هشدار فوری! شرایط بحرانی و پر خطر

ریه‌های کودکان نسبت به بزرگسالان آسیب‌پذیرترند؛ زیرا ریه‌ها هنگام تولد کامل نیستند. رشد ریه یکی از طولانی‌ترین فرایندهای رشد بدن انسان است که پس از تولد نیز سال‌ها ادامه دارد. هرچند ریه‌ها از نظر ساختاری شکل گرفته‌اند و نوزاد می‌تواند نفس بکشد، اما از نظر تکاملی و عملکردی هنوز به بلوغ نرسیده‌اند. این ریه‌های در حال رشد، حساس‌تر از آن‌ هستند که بتوانند به‌راحتی با آلودگی هوا کنار بیایند.

کودکان سریع‌تر از بزرگسالان نفس می‌کشند و ذرات ریز و نامرئی آلودگی بیشتر وارد مسیرهای تنفسی‌شان می‌شوند و زمینه التهاب، عفونت و اختلال در عملکرد طبیعی ریه را فراهم می‌کنند. آسیبی که در سال‌های ابتدایی وارد می‌شود موقتی نیست؛ بلکه اثری ماندگار بر سلامت کودک دارد و زندگی او را تا بزرگسالی با بیماری‌های تنفسی و کاهش ظرفیت ریوی همراه می‌کند. وقتی نفس کشیدن به تهدیدی خاموش تبدیل می‌شود، آنگاه آلودگی هوا فقط یک مسئله محیط‌ زیستی نیست؛ مسئله‌ای است درباره سلامت، آینده و حق کودکان برای زندگی سالم.

همان‌طور که ریه‌های کودکان در هنگام تولد از نظر عملکرد کامل نیستند، مغز انسان نیز در بدو تولد به تکامل نهایی نرسیده است و پس از تولد در تعامل با محیط، تجربه‌ها و شرایط زندگی شکل می‌گیرد و بالغ می‌شود. شکل‌گیری ارتباطات عصبی، رشد قشر مغز و تکامل مراکز مربوط به حافظه، توجه و احساسات، بعد از تولد ادامه می‌یابد. هنگام رشد، مغز به‌ شدت تحت‌تأثیر محیط اطراف است. آلودگی هوا فقط وارد ریه‌ها نمی‌شود؛ تحقیقات گسترده نشان داده است که آلاینده‌های هوا می‌توانند عملکرد مغز را تحت تاثیر قرار دهند و فرآیند طبیعی رشد عصبی را مختل کنند.

التهاب‌های خفیف اما مداوم، تغییر در مسیرهای عصبی و اختلال در شکل‌گیری ارتباط بین سلول‌های مغزی، از پیامدهایی است که تحقیقات علمی درباره کودکان در معرض آلودگی هوا نشان داده‌اند. کاهش تمرکز، مشکلات یادگیری، نوسانات خلقی و اختلال در رفتار و تهدید سلامت روان، تنها بخشی از پیامدها هستند؛ آسیب‌هایی که مسیر زندگی و آینده کودک را تغییر می‌دهند. وقتی هوای آلوده به مغزی که هنوز در حال تکامل است آسیب می‌رساند، مسئله دیگر فقط نفس کشیدن نیست؛ مسئله آینده‌‌ی کودکانی است که قرار است فردای کشور را بسازند.

تقلیل آلودگی هوا به عدد و شاخص باعث می‌شود که فراموش کنیم که در پشت روزهای آلوده، کودکانی ایستاده‌اند که حق حیات و بقا، حق سلامت و رشد، حق بازی در محیطی پاک و امن را دارند ولی از آن محرومند. آلودگی هوا تهدیدی واقعی و روزانه برای کودکانی است که هنوز در حال رشد و تکامل‌ هستند.

شاید وقت آن رسیده باشد که شهروندان، پدران و مادران با صدای بلند از حق کودکان برای نفس کشیدن در محیطی سالم بگویند و مسئولان را وادار کنند تا تصمیماتی واقعی و فوری برای کاهش آلودگی اتخاذ کنند. درخواست برای اجرای کامل قانون هوای پاک و حفاظت از محیط زیست، بخشی از مطالبه‌ای است که هیچ‌کس نباید آن را نادیده بگیرد.

در کنار مطالبه‌گری، والدین می‌توانند نقش مؤثری در محافظت از فرزندانشان ایفا کنند. در روزهای آلوده فعالیت‌های بیرون از خانه را محدود کنند، توصیه‌های بهداشتی را جدی بگیرند، آلاینده‌های داخل خانه را کاهش دهند و در صورت امکان از تصفیه‌کننده هوا استفاده کنند.

سکوت، تعلل و تصمیم نادرست مستقیماً بر سلامت نسلی اثر می‌گذارد که کم‌ترین نقش را در ایجاد بحران داشته و بیشترین هزینه را می‌پردازد. نفس کشیدن حق ذاتی انسان است و مطالبه‌ی هوای پاک، وظیفه‌ای همگانی و ضروری است که هیچ‌کس نباید از آن شانه خالی کند.

پایان پیام

نویسنده: پدرام کمالی کنش‌گر کودک و محیط زیست