سمندر کوهستانی خالدار است، و نام کردیاش «بووکە کانیلە» است.
یا زیرگونه Panthera pardus tulliana، که با نامهای عمومی پلنگ ایرانی، پلنگ آناتولی، پلنگ قفقازی و… شناخته میشود، که هیچ کدام به صورت مستقیم از نام علمی نشات نگرفتند.
تصمیم دارم که در مقاله بعدی که در ارتباط با این گونه تالیف خواهم کرد نام فارسی گونه را اصلاح کنم. همچنین، نام «تارانتولای زاگرس» به عنوان نام استاندارد دوم هم پیشنهاد داده خواهد شد.
با توجه به اینکه دوستانی هم اشاره کردهاند که نامهای بومی برای این گونه در مناطق پراکنش گونه وجود دارد، درخواست میکنم این نامهای بومی پیشنهادی را نیز در زیر همین پست ذکر کنید تا برخی از آنها در مقاله بعدی ذکر شوند. لطفا املای لاتین و ترجمه فارسی عبارت پیشنهادی را نیز بنویسید.
بر اساس دادهها و مشاهداتی از گذشته، احتمالا این گونه در دیگر مناطق زاگرس نیز پراکنش داشته باشد و حتی این محدوده تا خوزستان نیز برسد.
من در مهرماه سال ۱۳۹۹ در همین پایگاه خبری، یک عنکبوت از جنس Eresus را که به تازگی در استان کردستان کشف شده بود معرفی کردم و از علاقهمندان دعوت کردم تا نام پیشنهادی خود را برای این گونه اعلام کنند که مردم ایران نامی کُردی برای آن انتخاب کردند به نام «آگرین».
فرآیند این نامگذاری را در لینک میتوانید ببینید.
با احترام
علیرضا زمانی
پایان پیام