سایه تاریک مهاجرت
این روزها اخبار اخراج مهاجران افغانستانی داغ است و بهدلیل شرایط و اتفاقات اخیر کشور نیز تعداد زیادی از مردم به نسبت قبل، خواستار اجرا سریعتر این تصمیم هستند.
به گزارش گلونی رابطه ژئوپلیتیکی ایران و افغانستان بهدلیل همسایگی این دو کشور از خیلی ازجنبههای جغرافیایی به هم مرتبط و به تبع اختلافات تصمیمگیری، دارای تنش ژئوپلیتیکی است. با آنکه اکنون هر جبههبندی و سوگیری له یا علیه بحران کنونی در رابطه با مهاجران، انتقاداتی را بههمراه خواهد داشت، بهعنوان شهروندی از جامعه ایران مدافع خروج مهاجران غیرقانونی از کشور هستم و دلایلی هم با توجه به مشاهدات و اندکی مطالعه برای این خواسته دارم.
جبر جغرافیایی پیرامون ایران همواره منشأ تنشهای عمیق سیاسی و امنیتی بوده که عمق تحولات و حوادث پیرامونی آن در افغانستان، سبب پیدایش تعارض منافع شدید و تبدیل به بحران برای ایران میشود. از جمله تنشهای تبدیل به تهدید شده تحولات اخیر افغانستان منحرف کردن مسیر رسیدن آب به سد دوستی، منبع تأمین آب شرب خراسان رضوی بود. این موضوع در سیستان و بلوچستان با دستکاری رژیم طبیعی شورهزار گودزره باعث تغییر جریان رودخانه و خشکی تالاب هامون شده است.
تهدیدات نوظهور افغانستان موجب افزایش میزان مهاجرت مردم آن کشور و بهدنبال آن تنشهای جدیدی برای کشورهای همسایه بهویژه کشور ما شد.
نگاه منصفانه به این موضوع، درک شرایط داخلی و فروریختن دولت-ملت در افغانستان، محدودیت تحصیل دختران و اجبار به مهاجرت در پِی خفقان داخلی است. دور از انصاف نیست اگر بپذیریم حضور دانشجویان، متخصصان و سرمایهگذاران افغانستانی فرصتی است که از دل بحران افغانستان برای ایران به دست آمده و تخصص و سرمایه آنها میتواند اثربخش و مفید باشد.
اما آنچه که امروز و در تمامی این سالها تنشهای ژئوپلیتیکی این کشور را به تهدید دیگری تبدیل کرده مهاجران غیرقانونی افغانستانی است که بدون مدرک هویتی اغلب بهعنوان نیرو کار ارزان در ایران فعالیت دارند.
این گروه از مهاجران با توجه به ماهیت غیرقانونیشان تهدیدهای بسیاری از امنیتی، سیاسی گرفته تا اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی به دنبال دارند.
از جمله این تهدیدات، محرک اقتصاد زیرزمینی در مناطق مرزنشین، مولد شبکه مافیایی افغانیکشی، اسکان غیررسمی در شهرها، گسترش حاشیهنشینی و کپرنشینی و اقدامات مجرمانه است که هر کدام از اینها به نوعی آسیبهایی را بههمراه دارد.
خرید و فروش کالای قاچاق از جمله مواد مخدر تا لوازم الکترونیکی و پوشاک، نمونه محرک اقتصاد زیرزمینی در مناطق مرزنشین است و چرخش مالی انبوه در فرایند ورود مهاجران به کشور از راهبلدها، رانندگان، راهپاکنها و حتی کارفرمایانی که مهاجران غیرقانونی را بهکار میگیرند، نشاندهنده شبکه مافیایی عظیمی میتواند باشد.
ساکنان مناطق مسکونی حاشیه شهر تهران و شهرکهای اقماری، عاملان ساخت و سازهای غیراصولی و غیررسمی، آلونکها و حلبیآبادیهای تهران، اغلب همین مهاجران هستند که شرایط اقتصادی نابهسامانشان و حتی شاید بهدلیل بغض نگاه منفی و رفتارهای ناشایست برخی از مردم ایران اقدام به فعالیتهای مجرمانه و مغرضانهای میکنند.
یکی از نقدها به سیاستهای برخوردی با مهاجران غیرقانونی که بهویژه در میان دانشجویان فعال در فضای مجازی دیده میشود، ایجاد بستر فعالیت قانونی، از جمله اشتغال، تحصیل و سکونت برای این افراد است؛ اما گمان میکنم این موضوع درحالی که قشر عظیمی از مردم ایران در نقاط مختلف کشور از این امکانات محروم هستند، حتی قابل طرح هم نیست.
به جای آن، بهنظر میرسد اگر در زمان وجود ریسک ژئوپلیتیکی اقداماتی برای جلوگیری تبدیل آن به تهدید صورت بگیرد، علاوه بر کاهش هزینههای رفع تهدید از ایجاد بحران و آسیب نیز جلوگیری میشود؛ اما ما بهدلیل عطش آمریکازدایی در زمان تحولات افغانستان دچار ذوقزدگی ساختاری شدیم که منجر به نادیده گرفتن مصالح و امنیت کشورمان شد.
پایان پیام
نویسنده: فاطمه زهدی
بیشتر بخوانید: رسانه مخاطره ای مدرن