طغیان شاپرک در زاگرس زنگ خطر برای بلوط
به گزارش گلونی علیرضا نادری، اکولوژیست و پژوهشگر تنوع زیستی در گفت‌وگو با گلونی درباره زاگرس و طغیان شاپرک به نکات مهمی اشاره گرده است.
در سال‌های اخیر شاهد شیوع گسترده آفات در جنگل‌های زاگرس بوده‌ایم؛ آفت‌هایی همچون «بید جوانه‌خوار بلوط» که گاه از آن با عنوان «شاپرک» نیز یاد می‌شود. به‌رغم تفاوت‌های جزئی در کاربردهای عمومی، باید دانست که از منظر علمی، بیدها و پروانه‌ها همگی به راسته‌ی پولک‌بالان تعلق دارند و تفاوت ژنتیکی چشمگیری میان آنها نیست.
طبیعت بیمار یا انسان مداخله‌گر؟
این شاپرک‌ها بومی منطقه هستند و برخلاف تصور رایج، از خارج وارد نشده‌اند. در حقیقت، عوامل اکولوژیک و تخریب‌های انسانی موجب فعال شدن و شیوع بیش از اندازه این گونه‌ها شده است. تغییرات اقلیمی جهانی، در کنار دخالت‌های مستقیم انسانی مانند چرای بی‌رویه دام و کشت زیر اشکوب، ساختار اکولوژیکی جنگل‌ها را برهم زده است.
زاگرس زیر فشار دام و خاک بی‌رمغ
افزایش دام در جنگل‌های زاگرس باعث ایجاد «پاکوب» و سطوح نفوذناپذیر خاک شده است. درختان بلوط که زمانی با دسترسی به آب‌های زیرزمینی سر پا می‌ماندند، اکنون به دلیل کاهش نفوذپذیری خاک، دچار ضعف شدید شده‌اند. درختان ضعیف، سیگنال‌های شیمیایی موسوم به «پالس مرگ» منتشر می‌کنند که برای حشرات تجزیه‌گر، همچون هشداری برای هجوم است.
غبار، سم، و خطر نابودی اکوسیستم
ریزگردها و غبارهای بیابانی نیز با ایجاد لایه‌ای بر سطح برگ‌ها، مانع تنفس گیاه و انجام فتوسنتز می‌شوند. در این میان، سم‌پاشی گسترده با هدف مبارزه با آفات نه تنها ناکارآمد است، بلکه با نابودی شکارگرهای طبیعی، چرخه اکولوژیک را بر هم می‌زند. این گونه است که طغیان شاپرک در زاگرس اتفاق می‌افند.
طغیان شاپرک در زاگرس
راه‌حل کنترل طغیان شاپرک در زاگرس، نه در استفاده از سم، بلکه در تغییر رفتارهای انسانی است. خروج دام از جنگل، توقف کشت زیر اشکوب، افزایش مطالعات علمی و بهره‌گیری از الگوهای موفق بین‌المللی، از جمله راهکارهای مؤثر برای احیای زاگرس است. در نهایت، حفاظت از جنگل‌های بلوط، نه تنها حفظ پوشش گیاهی، بلکه صیانت از یک گنجینه‌ی ژنتیکی و فرهنگی برای ایران است.
پرونده گلونی را درباره طغیان شاپرک در زاگرس بخوانید
پایان پیام