3مهر روزی که ایران تصمیم گرفت مستقل بماند
سالروز قطع روابط سیاسی با بریتانیا به دستور دکتر مصدق
به گزارش گلونی، در سوم مهرماه ۱۳۳۱، ایران گام مهمی در مسیر استقلال سیاسی خود برداشت. تصمیم دولت وقت به نخستوزیری دکتر محمد مصدق برای قطع روابط سیاسی با بریتانیا، نهتنها واکنشی به فشارهای خارجی بود، بلکه نمادی از اراده یک ملت برای ایستادگی در برابر استعمار و حفظ منافع ملی بهشمار میرفت.
این تصمیم در پی مجموعهای از تحولات پرتنش اتخاذ شد. پس از ملی شدن صنعت نفت و خلع ید از شرکت نفت انگلیس، دولت بریتانیا با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک، رسانهای و اقتصادی، تلاش کرد ایران را تحت فشار قرار دهد.
پیشنهاد مشترک ترومن _ چرچیل برای حلوفصل اختلافات نفتی، از سوی دولت ایران رد شد؛ چرا که مصدق معتقد بود این پیشنهاد منافع ملت ایران را تأمین نمیکند و در عمل، ادامه سلطه شرکت نفت انگلیس را تضمین مینماید.
با رد این پیشنهاد، دولت ایران بهوضوح دریافت که بریتانیا قصد دارد از طریق سفارتخانهها، کنسولگریها و عوامل داخلی خود، فعالیتهای ضد دولتی را تشدید کند.
تهدیدات نظامی، تحریم اقتصادی، تبلیغات منفی در رسانههای بینالمللی و تلاش برای بیثباتسازی فضای داخلی ایران، همگی نشاندهنده آن بود که ادامه روابط سیاسی با چنین دولتی، نهتنها سودی ندارد، بلکه به زیان استقلال کشور خواهد بود.
در چنین شرایطی، دکتر مصدق در ۲۴ مهرماه همان سال در مجلس شورای ملی حاضر شد و تصمیم دولت برای قطع روابط با بریتانیا را اعلام کرد. او در سخنانی صریح و تاریخی گفت:
«ما روابط گرگ با میش را نمیخواهیم. در طول تاریخ، از این روابط رنجهای فراوان بردهایم. انگلستان مثل هر امپریالیست دیگر نمیخواهد ملل ضعیف رشد و ابراز وجود کنند… ما میخواهیم رشد کنیم و روی پای خود بایستیم و خودمان باشیم.»
قطع رابطه، به معنای دشمنی نیست
مصدق تأکید کرد که این قطع رابطه، به معنای دشمنی با مردم بریتانیا نیست، بلکه واکنشی به سیاستهای مداخلهگرانه و استعمارگرانه دولت آن کشور است. او افزود که در ۱۹ ماه گذشته، دولت ایران توانسته است چهره واقعی استعمار را به جهانیان نشان دهد و اقتدار آن را در عرصه بینالمللی به چالش بکشد.
در پشت پرده، اسناد و یادداشتهای مقامات بریتانیایی نیز نشان میدهد که هدف آنان نه مذاکره، بلکه تضعیف دولت مصدق و فراهمسازی زمینه سقوط او بود. آنتونی ایدن، وزیر خارجه وقت بریتانیا، بعدها اعتراف کرد که دولتش با سیاست «تفرقه و تعلل» سعی داشت مصدق را تحت فشار قرار دهد و از قدرت کنار بزند.
3مهر، تنها یک تاریخ در تقویم سیاسی ایران نیست؛ بلکه یادآور لحظهای است که یک دولت مردمی، با وجود همه فشارها، تصمیم گرفت استقلال را بر مصلحتجویی ترجیح دهد. این روز، نمادی از مقاومت، عزتطلبی و تلاش برای ساختن آیندهای مستقل و آزاد برای ایران است.
پایان پیام