اکوساید در جنگی ناجوانمردانه
به گزارش گلونی جنگ، تنها ویرانی ساختمانها و زیرساختها نیست؛ طبیعت نیز از نخستین قربانیان آن است. دود، آلودگی، تخریب زیستگاهها و آسیب به منابعطبیعی، پیامدهایی هستند که گاه تا سالها پس از پایان درگیریها باقی میمانند. یادداشت پیش رو از شینا انصاری با تمرکز بر همین آسیبها، مفهوم «اکوساید» یا جنایت علیه محیط زیست را مرور میکند:
حملات صهیونی-امریکایی با انفجار گسترده مخازن نفت در استانهای تهران و البرز، انتشار حجم وسيع آلودگي هوا و محصور شدن تهران با لایهای از دود، مصداق بارز «اكوسايد» يا «جنايت محيط زیستی» است. اقدامی غير انسانی كه بيانگر تهديد جدی زندگی انسانهای بیگناه و غيرنظاميانی است كه علاوه بر ترومای سنگين روحی و روانی باید پيامدهای محيط زیستی مخاطرهآميز اين جنگ تحميلی ناجوانمردانه را متحمل شوند.
اين دو دولت جنگطلب البته در استفاده از روشهای ويرانگر محيط زیستی در منطقه و جهان يد طولایی دارند. استفاده از عامل نارنجی از سوی امريكا در جنگ با ويتنام كه موجب نابودی جنگلهای بارانی اين كشور شد و يكی از فجايع مهم تاريخ محيط زيست جهان را رقم زد، تا استفاده از سلاحهای حاوی اورانيوم ضعيف شده و فسفر سفيد توسط رژيم غاصب صهیونیستی در غزه كه باايجاد آلودگی شديد آب و خاک موجب شد اراضی شمال غزه عملا غيرقابل كشت شوند و همچنين استفاده از علفكشهای شيميایی و سوزاندن عمدی نخلستانهای تاريخی غزه، از مصاديق عدم پایبندی اين دو دولت متخاصم به اصول بنيادين كنوانسيونهای بينالمللی از جمله كنوانسيون ژنو است.
طبق ماده ۵۵ پروتكل الحاقي اول ۱۹۷۷ به كنوانسيونهای ژنو، در جريان مخاصمات مسلحانه بايد از محيط زيست طبيعی در برابر آسيبهای گسترده، شديد و طولانی مدت حمايت شود. همچنين كنوانسيون ۱۹۷۶ منع استفاده نظامی يا خصمانه دستكاری محيط زيست (ENMOD) نيز هرگونه بهرهگیری خصمانه از تغييرات محيطی با آثار گسترده، پايدار يا شديد را منع میكند.
اکوساید در جنگی ناجوانمردانه
بايد اشاره نمود كه تجربيات ناشی از درگيریهای نظامی پيشين در منطقه طی دهههای گذشته از جانب رژيمهای صهیونی-امریکایی از جمله حملات به تأسيسات نفتی و صنعتی نشان داده است كه پيامدهای محيط زیستی چنين اقداماتی محدود به زمان يا قلمرو خاصی نمیماند و آثار آن میتواند تا سالها بر جای بماند؛ از آلودگیهای نفتی گسترده گرفته تا انتشار آلايندههای سمی، تخريب عرصههای طبیعی، نابودی تنوعزیستی و تهديد سلامت انسانها.
با چنين پيشينهای در نقض حقوق محيط زیستی، سازمان حفاظت محيط زيست در بهمنماه و در جريان تحركات نظامی در منطقه علاوه بر مكاتبه رسمی با وزرای محيط زيست كشورهای منطقه، با دبيركل سازمان ملل و نيز دبير اجرایی برنامه محيط زيست ملل متحد (يونپ) مكاتبه نمود و نسبت به پيامدهای محيط زیستی جنگ در منطقه هشدار داد.
در اين نامه تاكيد شد كه هرگونه اقدام نظامی در منطقهای با تراكم زيرساختهای نفتی، گازی، پتروشيمی و دریایی مصداق ايجاد وضعيت مخاطرهآميز برای صلح، امنيت و محيط زيست منطقهای و جهانی محسوب میشود. بررسی وضعيت محيط زيست در مناطق جنگی نشان میدهد كه بهرغم ادعاها برای جلوگيری از بروز فجايع محيط زیستی در جنگها ازسوی نهادهای بينالمللی، هر جا منافع قدرتهای جهانی مطرح است، متاسفانه اين اقدامات با اغماض سازمانهای بينالمللی روبهرو است، درحاليكه چشمپوشی سازمانهای بينالمللی و كشورهای مدعی حقوقبشر در اين زمينه نهتنها به تهديد محيط زيست جهانی میانجامد، بلكه حقوق انسانها كه قربانيان جنگها هستند نيز ناديده گرفته میشود.
پایان پیام
یادداشت های شینا انصاری را در گلونی دنبال کنید