درویشخان؛ سازآفرین تاثیرگذار موسیقی ایران و نخستین قربانی تصادف کشور
به گزارش گلونی، دوم آذر یادآور درگذشت غلامحسین درویش، موسیقیدان برجستهای است که بیشتر با لقب درویشخان شناخته میشود. دلیل رواج این نام آن بود که پدرش هنگام خطاب قرار دادنش واژهٔ «درویش» را به کار میبرد و بعدها همین عنوان بهعنوان نام خانوادگی او ثبت شد و در فضای موسیقی ایران ماندگار گشت.
درویشخان از چهرههای اثرگذار موسیقی دستگاهی در سالهای پایانی عهد قاجار به شمار میرود. تصنیفهای «بهار دلکش» و «ز من نگارم» و همچنین چند قطعهٔ رنگ و پیشدرآمد از ساختههای برجایماندهٔ او هستند. روحالله خالقی در نوشتههای خود ساز او را چنین توصیف میکند: «در تار و سهتار مهارت فراوان داشت؛ مضرابنوازیاش ظریف و خوشطنین بود، پنجهای تیز و لطیف داشت و سلیقهٔ موسیقاییاش باعث میشد نوای سازش گرم و پخته به گوش برسد.»
او در نواختن تار جایگاهی ویژه داشت. در دورهٔ زندگی او تار پنج سیم داشت، اما با الهام از ساختار سهتار، سیم تازهای به ساز افزود و تار ششسیمه پدید آمد؛ تغییری که امکان کوکهای تازه و متنوع را فراهم کرد و بعدها در نوازندگی تار اثر قابل توجهی گذاشت.
شاگردان او هر یک بعدها به چهرههایی اثرگذار تبدیل شدند. از میان آنان میتوان به علینقی وزیری، مرتضی نیداوود، موسی معروفی، حسین سنجری، یحیی زرینپنجه، سعید هرمزی و ابوالحسین صبا اشاره کرد.
درویشخان در کنار فعالیت هنری، حضوری چشمگیر در کارهای عامالمنفعه داشت. او بارها برای کمک به آسیبدیدگان و نیازمندان کنسرت اجرا کرد؛ از جمله برنامههایی برای یاریرسانی به قربانیان آتشسوزی آمل در سال ۱۲۹۶، جمعآوری کمک برای قحطیزدگان روسیه و نیز حمایت از ساخت دبیرستان فرهنگ.
با وجود اعتبار هنری، در سالهای پایانی عمر دچار تنگنای مالی شد و دشواریهای معیشتی او را حتی به فروش خانهاش واداشت. سرانجام شب چهارشنبه دوم آذر ۱۳۰۵ در اثر برخورد درشکهاش با یک خودرو جان خود را از دست داد؛ رخدادی که از آن بهعنوان نخستین تصادف مرگبار در ایران یاد میشود. آرامگاه او در محدودهٔ دربند تهران، در نزدیکی مقبرهٔ ظهیرالدوله قرار دارد.
پایان پیام