کشف نقش برجسته 4000 ساله ایلامی کوچک در ایذه و تصویری از ناهونته
نیایش پادشاه با خدای خورشید و عدالت
به گزارش گلونی، در تازهترین دستاورد باستانشناسی، وزارت میراث فرهنگی از کشف کوچکترین نقشبرجسته ایلامی در منطقه آیاپیر ایذه (خوزستان) خبر داد؛ اثری با قدمتی حدود چهار هزار سال که تصویر نیایش پادشاهی ایلامی در برابر خدای خورشید و عدالت، «ناهونته»، را به نمایش میگذارد.
این نگارکند تاریخی توسط حسین فیضی، مدرس دانشکده باستانشناسی شوش، و ایوب سلطانی، مدیر پایگاه مسجدسلیمان، در جریان پیمایش میدانی در محدوده «الهک» و نزدیکی «اشکفت سلمان» شناسایی شد. به گفته فیضی، این اثر با ابعادی در حدود ۲۶ سانتیمتر، کوچکترین نقشبرجسته شناختهشده از تمدن ایلامی محسوب میشود.
پیکره حجاریشده، پادشاهی ایلامی را نشان میدهد که بر تختی ساده نشسته و با دست راست افراشته، در برابر نماد خورشید به نیایش مشغول است. بالای سر او قرصی کامل به نشانه خورشید و خدای ناهونته دیده میشود و در مقابل، سکویی پلکانی قرار دارد که احتمالاً محل نذورات آیینی بوده است.
این نقشبرجسته، سیزدهمین اثر ایلامی شناساییشده در ایذه است و به گفته کارشناسان، میتواند افق تازهای در شناخت سنتهای دینی، هنر صخرهای و پیوندهای فرهنگی ایلام با میانرودان بگشاید. ترکیببندی و شمایلنگاری آن نیز با آثار شناختهشدهای چون نقشهای کولفرح، خونگاژدر و مهرهای استوانهای اور و شیماشکی همخوانی دارد.
فیضی همچنین به ویژگی ساختاری متفاوت این اثر اشاره کرد؛ برخلاف اغلب نگارکندهای ایلامی که بر سنگهای یکنواخت اجرا شدهاند، این نقشبرجسته بر بستری از سنگ کنگلومرای نامتجانس حجاری شده که آن را در معرض فرسایش شدید قرار میدهد. از همینرو، مستندسازی دقیق، اسکن لیزری و فتوگرامتری برای حفاظت از آن ضروری اعلام شده است.
الهک یا آیاپیر کهن، بهعنوان یکی از کانونهای مهم سیاسی در دوره ایلام میانه (۱۵۰۰ تا ۱۰۰۰ پیش از میلاد)، در منابع مکتوب شوش نیز بهعنوان یک دولتشهر نیمهمستقل تحت حاکمیت ایلام معرفی شده است. این کشف، نهتنها جلوهای از هنر صخرهای ایلامیان را آشکار میسازد، بلکه زمینهای برای بازنگری در تاریخ هنر و مناسبات فرهنگی این تمدن با میانرودان فراهم میآورد.
پایان پیام