فرونشست ها در 106 دشت ایران غیرقابل بازگشت هستند
به گزارش گلونی و به نقل از خبرگزاری تسنیم، پژوهش تازه‌ای از دانشگاه ویرجینیا تک آمریکا و لیدز انگلستان نشان می‌دهد ایران با یکی از شدیدترین بحران‌های فرونشست زمین در جهان روبه‌روست. تصاویر ماهواره‌ای حاصل از داده‌های Sentinel-1 آژانس فضایی اروپا نشان داده‌اند که بیش از ۳۱ هزار و ۴۰۰ کیلومتر مربع از خاک کشور با سرعتی بیش از ۱۰ میلی‌متر در سال در حال نشست است؛ وسعتی برابر با یک ایالت در آمریکا. در برخی مناطق مانند رفسنجان، فرونشست سالانه به ۳۴ سانتی‌متر می‌رسد؛ رقمی که در سطح جهانی کم‌نظیر است.
علت اصلی این پدیده، برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی است. ایران حدود ۶۰ درصد آب موردنیاز خود را از این منابع تأمین می‌کند. اما فشار بر منابع زیرزمینی، به‌ویژه برای کشاورزی در مناطق خشک، باعث فشردگی خاک و نابودی فضاهای خالی بین ذرات شده است. این فشردگی موجب می‌شود ظرفیت ذخیره آب برای همیشه از دست برود؛ به همین دلیل کارشناسان می‌گویند بخش عمده فرونشست‌ها غیرقابل بازگشت هستند. حتی اگر بارندگی‌های آینده افزایش یابد، ساختار خاک دیگر به حالت اولیه بازنمی‌گردد.
پیامدهای فرونشست تنها به پایین رفتن سطح زمین محدود نمی‌شود. این پدیده به تخریب سازه‌های شهری، ترک‌خوردگی جاده‌ها و خطوط ریلی، آسیب به خطوط لوله آب و گاز و حتی ناایمن شدن خانه‌ها می‌انجامد. در برخی مناطق ایران گزارش شده است که ساختمان‌ها به دلیل خطر نشست تخلیه و رها شده‌اند. افزون بر این، کاهش توان ذخیره آب زیرزمینی، کم‌آبی و بحران‌های خشکسالی آینده را تشدید می‌کند.
بخش زیادی از این نشست‌ها در کنار اراضی کشاورزی رخ می‌دهند؛ جایی که مصرف بی‌رویه آب برای محصولاتی همچون پسته در رفسنجان یا کشت‌های پرآب‌بر در مناطق خشک، نقش مستقیم در تسریع این بحران دارد. در حقیقت، ناامنی غذایی و بحران آب در ایران با فرونشست پیوندی جدی پیدا کرده است.
بر اساس این مطالعه، ۱۰۶ دشت ایران درگیر فرونشست‌اند و شهرهای بزرگی چون تهران، کرج، مشهد، اصفهان و شیراز در معرض تهدید مستقیم قرار دارند. کارشناسان هشدار داده‌اند که ادامه این روند می‌تواند آینده سکونت در بسیاری از مناطق کشور را به خطر اندازد.
ایران اکنون در کنار کشورهایی مانند مکزیک و آمریکا، به‌عنوان یکی از کانون‌های شدید فرونشست زمین در جهان شناخته می‌شود. تفاوت اینجاست که در ایران، به‌دلیل ترکیب خشکسالی و برداشت‌های بی‌محابا، امکان جبران بسیار اندک است. این بحران خاموش اگر جدی گرفته نشود، می‌تواند به یکی از بزرگ‌ترین تهدیدهای زیست‌محیطی و اجتماعی کشور در دهه‌های آینده تبدیل شود.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: فوک های کاسپی در دریای کاسپین از بین می روند