تور غیرمجاز؛ مرز سفر دوستانه و فعالیت گردشگری کجاست؟
به گزارش گلونی این روزها کافی است در شبکههای اجتماعی جستوجو کنیم تا با انواع برنامههای طبیعتگردی، کوهپیمایی و سفرهای گروهی مواجه شویم؛ برنامههایی که گاهی با عنوانهایی مانند «تور دوستانه»، «کمپ گروهی»، «طبیعتگردی با راهنما» یا حتی صرفاً «همراهی در سفر» معرفی میشوند. اما مرز میان یک سفر دوستانه و برگزاری یک تور گردشگری، آنقدرها هم که به نظر میرسد ساده نیست.
چه زمانی یک سفر دوستانه به تور غیرمجاز تبدیل میشود؟
وقتی فردی به شکل مستمر اقدام به جذب مسافر، تعیین مقصد و برنامه سفر، دریافت وجه و ساماندهی یک سفر گروهی میکند، دیگر صرفاً یک مسافر یا برگزارکننده یک دورهمی دوستانه نیست؛ او عملاً وارد حوزهای از فعالیت گردشگری شده که برای آن ضوابط و مجوزهای مشخصی وجود دارد.
بر اساس مقررات مربوط به دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری، اجرای تور در چارچوب فعالیت دفاتر دارای مجوزهای مربوط انجام میشود. حتی در شیوهنامه ساماندهی کسبوکارهای گردشگری در فضای مجازی نیز تصریح شده است که دارندگان مجوز فعالیت در فضای مجازی، صرف داشتن این مجوز، اجازه اجرای تور ندارند و برای این کار باید از مجوزهای لازم، از جمله مجوز بند «ب»، برخوردار باشند.
بنابراین، داشتن یک صفحه پرمخاطب در اینستاگرام، کارت راهنمای گردشگری، سابقه کوهنوردی یا حتی تجربه چندین سال سفر، بهخودیخود مجوز برگزاری تور نیست. راهنمای گردشگری با برگزارکننده تور نیز یکسان نیست؛ راهنما میتواند در چارچوب یک تور قانونی به ارائه خدمات راهنمایی بپردازد، اما این موضوع به معنای برخورداری از مجوز مستقل برای اجرای تور نیست.
مسئله فقط مجوز نیست؛ پای مسئولیت مسافر در میان است
مسئله اما فقط «مجوز» نیست؛ مسئله اصلی، مسئولیتی است که در برابر مسافران ایجاد میشود.
در یک تور رسمی، برگزارکننده باید در چارچوب مقررات مربوط به خدمات گردشگری، قراردادها، بیمه و الزامات ایمنی فعالیت کند. برای نمونه، دفاتر خدمات مسافرتی در زمان انعقاد تور مکلف به رعایت الزامات بیمهای مربوط به مسافران هستند.
حالا تصور کنیم در یک تور شخصی و غیرمجاز، یکی از مسافران در مسیر دچار حادثه شود؛ از سقوط و آسیبدیدگی در یک مسیر کوهستانی گرفته تا تصادف، گمشدن، مسمومیت یا هر اتفاق دیگری که نیازمند امدادرسانی و پیگیری قانونی باشد. در چنین شرایطی، عنوان «من فقط چند نفر را برای طبیعتگردی دور هم جمع کردم» لزوماً مسئولیت برگزارکننده را از بین نمیبرد.
اتفاقاً هرچه فعالیت حرفهایتر و سازمانیافتهتر باشد، مسئولیت نیز جدیتر میشود؛ بهخصوص زمانی که برگزارکننده برای سفر پول دریافت کرده، مسافر جذب کرده، برنامه مشخص ارائه داده و خود را بهعنوان مسئول یا راهنمای سفر معرفی کرده باشد.
هشدار درباره تورهای غیرمجاز
در ماههای اخیر نیز هشدارهایی درباره تورهای غیرمجاز منتشر شده است. برای نمونه، در آذربایجان شرقی اعلام شده که ساماندهی سفر گروهی همراه با دریافت وجه و بدون مجوز بند «ب»، مصداق تور غیرمجاز است و حتی استفاده از عنوانهایی مانند برنامه تفریحی یا طبیعتگردی، فعالیت را از شمول مقررات خارج نمیکند.
از سوی دیگر، موضوع فقط متوجه افراد نیست. استفاده صوری از مجوز یک آژانس برای پوشش فعالیت برگزارکنندگان غیرمجاز نیز میتواند برای دارنده مجوز تبعاتی مانند پلمب، تعلیق یا لغو مجوز به همراه داشته باشد.
تور یعنی پذیرفتن مسئولیت
طبیعتگردی و سفر گروهی اتفاقاً از آن حوزههایی است که نمیتوان در آن مسئولیت را به «اعتماد» و «تجربه شخصی» واگذار کرد. اینکه برگزارکننده مسیر را بلد باشد، چندین بار آن منطقه را رفته باشد یا در فضای مجازی دنبالکننده زیادی داشته باشد، تضمینکننده ایمنی مسافر نیست.
سفر، وقتی با دریافت وجه و ارائه خدمات حرفهای به دیگران همراه میشود، دیگر صرفاً یک تفریح شخصی نیست. در این نقطه، پای حقوق مسافر، مسئولیت برگزارکننده، الزامات بیمهای و مقررات گردشگری به میان میآید.
شاید وقت آن رسیده باشد که میان «دعوت از دوستان برای یک سفر» و «برگزاری تور گردشگری» تفاوت قائل شویم؛ تفاوتی که در روزهای عادی ممکن است چندان به چشم نیاید، اما در لحظه وقوع یک حادثه میتواند بسیار جدی و تعیینکننده باشد.
تور، فقط جمع کردن چند مسافر و حرکت به سمت مقصد نیست؛ تور یعنی پذیرفتن مسئولیت. و مسئولیتی که قانون برای آن چارچوب تعیین کرده، نمیتوان با عنوان «تور شخصی» از آن عبور کرد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: آلودگی نوری در کمین آسمان؛ وقتی چراغ کمپها شهابها را محو میکنند