جنگ شکر در کوبا از نعمت شیرین تا بحران تلخ
به گزارش گلونی، کوبا، جزیره‌ای در دریای کارائیب که روزگاری هم‌نام «شکر» بود، سرگذشتی پر فراز و نشیب را در مسیر توسعه و بحران پشت سر گذاشته است.
از دوران استعمار اسپانیا تا امروز، نیشکر نه‌تنها منبع اصلی درآمد، بلکه ستون هویت اقتصادی و اجتماعی این کشور بوده است.
در قرن هجدهم و نوزدهم، کوبا با تولید انبوه شکر، به‌ویژه در دره معروف Valle de los Ingenios به یکی از قطب‌های اصلی بازار جهانی تبدیل شد.
این رونق بر دوش هزاران برده و کارگر مهاجر شکل گرفت. پس از استقلال، ایالات متحده با سرمایه‌گذاری و تصاحب مستقیم مزارع و کارخانه‌ها، به قدرت مسلط صنعت شکر کوبا بدل شد و بخش بزرگی از سود این تجارت به جیب شرکت‌های خارجی رفت. از همان زمان، جنگ شکر در کوبا نه‌فقط اقتصادی، بلکه سیاسی و اجتماعی نیز بود.
با پیروزی انقلاب کوبا در سال ۱۹۵۹، دولت فیدل کاسترو صنایع شکر را ملی کرد و حتی طرحی عظیم موسوم به «کمپین ده‌میلیون تُنی» در سال ۱۹۷۰ به راه انداخت.
این تلاش بزرگ که با بسیج عمومی همراه بود، اگرچه به هدف اعلام‌شده نرسید، اما جایگاه شکر را در قلب اقتصاد کوبا تثبیت کرد. در آن سال‌ها، جنگ شکر در کوبا به نمادی از مقاومت در برابر سلطه خارجی و تلاش برای استقلال اقتصادی بدل شد. اما فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در دهه ۹۰ میلادی، همانند تبر بر تنه این صنعت فرود آمد.
با از دست رفتن بازارهای تضمینی و پشتیبانی فنی، تولید شکر کوبا از چندین میلیون تُن به کمتر از یک‌پنجم کاهش یافت. در سال‌های اخیر، تحریم‌های آمریکا، فرسودگی ماشین‌آلات و تغییرات اقلیمی، این صنعت را به مرز نابودی کشانده‌اند.
در سال ۲۰۲۵، تنها ۱۴ کارخانه فعال باقی مانده و برداشت سالانه به حدود ۱۶۵ هزار تُن رسیده؛ کمترین میزان در تاریخ معاصر این کشور. این افت شدید، حتی تولید رم مشهور کوبایی را در آستانه بحران قرار داده است. جنگ شکر در کوبا اکنون به نبردی برای بقا تبدیل شده است.
اما جنگ شکر در کوبا تنها یک داستان اقتصادی نیست؛ ژان‌پل سارتر، فیلسوف فرانسوی، در سفرنامه خود با همین نام (Ouragan sur le sucre)، کوبا را در اوایل انقلاب روایت می‌کند.
او در دیدار با چه‌گوارا، شکر را به نمادی از سرنوشت انسان تشبیه می‌کند، نعمتی که می‌تواند زندگی ببخشد یا آن را به نابودی بکشاند. در نگاه سارتر، جنگ شکر در کوبا هم نبردی برای بقاست و هم تلاشی برای رهایی از سلطه تاریخی.
امروز، کوبا همچنان با این جنگ ادامه‌دار دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ جنگی که فراتر از مزرعه و کارخانه، به میدان سیاست، تحریم و تغییرات جهانی گره خورده است، و سرنوشت آن همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
پایان پیام
در گلونی بیشتر بخوانید: ۱۵ دلیل که آمریکا را ابر قدرت کرد