یک میکروفن، دو صندلی، هزار برنامه
به گزارش گلونی رضا ساکی در یادداشتی که در کانال تلگرام خود با عنوان «یک میکروفن، دو صندلی، هزار برنامه» منتشر کرده است به وضعیت برنامههای گفتوگومحور و افزایش آنها در رسانههای امروز پرداخت:
تقریبا در دو سال گذشته و بهویژه از جنگ ۱۲ روزه به بعد، تعداد زیادی برنامه و رسانه ایجاد شده است که گفتوگو محورند. یعنی میکروفنی هست و دو نفر که یکی مهمان است و دیگری میزبان درباره یک موضوع حرف میزنند.
گاهی هم برنامه به شکل میزگرد است. این برنامهها هر شکل رسانهای که داشته باشند، یک نسخه ویدئویی هم دارند. یعنی در یوتیوب و اینستاگرام بارگذاری میشوند.
موضوع و محتوای این برنامههای گفتوگو محور اغلب سیاسی است. جز اندکی که به زندگی و علاقههای هنرمندان و چهرهها میپردازند، بقیه درباره سیاستاند.
کمی اگر در ذهنتان مرور کنید دهها برنامه این طوری را به یاد میآورید. علاوه بر این برنامههای گفتوگو محور، تعداد زیادی رسانه خبری که شکل ارائه خبرشان قالب گفتوگو یا مصاحبه است هم ایجاد شدهاند.
حالا لابد میپرسید مشکل من با این برنامههای گفتوگو محور و رسانهها چیست؟
نقدی به کلیت وضعیت ندارم، اما به گمانم ما «برنامهزده» شدهایم. در کنار شبکههای ماهوارهای که دائم دو یا چند مهمان روی آنتن زنده دارند، در دیگر فضاهای رسانهای هم با این شکل برنامه مواجهایم و حالا پرسش اصلی این است که این برنامهها و فضای رسانهای چه مشکلی از ایران حل میکنند و چه باری بر دوش میکشند؟
جامعهمدنی میسازند؟ آگاهی خاصی به مردم میدهند که مردم ندانند؟ چهره خیلی گمنامی میآورند که مردم ندیده باشند؟ این همه گفتوگو برای چیست؟ برای آینده است یا همین امروز؟
یک میکروفن، دو صندلی، هزار برنامه
نقدم به شکل برنامهسازی است. البته که میدانم ساخت برنامه گفتوگو محور آسانتر و کمهزینهتر است اما برخی برنامههای گفتوگو محور پرخرج هم داریم که اگر همان هزینه را صرف شکلهای دیگر برنامهسازی تلویزیونی بکنند، نفع بیشتری برای مردم و مخاطب دارد.
کدام شکل و قالب؟ انواع گزارشها، مستندها و فیچرها.
گزارشها در گزارش خبری خلاصه شدهاند و مستندها هویت گزارش خبری دارند. همین مستندهای جنگ اخیر را نگاه کنید، تقریبا همهشان، هویت خبری دارند و از مستند ساقط شدهاند.
به گمانم بیشتر این برنامههای گفتوگو محور، برنامه امروز و فردا و نیستند. برنامه دیروزند و حتی برخی موضوعشان، ایران دهه هشتاد است یا هفتاد و به درد ایران ۱۴۰۵ نمیخورد. ایران ۱۴۰۵ که فاصله برخی روزهایش انگار چند سال است.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: کتاب یک قرن انقلاب در ایران، روایتی چندلایه به تحولات ایران