نشت نفت پس از حمله به لاوان و شیدور؛ زنگ خطر برای زیستگاه دریایی هرمزگان
به گزارش گلونی، آلودگی گسترده نفتی در سواحل جزایر در جریان جمله به لاوان و شیدور، فقط یک پیامد صنعتی یا جنگی نیست؛ این حادثه یکی از حساسترین کانونهای تخمگذاری لاکپشتهای پوزهعقابی و زیست پرستوهای دریایی در خلیجفارس را درگیر کرده و بنا بر برآوردهای اولیه، دامنه آن به حدود ۷۰ درصد نوار ساحلی هرمزگان رسیده است. هرچند هنوز تلفات مستقیم حیاتوحش ثبت نشده، اما کارشناسان میگویند اثر واقعی این آلودگی در ماهها و حتی فصلهای زادآوری آینده آشکار خواهد شد.
سواحل جنوبی ایران در خلیجفارس با یکی از وسیعترین آلودگیهای نفتی سالهای اخیر روبهرو شدهاند؛ آلودگیای که پس از حمله به تأسیسات نفتی لاوان در ۱۹ فروردین و نشت مواد نفتی به دریا، اکنون بهصورت لکههای پیوسته یا پراکنده از جزایر لاوان و شیدور تا بندر مُقام، قشم، لارک، هنگام، هرمز، بندرلنگه، جاسک و بخشهایی از سواحل بندرعباس مشاهده شده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست هرمزگان اعلام کرده برآورد اولیه نشان میدهد دستکم ۷۰ درصد از نوار ساحلی استان بهطور مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر این آلودگی قرار گرفته است.
در میان همه نقاط آلوده، وضعیت جزیره شیدور ــ یا مارو ــ از نظر اکولوژیک حساستر است. این جزیره کوچک غیرمسکونی که در فاصله حدود یک و نیم کیلومتری شرق لاوان قرار دارد، یکی از مهمترین پناهگاههای حیاتوحش دریایی جنوب ایران بهشمار میرود و تحت حفاظت سازمان محیط زیست است.
سواحل ماسهای سفید این جزیره و بخشهایی از لاوان، هر سال از اواخر زمستان تا اوایل مرداد محل تخمگذاری لاکپشتهای دریایی، بهویژه لاکپشت پوزهعقابی است؛ گونهای که در فهرست قرمز اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت در رده «در خطر شدید انقراض» قرار دارد.
حمله به لاوان و شیدور
همزمانی حمله به لاوان و شیدور و نشت نفت با فصل زادآوری این گونه، مهمترین نگرانی کارشناسان است. نفت خام نهفقط سطح ساحل را میپوشاند، بلکه با نفوذ به لایههای ماسه میتواند دمای بستر، تبادل هوا و رطوبت محل لانهها را تغییر دهد؛ سه عاملی که در موفقیت تفریخ تخم لاکپشتها نقش تعیینکننده دارند. به همین دلیل، حتی در نبود لاشه یا مرگومیر آشکار، نمیتوان از نبود خسارت زیستی سخن گفت.
مسئولان محیط زیست نیز تأکید کردهاند ارزیابی دقیق اثرات این حادثه تنها با مقایسه میزان تخمگذاری و موفقیت زادآوری امسال با دادههای سال گذشته ممکن خواهد بود.
شیدور و لاوان علاوه بر لاکپشتها، زیستگاه متمرکز پرستوهای دریایی و لاکپشتهای سبز نیز هستند. آلودگی نفتی در چنین زیستگاههایی معمولاً زنجیرهای از آسیبها ایجاد میکند: چسبیدن نفت به پر و بال پرندگان، کاهش توان پرواز و تغذیه، آلودگی منابع غذایی آبزیان و اختلال در تنفس و رشد مرجانها و بیمهرگان ساحلی. بهویژه در سواحل صخرهای و مرجانی، پاکسازی بسیار دشوارتر از سواحل ماسهای است، زیرا نفت در شکاف سنگها و روی بسترهای زیستی میماند و برای مدت طولانی آزاد میشود.
اداره کل حفاظت محیط زیست هرمزگان و مجموعه پالایشگاه لاوان طی هفتههای گذشته اقداماتی مانند استقرار بومهای جاذب نفت، استفاده از اسکیمر و پمپ، کنترل کانالهای منتهی به دریا و جمعآوری دستی بخشی از آلودگی را انجام دادهاند.
با این حال، خود مسئولان نیز اذعان دارند که به دلیل حجم بالای مواد نفتی و محدودیتهای عملیاتی، امکان پاکسازی کامل وجود ندارد و بخشی از آلودگی در سواحل باقی خواهد ماند.
فعالان محیط زیست استان نیز بر این نکته تأکید دارند که مسئله فقط لکههای قابل مشاهده روی ساحل نیست. حمله به لاوان و شیدور باعث شده است بخش مهمی از خسارت در آب، در بسترهای مرجانی، در لایههای ماسه و در کاهش موفقیت زادآوری گونههای حساس ثبت میشود؛ خسارتی که آثار آن ممکن است با تأخیر خود را نشان دهد. به همین دلیل، حمله به لاوان و شیدور را باید نه یک حادثه مقطعی، بلکه یک بحران اکولوژیک دانست؛ بحرانی که سنجش واقعی آن به ماهها پایش میدانی و مطالعات زیستی نیاز دارد.
پایان پیام
توضیح: عکس گزارش مربوط به این حادثه نیست.