انواع دبیر در امپراتوری ساسانی
به گزارش گلونی در بین طبقات چهارگانه جامعه در امپراتوری ساسانی، طبقه سوم به دبیرها اختصاص داشت که گروه مهم و متشکل از افراد متنوع با وظایفی متنوع بود.
در متن نامه تنسر چهار دسته از دبیران بدین صورت نقل شدهاند؛ نامهنگارها، مانورهای حساب و کتاب، دبیران محکمهها و وقایعنگارها.
هرکدام از این چهار شاخهی اصلی نیز خود به شعبهها و شاخههای دیگری تقسیم میشدند و سازمان اداری ساسانی را تشکیل میدادند.
امروزه عناوین بعضی از این دبیرها را از روی اسناد به دست آمده، میدانیم و از روی همین عناوین تا حدی میتوانیم شرح وظایف آنان را حدس بزنیم.
به عنوان مثال: نامگ دبیر (دبیر نامهها)، رازدبیر (دبیر نگارش مطالب محرمانه)، داد دبیر (دبیر دادگستری)، شهرآمار دبیر (دبیر درآمدهای دولتی)، آمارگر (دبیر امور مالی)، گنجآمار دبیر (دبیر خزانه)، گند دبیر (دبیر سپاه)، آتشآمار دبیر (دبیر درآمادهای آتشکده) و روانگان دبیر (دبیر موقوفات).
انواع دبیر در امپراتوری ساسانی
این دبیرها دستورات و فرمانهای شاه ساسانی را به نقاط مختلف شاهنشاهی گسترده او میرسانده و آنها را به زبانهای گوناگون ترجمه میکردند و پل ارتباطی شاه، دربار، مردم و کشورهای همسایه بودند.
در حال حاضر، یک رساله کوچک به زبان پهلوی نیز در دست است که به ما نشان میدهد، یک دبیر برای رسیدن به مقام خود چه آموزشی را باید از سر میگذرانده است.
این رساله با نام «آیین نامه نویسی» مربوط به اواخر دوران ساسانی است و متنی است آموزشی برای دبیران تا بدانند چگونه نامه بنویسند. در این رساله انواع ستایش، قالبهای پیشنهادی نامه، انواع خطاب قراردادن و همینطور پایانبندی نامه آموزش داده شده است.
پایان پیام
نویسنده: کیمیا قنبری