تاریخچه روابط ایران و یمن از دوره باستان تا امروز
به گزارش گلونی، در جلد سوم کتاب «تاریخ و فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی»، بخشهایی درباره حضور و نقش ایرانیان در یمن آمده که بهراستی خواندنی است.
در گفتار ششم این جلد، نویسنده با مرور داستانهای تاریخی ایرانی و یمنی، به پیوستگی دیرینه این دو سرزمین پرداخته است. از فتح یمن در دوران خسرو انوشیروان گرفته تا روایتهای شاهنامه، از ماجرای رفتن شاه کاووس به هاماوران و ازدواج او با سودابه تا حضور رستم و اتفاقات پر فراز و نشیب آن قصه.
سپس روایتهای عربی و اسلامی این داستانها بررسی شده و سرگذشتهایی چون قصه فیروزشاه و دودمان کیانی، که از فارسی به عربی راه یافته، و داستان بهمن اردشیر نیز مطرح میشود.
در گفتار دهم، آثار اجتماعی و اقتصادی حکومت ایرانیان در یمن و حمله حبشیها به این سرزمین شرح داده شده است.
روایت به جایی میرسد که خسرو انوشیروان سپاهی به یمن میفرستد، حبشیها را بیرون میکند و حکومتی پنجاهساله را آغاز میکند. نکته جالب این است که یمنیها ایرانیان را «بنی احرار» یا «آزادزادگان» مینامیدند و حبشیها را «اشرار».
این پرسش پیش میآید که چطور ممکن است ملتی به فاتحان سرزمین خود چنین نامی بدهد؟
دکتر ملایری توضیح میدهد که علت این احترام، رفتار غیراستعماری ایرانیان بوده است؛ همانطور که در «حیره» خاندان مُنذِر را بر سر کار گذاشته بودند، در یمن هم حکومت را به بومیان یا حِمیَریان سپردند و صرفاً برای کنترل آبراهها و مسیرهای بازرگانی و جلوگیری از نفوذ روم و حمله حبشیها حضور داشتند.
روابط ایران و یمن
ایرانیان در یمن نهتنها نگاه از بالا به پایین نداشتند، بلکه با مردم معاشرت میکردند، وصلت خانوادگی داشتند و حتی پس از چند نسل زبان عربی را مانند فارسی، بهعنوان زبان مادری آموختند.
در ادامه، نویسنده به «سال عامالفیل» و روایتهای قرآنی اشاره میکند و سپس ماجرای اَسَود عَنسی، که در زمان پیامبر اسلام در یمن دعوی پیامبری کرد، را میآورد. جالب آنکه این ایرانیان یمن بودند که شورش او را سرکوب کردند و این خبر خوش، مسلمانان را خشنود ساخت.
این روایتها نشان میدهد روابط ایران و یمن نه حاصل امروز، که ریشهدار در تاریخ کهن است؛ شاید همین سابقه هزارانساله است که باعث شده این دو ملت در طول تاریخ، حتی تا امروز، گاه در صف متحدان یکدیگر قرار گیرند.
کتاب دکتر ملایری در این بخش، هم پرجزئیات است و هم نگاه تازهای به تاریخ روابط ایران و یمن ارائه میدهد.
پایان پیام
نویسنده: رضا ساکی
در گلونی بیشتر بخوانید: انبار واژه ای پارسی است