دژ زیرزمینی نیگ؛ معماری متفاوتی که دوباره مرمت میشود
به گزارش گلونی در دل تپهای در روستای نیگ شهرستان قاینات، بنایی تاریخی در زیر زمین جای گرفته که معماری آن با الگوهای معمول تفاوت دارد. دژ زیرزمینی نیگ با اتاقها و راهروهایی که به یک هشتی مرکزی میرسند، روزگاری کارکردی دفاعی و زیستی داشته و حالا پس از سالها، دواره وارد فصل تازهای از مرمت شده است.
این دژ سالنی با ارتفاع حدود ۲.۵ تا ۳ متر دارد و زوایای فضاهای آن نیز کاملاً منظم نیستند. همین ویژگی، در کنار ساختار زیرزمینی بنا، دژ زیرزمینی نیگ را به نمونهای متفاوت از معماری تاریخی منطقه تبدیل کرده است؛ معماریای که به نظر میرسد برای استفاده هوشمندانه از فضای زیر زمین شکل گرفته است.
فصل تازه مرمت دژ زیرزمینی نیگ
عملیات اجرایی و مرمتی جدید در دژ زیرزمینی نیگ با تمرکز بر استحکامبخشی بنا و ساماندهی زیرساختهای آن آغاز شده است.
ایجاد پله و تسطیح ورودی، دیوارچینی و ساماندهی جدارهها، خاکبرداری و پاکسازی اصولی فضاها و اجرای پوشش کاهگل بر بام ورودی، بخشی از عملیات این مرحله است. این اقدامات قرار است ضمن محافظت از بنا در برابر عوامل جوی، به ماندگاری بیشتر معماری آن و فراهم شدن شرایط مناسبتر برای بازدید کمک کند.
مرمت دژ نیگ به این مرحله محدود نمیشود. در سالهای گذشته بخشهای آسیبدیده بنا پاکسازی و بازپیرایی شده، فضاهای داخلی تخلیه و ساماندهی شده و برای تثبیت سازه نیز اقداماتی انجام گرفته است.
اصلاح نمای ورودی و تجهیز و بهینهسازی سیستم روشنایی، از دیگر اقداماتی بوده که با هدف ایمنتر شدن مسیر بازدید گردشگران انجام شده است.
در فصل جدید، تمرکز اصلی بر استحکامبخشی و ساماندهی زیرساختهای دژ است؛ اقداماتی که قرار است زمینه حفاظت بلندمدت از این معماری زیرزمینی را فراهم کند.
دژی با ظرفیت تاریخی و گردشگری
دژ زیرزمینی نیگ در منابع محلی با قدمتی حدود ۷۰۰ سال معرفی شده است. ساختار آن فقط به یک فضای پناهگاهی محدود نمیشود؛ اتاقها، راهروها، هشتی مرکزی و سالن اصلی، مجموعهای را شکل دادهاند که از شیوه زندگی و راهکارهای ساکنان منطقه برای پناه گرفتن و زیستن در زیر زمین روایت میکند.
اهمیت این دژ البته تنها به معماری آن محدود نیست. در سالهای اخیر، بازدید گردشگران از این فضای زیرزمینی در کنار رویدادهای محلی روستای نیگ مورد توجه قرار گرفته و همین استقبال، ظرفیت آن را برای تبدیل شدن به یکی از جاذبههای گردشگری تاریخی منطقه نشان داده است.
حالا مرمت دژ زیرزمینی نیگ میتواند فرصتی برای حفاظت از این معماری کمتر دیدهشده و معرفی بهتر آن باشد؛ بنایی که اگر با مرمت اصولی و معرفی درست همراه شود، میتواند بخشی از تاریخ قاینات را از دل زمین به روایت گردشگری منطقه بیاورد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: کشف کتیبه تاریخی در مرمت دبیرستان انوشیروان دادگر تهران