خطر زرد همچنان هست و نامش نوعثمانی گری است
به گزارش گلونی متنی که در ادامه میخوانید برگرفته از نشریه «آینده» به سردبیری دکتر محمود افشار در سال ۱۳۰۵ شمسی است و با نگاهی انتقادی به سیاستهای عثمانی (و بعدها ترکیه) با عنوان خطر زرد هشدار میدهد که استفاده سیاسی و هدفمند از نام «آذربایجان» برای نواحی قفقاز، تلاشی برای تجزیهطلبی و تهدیدی جدی علیه وحدت ملی و تمامیت ارضی ایران بوده است:
در سال ۱۹۰۵ به بهانه اختلافات سرحدی، عثمانیها به ناحیه غربی آذربایجان عسکر فرستاده و این تصرف غاصبانه آنها تا سال ۱۹۱۲ که مصادف با جنگ بالکان بود ادامه داشت. در این زمان کمیسیون مختلطی تمام سرحدات ایران و عثمانی را از خلیجفارس تا ارمنستان بهطور قطعی تعیین نمود. معهذا ترکها دست تعدی و تجاوز خود را نسبت به این نواحی کوتاه نکردند. موقع جنگ بینالملل به بهانه بودن قشون روس در ایران به آذربایجان حمله آورده و حتی تبریز را گرفتند، ولی مدت آن چندان نبود و بهزودی روسها آنها را بیرون کردند.
سپس بهواسطه شکست و انقلاب روسیه قشون عثمانی وارد قفقاز شد و تا سواحل بحر خزر پیش آمد. در این موقع «دولتی» در نواحی تاتارنشین اینطرف جبال قفقاز، یعنی خانات سابق بادکوبه و شکی و شیروان و قرهباغ و گنجه و نخجوان از طرف ترکها تشکیل گردید. این دولت جدید در حقیقت مشتمل است بر نواحی که در ایام قدیم به اسم «اران» معروف بود و یکی از ایالات ایران را تشکیل میداد. البته در این وقت هم بهترین اسمی که لایق «دولت» جدید باشد همان اسم تاریخی و زیبای «اران» بود، اما چون ترکها نسبت به ایران و مخصوصاً این ایالت ایران و اشتراک زبان ارانیها با آذربایجانیها سوءنیت داشتند از همجواری با این ایالت ایران و اشتراک زبان ارانیها با آذربایجان سوءاستفاده کرده و نام «آذربایجان» را سرقت نموده به مملکت جدید دادند.
مخصوصاً لیتن، قنسول آلمان در تبریز، در مجله آلمانی شرق جدید، منطبعه برلین راجع به همین موضوع مینویسد که سردار عثمانی فرمانده قوای قفقاز به او اظهار داشته بود: «آه! خوب اسمی پیدا کردیم.!»
این نواحی هیچوقت به اسم آذربایجان موسوم نبوده و سابقه تاریخی ندارد. مخصوصاً موقعی که نویسنده این سطور در برلین بودم از علامه شهیر و مستشرق معروف آلمانی، مارکوارت، مؤلف کتاب ایرانشهر که اطلاعات تاریخی و جغرافیایی زیاد راجع به این قسمت آسیا دارد و متخصص و متبحر در فن است در اینخصوص تحقیقات کردم و ایشان هم گفتند هرگز آن نواحی به آذربایجان موسوم نبوده است.
خطر زرد
مقصود عثمانیها پرواضح بود: غالب سیاستمداران بادکوبه و گنجه و سایر نواحی مسلماننشین آن طرف رود ارس را ترکها کاملاً به طرف خود متمایل نموده و عقاید ملی خود را در آنها تزریق کرده بودند. از طرف دیگر منتظر بودند که بهواسطه وحدت مذهب و وحدت زبان میانه قفقازیها و اهالی آذربایجان، همینکه اسم آذربایجان را هم قفقازیها قبول کنند کمکم یک سوءتفاهم تاریخی ایجاد خواهد شد، به نحوی که در آینده دور یا نزدیکی وسائل تجزیه آذربایجان از ایران فراهم خواهد گردید.
خلاصه سیاستی را که عثمانیها نسبت به ارامنه تعقیب کرده و نظریات سوئی که طرفداران «اتحاد ترک» در بلعیدن نواحی ترکزبان دارند مضافاً به اینکه اسم عثمانی را نیز اخیراً به «ترکیه» تبدیل نموده و پایتخت خود را نیز از اسلامبول به آنقره انتقال دادهاند تا سیاستاً نزدیکتر به نواحی طمعکردهشده باشند و بهتر بتوانند تبلیغات شوم خود را ادامه دهند، خطر عظیمی را در برابر وحدت ملی و سیاسی ایران برانگیخته است. به عقیده نگارنده خطر زرد بزرگترین خطرهای ملی است که تا کنون ایران را تهدید نموده و وحشتناکتر از خطر روس و انگلیس و دیگران است.
دکتر محمود افشار
[آینده: سال دوم (دی ۱۳۰۵ – اسفند ۱۳۰۶)، مؤسس و مدیر مسئول دکتر محمود افشار، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۰، ۹۲۱ – ۹۲۶]
بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی
شرح عکس: مردم عصبانی تبریز، ترکان عثمانی را کشته و سر آنها را به نیزه می کردند! (نقاشی یکی از جهانگردان پرتقالی از تبریز)
پایان پیام
بیشتر بخوانید: تاریخ جشن نوروز و ریشه های آن در فرهنگ ایران باستان