درخواست گذار از «انحصار ورودی» به «نظارت کیفی»؛ مطالبه اصلاح فرآیند جذب کارآموزان وکالت
به گزارش گلونی گاهی مسیر رسیدن به یک شغل، خودش به موضوعی برای مناقشه تبدیل میشود. در سالهای اخیر، آزمون وکالت به یکی از پرچالشترین موضوعات جامعه حقوقی ایران تبدیل شده است. گروهی آن را ضامن حفظ کیفیت خدمات حقوقی میدانند و گروهی دیگر معتقدند این سازوکار، بیش از آنکه کیفیت را تضمین کند، به ایجاد محدودیت در ورود فارغالتحصیلان حقوق انجامیده است.
در همین چارچوب، کارزاری با عنوان «درخواست گذار از انحصار ورودی به نظارت کیفی؛ مطالبه اصلاح فرآیند جذب کارآموزان وکالت» شکل گرفته است؛ کارزاری که خواسته اصلی آن، تغییر رویکرد از محدودسازی ورود به حرفه وکالت به سمت ارزیابی و نظارت مستمر بر عملکرد کارآموزان است.
امضاکنندگان این کارزار نخستین نقد خود را متوجه ساختار فعلی پذیرش میکنند. از نگاه آنان، مدرک دانشگاهی صادرشده از سوی دانشگاههای مورد تأیید وزارت علوم، خود نشاندهنده احراز دانش تخصصی در رشته حقوق است و برگزاری آزمونی دیگر برای سنجش همان دانش، نوعی موازیکاری در نظام آموزشی و اداری کشور محسوب میشود. به باور آنان، اگر نظام آموزش عالی صلاحیت صدور مدرک دارد، باید اعتبار علمی آن نیز پذیرفته شود.
دومین محور کارزار، نقد عملکرد سیاستهای محدودکننده در جذب وکیل است. نویسندگان کارزار این پرسش را مطرح میکنند که محدودیتهای چند دهه گذشته چه تأثیری بر بهبود نظام قضایی، کاهش مشکلات حقوقی یا افزایش دسترسی مردم به خدمات وکالتی داشته است. از نگاه آنان، اگر این سیاستها به اهداف مورد انتظار رسیده بود، باید آثار آن در کاهش مشکلات ساختاری یا افزایش استقبال عمومی از خدمات حقوقی قابل مشاهده میبود. این بخش از کارزار، بیش از آنکه پاسخی ارائه دهد، خواستار شفافسازی و ارائه گزارش عملکرد از سوی نهادهای مسئول است.
سومین استدلال مطرحشده به اصل «تناسب» در حقوق عمومی مربوط میشود. امضاکنندگان معتقدند آزمون ورودی نباید به مانعی برای ورود به حرفه تبدیل شود. آنان استدلال میکنند که فاصله میان دانش نظری و مهارت عملی، مسئلهای است که میتوان آن را از طریق دورههای کارآموزی دقیق، آموزشهای حرفهای و نظارت مستمر بر عملکرد کارآموزان جبران کرد، نه با حذف متقاضیان در ابتدای مسیر.
درخواست گذار از «انحصار ورودی» به «نظارت کیفی»؛ مطالبه اصلاح فرآیند جذب کارآموزان وکالت
بر همین اساس، کارزار سه مطالبه مشخص را دنبال میکند: اصلاح شیوه جذب کارآموزان وکالت و حرکت به سمت پذیرش مبتنی بر سوابق علمی و تخصصی؛ انتقال تمرکز نهادهای متولی از کنترل ورودیها به نظارت کیفی بر عملکرد کارآموزان؛ و کاهش موانع ورود به حرفه با هدف ایجاد رقابت بیشتر و تسهیل دسترسی مردم به خدمات حقوقی.
البته موضوع جذب وکیل، سالهاست محل اختلاف نظر میان حقوقدانان، نهادهای وکالتی و سیاستگذاران است. موافقان آزمونهای ورودی معتقدند این شیوه، حداقل استانداردهای علمی و حرفهای را تضمین میکند؛ در مقابل، منتقدان بر این باورند که کیفیت خدمات حقوقی بیش از هر چیز به آموزش عملی، کارآموزی مؤثر و نظام نظارت پس از پذیرش وابسته است.
کارزار حاضر نیز در همین چارچوب، از تغییر فلسفه جذب سخن میگوید؛ تغییری که به جای تأکید بر محدود کردن ورودیها، بر کیفیت آموزش، نظارت حرفهای و ارزیابی عملکرد در طول دوره کارآموزی تکیه دارد. اینکه این مطالبه تا چه اندازه بتواند در سیاستگذاریهای آینده حوزه وکالت اثرگذار باشد، به گفتوگوی کارشناسی، بررسی تجربه دیگر کشورها و تصمیم نهادهای مسئول بستگی خواهد داشت. اما طرح چنین مطالباتی، نشان میدهد بحث درباره نسبت میان «دسترسی به حرفه» و «تضمین کیفیت خدمات حقوقی» همچنان یکی از موضوعات مهم جامعه حقوقی ایران است.
لینک کارزار: درخواست گذار از «انحصار ورودی» به «نظارت کیفی»؛ مطالبه اصلاح فرآیند جذب کارآموزان وکالت
پایان پیام
بیشتر بخوانید: اعتراض به حضوری شدن امتحانات تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد