گام نخست محققان ایرانی برای توسعه واکسن mRNA علیه سرطان پستان
به گزارش گلونی و به نقل از ایسنا، پژوهشگران پنج مرکز علمی و پژوهشی کشور با استفاده از روشهای پیشرفته محاسباتی موفق به طراحی یک نامزد واکسن mRNA علیه سرطان پستان شدهاند؛ واکسنی که میتواند با آموزش سیستم ایمنی بدن، از رشد و گسترش تومورهای سرطانی جلوگیری کند.
سرطان پستان همچنان یکی از مهمترین چالشهای حوزه سلامت در جهان به شمار میرود.
بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، این بیماری در سال ۲۰۲۲ بیش از ۶۷۰ هزار نفر را در سراسر جهان به کام مرگ کشاند و در ۱۵۷ کشور به عنوان شایعترین سرطان در میان زنان شناخته شد.
با وجود پیشرفتهای چشمگیر در روشهای درمانی نظیر جراحی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی، عوارض جانبی گسترده و احتمال مقاومت تومورها به درمان، ضرورت توسعه روشهای هدفمندتر را بیش از پیش آشکار کرده است.
در همین راستا، گروهی از محققان دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، مؤسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی، انستیتو پاستور ایران و پژوهشکده سرطان معتمد جهاد دانشگاهی، یک واکسن mRNA جدید را به صورت محاسباتی طراحی کردهاند که به طور همزمان دو پروتئین کلیدی مؤثر در رشد و بقای تومورهای سرطانی، یعنی VEGFR2 و c-MET را هدف قرار میدهد.
پروتئین VEGFR2 نقش مهمی در شکلگیری رگهای خونی جدید و تأمین مواد مغذی مورد نیاز تومور دارد، در حالی که c-MET از عوامل اصلی رشد سریع سلولهای سرطانی و گسترش آنها به سایر اندامهای بدن محسوب میشود.
پژوهشگران امیدوارند با تحریک سیستم ایمنی علیه این دو هدف، بتوانند مسیرهای حیاتی رشد و متاستاز تومور را مختل کنند.
این واکسن با بهرهگیری از رویکرد «ایمونوانفورماتیک» طراحی شده است؛ روشی که در آن به جای انجام آزمایشهای اولیه در محیط آزمایشگاهی، از مدلسازیهای رایانهای و پایگاههای داده زیستی برای پیشبینی عملکرد واکسن استفاده میشود.
در این مطالعه، محققان طی یک فرآیند چندمرحلهای هزاران قطعه پروتئینی را بررسی و در نهایت ۱۰ اپیتوپ یا بخش قابل شناسایی برای سیستم ایمنی را انتخاب کردند.
نتایج این پژوهش که در نشریه International Immunopharmacology منتشر شده است، نشان میدهد واکسن طراحیشده از ظرفیت بالایی برای ایجاد پاسخ ایمنی پایدار برخوردار است.
شبیهسازیهای انجامشده افزایش چشمگیر آنتیبادیهای دفاعی و فعال شدن سلولهای حافظه ایمنی را نشان دادهاند؛ عواملی که میتوانند در جلوگیری از عود مجدد سرطان نقش مهمی ایفا کنند.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردهاند که این یافتهها در مرحله محاسباتی قرار دارد و واکسن mRNA برای تبدیل شدن به یک محصول درمانی باید مراحل آزمایشگاهی، مطالعات حیوانی و کارآزماییهای بالینی انسانی را پشت سر بگذارد.
با وجود این، نتایج به دست آمده گامی امیدوارکننده در مسیر توسعه واکسنهای نوین ضد سرطان و بهرهگیری از فناوری mRNA در درمانهای هدفمند به شمار میرود.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: شکارچی پاندمیها؛ هوش مصنوعی واکسنهای آینده را میسازد