موج درختکاری یادبود؛ اقدامی ارزشمند که باید اصولی باشد

درختی به یاد عزیزان؛ وقتی نیت خیر، طبیعت هیرکانی را تهدید می‌کند

به گزارش گلونی در سال‌های اخیر، بسیاری از خانواده‌های ایرانی ترجیح می‌دهند به جای برگزاری مراسم پرهزینه یا خرید یادبودهای موقت، به یاد عزیزان از دست‌رفته خود درختی بکارند. این نگاه، اگر به‌درستی اجرا شود، یکی از زیباترین و ماندگارترین شیوه‌های زنده نگه داشتن یاد عزیزان است؛ به‌ویژه اگر این درخت در جنگل‌های هیرکانی یا عرصه‌های طبیعی کاشته شود.

اما این روزها، در کنار این جریان ارزشمند، پدیده‌ای نگران‌کننده نیز شکل گرفته است. برخی صفحات و مجموعه‌هایی که خدمات «درختکاری یادبود» ارائه می‌کنند، بدون توجه به اصول اکولوژیک، هر نهالی را در هر منطقه‌ای می‌کارند؛ اقدامی که می‌تواند در سال‌های آینده به طبیعت هیرکانی آسیب برساند.

«گلونی» تلاش می‌کند به این موضوع بپردازد و در صورت لزوم، نام مجموعه‌هایی را که با چنین روش‌های غیراصولی مخاطبان را گمراه می‌کنند، منتشر کند تا مردم با آگاهی بیشتری تصمیم بگیرند.

هر درختی، مناسب هر جنگلی نیست

کارشناسان منابع طبیعی و جنگل معتقدند که در جنگل‌های هیرکانی، استفاده از گونه‌های غیربومی هیچ توجیه علمی ندارد. با این حال، گزارش‌ها و تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد که در برخی برنامه‌های درختکاری یادبود، گونه‌هایی مانند ارغوان کانادایی در عرصه‌های هیرکانی کاشته می‌شود؛ در حالی که این گونه، بومی این اکوسیستم نیست.

نمونه‌های دیگری نیز دیده می‌شود؛ از جمله کاشت گردوی مناطق گرمسیری در نواحی سردسیر یا برعکس، کاشت گونه‌های سازگار با اقلیم‌های سرد در مناطق گرم‌تر. حتی در برخی موارد، نهال شمشاد بدون توجه به منشأ ژنتیکی آن، از هر منطقه‌ای تهیه و در بخش دیگری از جنگل کاشته می‌شود؛ اقدامی که می‌تواند مشکلات اکولوژیک و ژنتیکی برای جمعیت‌های طبیعی این گونه ایجاد کند.

موج درختکاری یادبود، نیازمند اجرای علمی

کارشناسان تأکید می‌کنند که ما حق نداریم گونه‌های غیربومی را وارد جنگل‌های هیرکانی کنیم یا گونه‌های سازگار با اقلیم‌های متفاوت را بدون مطالعه در این جنگل‌ها بکاریم. هر گونه جابه‌جایی نادرست، حتی اگر با نیت خیر انجام شود، ممکن است در آینده به برهم خوردن تعادل اکوسیستم، انتقال بیماری‌ها یا تضعیف ذخایر ژنتیکی گونه‌های بومی منجر شود.

از همین رو، صرف کاشت یک نهال به معنای کمک به طبیعت نیست؛ بلکه انتخاب گونه مناسب، منشأ صحیح نهال و محل درست کاشت، اهمیت بسیار بیشتری دارد.

احترام به طبیعت، احترام به یاد عزیزان

درختکاری به یاد عزیزان، فرهنگی ارزشمند و قابل تقدیر است؛ فرهنگی که می‌تواند هم یاد انسان‌های عزیز را زنده نگه دارد و هم به احیای طبیعت کمک کند. اما این هدف تنها زمانی محقق می‌شود که همه مراحل آن بر پایه دانش، نظر کارشناسان و رعایت اصول اکولوژیک انجام شود.

اگر قرار باشد به نام حفظ طبیعت، گونه‌های غیربومی وارد جنگل‌های هیرکانی شوند یا درختانی در اقلیم نامناسب کاشته شوند، نتیجه نه تنها کمکی به محیط زیست نخواهد بود، بلکه می‌تواند مشکلاتی را برای نسل‌های آینده ایجاد کند.

حفظ جنگل‌های هیرکانی، پیش از هر چیز، به معنای احترام گذاشتن به قوانین طبیعت است؛ حتی زمانی که انگیزه ما، زنده نگه داشتن یاد عزیزترین انسان‌های زندگی‌مان باشد.

پایان پیام

بیشتر بخوانید: پوشش گیاهی ایران، سرمایه ای طبیعی در مسیر فرسایش یا احیا؟