نبردهای آغازین ساسانیان و هپتالیان
به گزارش گلونی در قرن پنجم میلادی، هنگامهای که شاهنشاهی ساسانی در اوج شکوه خود میتاخت، سایه هپتالیان، قومی جنگجو از فراسوی مرزهای شرقی، بر ایرانشهر افتاد. این درگیریها، که در سرزمینهای فرارود و خراسان شعلهور شد، نهتنها آزمونی برای قدرت ساسانیان بود، بلکه سرنوشت بخشی از تاریخ ایران را رقم زد.
این قوم، با مهارت در جنگهای چریکی و سوارهنظام چابک، تهدیدی جدی برای مرزهای شرقی ساسانیان بودند. نقطه اوج این تقابل، نبرد هرات در سال ۴۸۴ میلادی بود؛ فاجعهای که نام پیروز یکم، شاهنشاه ساسانی، را با تلخی در تاریخ ثبت کرد. در این نبرد، پیروز نهتنها شکست خورد، بلکه جان خود را از دست داد و بخشهای وسیعی از ایرانشهر به دست هپتالیان افتاد. این شکست، چنان سنگین بود که ساسانیان را برای مدتی به پرداخت خراج به آنها واداشت.
زرمهر (سوخرا)، چهرهای کلیدی در دوران بلاش، با شجاعت به کینجویی برخاست. او سپاهی به سوی شمال، جایی که خوشنواز، پادشاه هپتالی، فرمانروایی میکرد، گسیل داشت. گرچه روایتها از پیروزی ایرانیان در این نبرد سخن میگویند، اما تردیدهایی درباره صحت و گستره این موفقیت وجود دارد. آنچه روشن است، این است که هپتالیان برای دههها سایهای تهدیدآمیز بر شرق ایران افکندند. این جنگها، فراتر از میدان نبرد، نشاندهنده رقابتی عمیق برای تسلط بر راههای تجاری و سرزمینهای حاصلخیز آسیای میانه بود. در یادداشت بعدی، به سراغ پایان این درگیریها و ائتلاف ساسانیان با گوکترکها میرویم که چگونه هپتالیان را به زانو درآورد.
پایان پیام
نویسنده: کیمیا قنبری
بیشتر بخوانید: درباره هپتالیان بیشتر بدانیم