نقشه راه مشارکت مردم در حفاظت از محیط زیست
به گزارش گلونی شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در یادداشتی که در کانال تلگرام خود منتشر کرد از ضرورت تقویت مشارکت مردم و نهادهای مدنی در حفاظت از محیط زیست نوشته و به تشریح رویکرد تازه این سازمان در این زمینه پرداخته است. متن کامل این یادداشت را در ادامه میخوانیم.
هفتهای كه گذشت، با ابلاغ «دستورالعمل توسعه و راهبری مشاركت سازمان حفاظت محيط زيست و نهادهای مردمی» آغاز شد. دستورالعملی كه طی يک فرآيند مشاركتی و شفاف با ذینفعان، در مراحل طراحی، تدوين، بازبينی و اصلاح و درنهايت تصويب، تهيه شد و به اين ترتيب، يک مقرره داخلی كه تعيينكننده حدود و ثغور اقدامات و تكاليف و اختيارات مديران سازمان حفاظت محيط زيست است، در تعامل با بخش غيردولتی و مردمی متاثر از آن، تنظيم و تصويب شده است.
سازمان حفاظت محيط زيست، مستند به آمار، گزارشها و تاريخچه عملكرد، از بيشترين سابقه ارتباط و تعامل با بخش غيردولتی و مردمی، در ميان تمام نهادهای دولتی برخوردار است؛ بهعبارتی ديگر، در هيچ يک از نهادهای حاكميتی و دولتی، چنين روابط طولانیمدت، مداوم و منظمی را نمیتوان سراغ گرفت. امری كه سبب شده است موضوع مشاركت مردمی، همواره يكی از اولويتهای اصلی مديريت و برنامهريزی در سازمان باشد و رفتار مديريتی، روحيه تعاملی و دانش ضمنی مديران و كاركنان سازمان در سطوح مختلف را شكل دهد. البته بديهی است كه يكی از عوامل اصلی چنين تجربه و ارتباطی، وجود جامعه مدنی باسابقه، فعال و گستردهای است كه چه در قالب سازمانهای مردمنهاد، چه در قالب جوامع محلی و چه شهروندان كنشگر، احتمالا در هيچ بخش ديگری، به اين شكل وجود نداشته و ندارد. جامعهای فعال و پويا كه سرمايه اجتماعی ارزشمند و كمنظيری را دراختيار محيط زيست كشور و سازمان قرار داده است.
همچنين ماهيت اهداف، راهبردها و رويكردهای سازمان و تكاليف قانونی، از اصل ۵۰ قانون اساسی گرفته تا مفاد قوانين و مقررات عادی و اختصاصی مرتبط، تقويت مشاركت آحاد مردم در حفظ و احيا و بهبود وضعيت محيط زيست را به يكی از ملزومات اساسی مديريت در سازمان تبديل كرده است. با اين حال، وجود لكنتهای بسيار در تحقق مشاركت واقعی و حداكثری، سبب شده است كه همچنان پربسامدترين مطالبه تشكلهای مردمنهاد و كنشگران و كارشناسان اين حوزه، ارتقای كمی و كيفی مشاركت باشد. يعنی بهرغم وجود سوابق و تجربيات بسيار در اين زمينه، آنگونه كه شايسته و مطلوب است، بسترهای مشاركت مردمی فراهم نشده و بهرهبرداری از اين سرمايه اجتماعی بیمانند، شكل اجرایی و عملياتی به خود نگرفته است.
يكي از مهمترين و جدیترين دغدغههایم از آغاز بهكار دولت چهاردهم و تصدی مسووليت، موضوع مشاركت مردمی و ايجاد بستر مناسب برای افزايش كيفيت و كميت ارتباطات و تعاملات سازمان با بخشهای مختلف جامعه بوده است. موضوعی كه باتوجه به تجربه زيسته مديریتیام در طول دو دهه اخير در موقعيتهای مختلف، اين توقع و انتظار را در بدنه اجتماعی كنشگری و تشكلهای محيط زيستی كشور به وجود آورده بود كه تحول و تغييرات مناسب و متناسب برای ايجاد بستر مشاركت واقعی مردم را در اين دوره شاهد باشند. مشاركت مردمی، از آن دست كه دكتر پزشكيان نيز طی دو سال اخير، بارها و بارها بر آن تاكيد كردهاند و همكاری و تعامل با ذینفعان را در مراحل تصميمسازی، برنامهريزی، اجرا و نظارت، تكليف ضروری دستگاههای دولتی دانستهاند.
نقشه راه مشارکت مردم در حفاظت از محیط زیست
دستورالعمل اجرایی «توسعه و راهبری مشاركت سازمان حفاظت محيط زيست با نهادهای مردمی»، از همان لحظه تولد ايده اوليه تا مرحله طراحی و تدوين متن پيشنويس و سپس دريافت نظرات و ديدگاههای تشكلها و فعالان محيط زيستی و اعمال آنها در متن نهایی، با مشاركت و اعلام فراخوان عمومی شبكه ملی تشكلها تنظيم و اصلاح شد و در اين مسير، بيش از ۲۰۰ نفر از مديران تشكلهای مردمنهاد و كنشگران اجتماعی و محيط زيستی كشور، ديدگاههای اصلاحی، پيشنهادها و انتقادات خود را ارايه كردند و آنچه متولد شد، محصول چنين فرآيندی بود كه آغاز مسيری هدفمند، روزآمد و جريانساز خواهد بود.
ما در سازمان حفاظت محيط زيست، راهبرد كلان مديريتی را بر پايه تسهيل مشاركت اقشار مختلف، با همياری و همكاری خود مردم بهعنوان ذینفعان و دستاندركاران حفظ و احيای محيط زيست، طراحی و اجرا كردهايم و اسناد پشتيبان اين دستورالعمل را نيز متناسب با ظرفيت و قابليت هر یک از بخشهای جامعه و با كمک آنان تهيه خواهيم كرد.
از همه كسانی كه در طول سالهای اخير برای ايجاد تحول در رويكرد مشاركتی سازمان تلاش كرده و اثرگذار بودهاند، صميمانه سپاسگزارم و اميدوارم نهادهای جامعه مدنی و مردمی اعم از تشكلهای مردمنهاد و اجتماعمحلی، تشكلهای علمی، فرهنگی، هنری و مذهبی، احزاب و گروههای سياسی، تشكلهای صنفی و تخصصی، دانشجویی، ورزشی، صاحبان صنایع و ساير گروههای مردمی، از ظرفيت اين دستورالعمل، به بهترين شكل استفاده كرده و حفظ و بهبود وضعيت محيط زيست كشور را با همدلی و همياری، به يک جريان فراگير ملی و آيندهساز تبديل كنند.
پایان پیام
یادداشت های شینا انصاری را در گلونی دنبال کنید