محترم اسکندری از پیشگامان جنبش زنان
به گزارش گلونی محترم اسکندری (۱۲۷۴–۱۳۰۳ ش)، شاعر، روشنفکر و پیشگام جنبش زنان ایران، از بنیانگذاران و اولین رئیس جمعیت نسوان وطنخواه بود که در سال ۱۳۰۱ تأسیس شد. او در خانوادهای اشرافی از خاندان قاجار در تهران زاده شد و تحت تأثیر پدرش، محمدعلی میرزا اسکندری، از مشروطهخواهان و مؤسسان انجمن آدمیت، با آرمانهای ترقیخواهانه پرورش یافت.
با وجود بیماری ستون فقرات که از کودکی او را رنج میداد، محترم با ارادهای استوار به تحصیل ادبیات فارسی و فرانسه پرداخت و به تدریس و مدیریت مدرسهای دخترانه مشغول شد. ناامیدی از دستاوردهای مشروطه برای زنان، او را به تأسیس جمعیت نسوان وطنخواه سوق داد تا برای حقوق زنان، از جمله آموزش و ترویج کالاهای ملی مبارزه کند.
محترم سخنرانیهای آتشین در حمایت از تحصیل زنان ایراد میکرد و راهپیماییهایی را سازماندهی نمود. یکی از جسورانهترین اقدامات او، سوزاندن جزوه زنستیز «مکر زنان» در میدان توپخانه بود که به دستگیریاش انجامید و او را به اولین زن زندانی سیاسی ایران تبدیل کرد. این حرکت نمادین، نامش را در تاریخ مبارزات زنان جاودانه ساخت. او همچنین نشریه نسوان وطنخواه را منتشر کرد که به مسائل حقوق زنان، آموزش و اصلاحات اجتماعی میپرداخت.
با وجود بیماری، تا آخرین لحظات عمرش به فعالیت ادامه داد و حتی از بستر بیماری، مقالات و طرحهایش را دیکته میکرد. محترم در ۲۹ سالگی، پس از جراحی ناموفق ستون فقرات درگذشت، اما میراثش در جنبش زنان ایران ماندگار شد. صدیقه دولتآبادی در سوگش نوشت: «فداکاریهای او قابل تقدیر است… او خسته نشد و فکرش را تعقیب کرد.» محترم اسکندری نمادی از شجاعت و تعهد به برابری جنسیتی است.
پایان پیام
نویسنده: کیمیا قنبری
بیشتر بخوانید: