سال 1280 و 1180 خورشیدی، دو ایستگاه مهم در تاریخ ایران
به گزارش گلونی، گاهی در تقویم، بعضی سالها فقط یک عدد نیستند؛ ایستگاهاند. سالهایی که ایران در آنها آرامآرام وارد دورهای تازه میشود. سال 1280 و 1180 خورشیدی از همین دست هستند؛ دو سالی که هرکدام، در آستانه یک قرن میلادی تازه قرار گرفتهاند و نشانههایی از تغییر را با خود دارند.
سال 1180 خورشیدی؛ ایران در آغاز قرن نوزدهم میلادی
سال 1180 خورشیدی تقریباً برابر است با 1801 میلادی؛ یعنی ابتدای قرن نوزدهم میلادی؛ در این سال، فتحعلیشاه قاجار بر تخت پادشاهی ایران نشسته بود. حکومت، حکومت قاجاریه بود؛ دولتی تازهتأسیس که هنوز در حال تثبیت قدرت خود در داخل و تعریف جایگاهش در سیاست منطقهای بود.
از مهمترین ویژگیهای این دوره میتوان به اینها اشاره کرد:
-
تمرکز حکومت بر تثبیت مرزها
-
آغاز تنشهای جدی ایران با روسیه تزاری در قفقاز
-
ضعف ساختار نظامی و اداری در برابر قدرتهای نوظهور اروپایی
ایران در این سالها، وارد مسیری شد که چند سال بعد به جنگهای ایران و روس و در نهایت، به قراردادهای سنگین و از دست رفتن بخشهایی از سرزمینهای شمالی انجامید.
سال 1280 خورشیدی؛ آستانهی قرن بیستم و بوی تغییر
سال 1280 خورشیدی تقریباً برابر است با 1901 میلادی؛ یعنی آغاز قرن بیستم میلادی که در این زمان، مظفرالدینشاه قاجار شاه ایران بود؛ پادشاهی بیمار، کماقتدار و وابسته به وامها و امتیازهای خارجی که در واقع سال 1280 خورشیدی را میتوان سالی دانست که هنوز انقلاب مشروطه صورت نگرفته، اما همهچیز خبر از نزدیک بودن یک تغییر بزرگ میدهد.
از مهمترین وقایع این سال میتوان به:
-
اعطای امتیاز نفت به ویلیام ناکس دارسی اشاره کرد؛ قراردادی که بعدها سرنوشت اقتصاد و سیاست ایران را برای دههها تحت تأثیر قرار داد.
-
افزایش نارضایتی عمومی از وضعیت اقتصادی، مالیاتها و نفوذ خارجی
-
شکلگیری تدریجی بسترهای جنبش مشروطه که چند سال بعد به انقلاب مشروطه انجامید
دو ایستگاه مهم در تاریخ ایران
سال 1280 و 1180 خورشیدی، هر دو در آستانهی قرنهای تازهی میلادی قرار دارند؛ یکی در ابتدای قرن نوزدهم و دیگری در آغاز قرن بیستم. در هر دو مقطع، ایران زیر سلطهی قاجار بود؛ اما با دو حالوهوای متفاوت:یکی در ابتدای راه یک سلسله، و دیگری در آستانهی فرسودگی آن. تاریخ، گاهی خیلی آرام ورق میخورد؛ اما صدای خشخش این ورق خوردن را میشود از همین سالها شنید.
پایان پیام