از خاکستر نیشابور تا سلامت شیراز
چرا شهرهای دیگر ایران نتوانستند مثل شیراز از حمله مغول جان سالم به در ببرند؟
به گزارش گلونی، از خاکستر نیشابور تا سلامت شیراز، تاریخ ایران در قرن هفتم هجری شاهد یکی از سهمگینترین یورشهای نظامی بود. سپاه مغول با قدرتی بیرحمانه به ایران حمله کرد و بسیاری از شهرهای بزرگ را در آتش و خون فرو برد.
نیشابور، مرو، بخارا و ری از جمله شهرهایی بودند که پس از مقاومت مردم، به دست مغولان با خاک یکسان شدند. در نیشابور و مرو، مردم به فرمان حاکمانشان در برابر مغولان ایستادند. نتیجه روشن بود؛ قتلعام و نابودی کامل. در ری و بخارا نیز مقاومت به همان سرنوشت انجامید.
مغولان سیاستشان ساده بود؛ شهری که مقاومت کند، باید درس عبرت دیگران شود. از خاکستر نیشابور تا سلامت شیراز، این سیاست بیرحمانه بارها تکرار شد.
اما در شیراز، حاکم وقت یعنی سعد بن ابیبکر زنگی راه دیگری برگزید. او با فرستادن هدایا، اظهار اطاعت و نشان دادن تدبیر سیاسی، خشم مغولان را فرو نشاند. برای مغولانی که در مسیر خود به غارت و تسلط میاندیشیدند، دریافت خراج و هدیه از شهری دور از مسیر اصلی لشکرکشی کافی بود. پس شیراز را دستنخورده گذاشتند. از خاکستر نیشابور تا سلامت شیراز، این تفاوت در تصمیمگیری سرنوشت شهرها را رقم زد.
تصمیمهای سیاسی سرنوشت شهرها را تغیر میدهد
در واقع، تفاوت سرنوشت شهرها در نوع رهبری و تصمیم سیاسی بود. جایی که مقاومت شجاعانه اما بیبرنامه شد، شهر از بین رفت. جایی که سیاستِ نرمش و هدیه پیش گرفته شد، جان مردم و شهر محفوظ ماند. از خاکستر نیشابور تا سلامت شیراز، این درس تاریخی هنوز هم در ذهنها باقی مانده است.
به همین دلیل است که امروز وقتی از تاریخ حمله مغول سخن میگوییم، از خاکستر نیشابور تا سلامت شیراز را به عنوان نمادی از دو رویکرد متفاوت میشناسیم؛ شهری که با خرد و دیپلماسی حاکمش توانست بماند و بعدها به مرکز ادب و فرهنگ ایران بدل شود، جایی که سعدی و حافظ از دل آن برخاستند.
پایان پیام