میکروپلاستیک ها چگونه وارد فضای خانه میشوند؟ و راهکارهایی برای پیشگیری
به گزارش گلونی امروزه میکروپلاستیکها (ذراتی با اندازه کمتر از ۵ میلیمتر) تقریباً در همهجا حضور دارند: از هوا و آب گرفته تا مواد غذایی و آشپزخانه. این ذرات زمانی به وجود میآیند که قطعات پلاستیکی بزرگتر تحت سایش، گرما، فرسایش یا تجزیه محیطی خرد شوند. پژوهشها نشان دادهاند که تماس با میکروپلاستیکها ممکن است با اختلال در عملکرد هورمونی، التهاب بافتی، مشکلات باروری و حتی خطر ابتلا به سرطان مرتبط باشد.
شاید فکر کنید مشکل میکروپلاستیکها فقط در اقیانوسها و زبالههای صنعتی است، اما واقعیت این است که همین الان در آشپزخانه یا پذیرایی خانه ما ذرات پلاستیکی ریز وجود دارند و بخشی از آنها وارد بدنمان میشوند. این ذرات آنقدر کوچکاند که دیده نمیشوند، ولی میتوانند در درازمدت روی سلامتی اثر بگذارند.
در ادامه، به پنج منبع اصلی ورود میکروپلاستیک به داخل خانه و راههایی ساده برای مقابله با آن اشاره میکنیم:
۱. تختههای برش پلاستیکی
تختههای پلاستیکی که برای خرد کردن غذا استفاده میشوند، میتوانند طی فرایند برش و ساییدن، ذرات ریز پلاستیکی آزاد کنند. در یک مطالعه منتشرشده توسط انجمن شیمی آمریکا، مشخص شد تختههای برش پلاستیکی ممکن است میلیونها ذره میکروپلاستیک پلیپروپیلن را طی کارکرد عادی آزاد نمایند.
پیشنهاد جایگزین:
• از تختههای برش چوبی یا بامبو استفاده کنید؛ این تختهها تقریباً ذرات پلاستیکی تولید نمیکنند
• تختههای شیشهای نیز گزینهای مناسباند، اگرچه در برابر ضربه حساستر هستند
• هر چند وقت یکبار تخته پلاستیکی را تعویض کنید
• پس از هر بار استفاده، آن را دقیق بشویید و خشک نمایید
۲. ظروف پلاستیکی مخصوص مایکروویو
ظروف پلاستیکی با برچسب «مناسب مایکروویو» هم ممکن است در هنگام گرم شدن، ذرات پلاستیک به غذا یا نوشیدنی منتقل کنند. در تحقیق دانشگاه نبراسکا (۲۰۲۳) دیده شد که در برخی غذاهای آماده کودکان که در ظروف پلاستیکی گرم شدهاند، تا چهار میلیون ذره پلاستیک در هر سانتیمتر مربع وجود داشت. همچنین در آزمایشهایی مشاهده شده که ذرات ریز پلاستیک برای سلولهای کلیه کشت شده سمی هستند (یعنی توانایی آسیب به سلولها را دارند).
راهکار کاهش مصرف پلاستیک در غذا:
• غذا را در ظروف شیشهای، سرامیکی یا فلزی گرم کنید
• اگر مجبور به استفاده از پلاستیک هستید، از نمونههایی استفاده کنید که برچسب BPA-free دارند
• تا جای ممکن از گرم کردن مستقیم در پلاستیک خودداری نمایید
۳. قالبها و محفظههای یخ پلاستیکی
قالبها یا محفظههای یخ که از پلاستیک ساخته شدهاند ممکن است در اثر انجماد-انبساط یا فشار، ذرات کوچک پلاستیکی آزاد کنند و وارد آب شوند.
گزینههای جایگزین:
• قالبهای سیلیکونی
• قالبهای فلزی یا استیل
• قالبهای شیشهای مقاوم یا ظروف منجمد شیشهای
۴. لیوانهای کاغذی پوششدار پلاستیک
لیوانهای یکبار مصرف کاغذی معمولاً برای جلوگیری از نفوذ مایعات نیاز به لایهای داخلی پلاستیکی دارند (معمولاً HDPE یا پلیاتیلن). این لایه پلاستیکی میتواند به انتشار ذرات پلاستیکی یا آلودگیهای شیمیایی منجر شود. همچنین، فرایند بازیافت این لیوانها دشوار است زیرا باید لایه پلاستیک را از کاغذ جدا کرد.
راهحل جایگزین:
• استفاده از لیوانهای چندبار مصرف (فلزی، شیشهای)
• بهرهگیری از ماگ شخصی در محل کار یا هنگام بیرون رفتن
• انتخاب لیوانهایی که ادعا میشوند عاری از لایه پلاستیک (اگر موجود باشند)
۵. چای کیسهای
بسیاری از کیسههای چای از فیبر کاغذی همراه با پلیپروپیلن ساخته میشوند تا ساختارشان حفظ شود. هنگام ریختن آب جوش، ممکن است ذرات ریز پلاستیکی آزاد شود. در تحقیقی که دانشگاه داو (پاکستان، ۲۰۲۳) انجام داد، نشان داده شد یک فنجان چای کیسهای میتواند میلیاردها نانوپلاستیک آزاد کند. افزون بر آن، کیسههای چای میتوانند حاوی فلزات سنگین (مانند سرب، آلومینیوم، مس) یا ترکیبات شیمیایی دیگر باشند.
راهکار بهتر:
• خرید چای فله و دم کردن آن در قوری با صافی فلزی یا استیل
• استفاده از کیسههایی از جنس پنبه یا کنف
• دم کردن در قوری شیشهای، سفالی یا فلزی و پرهیز از استفاده از کیسه پلاستیکی
جمعبندی و توصیههای کلی برای کاهش تماس با میکروپلاستیک
زندگی مدرن ما تقریبا در همهجا آکنده از پلاستیک است، ولی میتوانیم با انتخابهای هوشمندانه تماس با ذرات میکروپلاستیکی را به حداقل برسانیم:
• وسایل پلاستیکی را تا حد امکان با شیشه، سنگ، فلز یا چوب جایگزین کنیم
• از گرم کردن غذا در ظروف پلاستیکی پرهیز کنیم
• هنگام خرید، نوع بستهبندی و جنس آن را بررسی کنیم
• وسایلی که در تماس مداوم با غذا یا نوشیدنیاند را از مواد پایدارتر انتخاب کنیم
• آگاهی خانواده و دوستان را درباره خطرات میکروپلاستیکها افزایش دهیم
پایان پیام
بیشتر بخوانید: