بحران آب قشم؛ وقتی کارزار «قشم تشنه است» فریاد میزند
۱۵۰ هزار قشمی و ۱۰۰ روز انتظار برای آب
به گزارش گلونی، بحران آب قشم به جایی رسیده است که مردمانی که روزگاری آب را به شهرهای دیگر میرساندند، اکنون برای رسیدن به یک لیوان آب آشامیدنی دستوپا میزنند. کارزار مردمی «قشم تشنه است» با بیش از ۱۱۰۰ امضا، تلاشی برای رساندن این فاجعه خاموش به گوش مسئولان است.
زمانی که «برکهها» مایه حیات بودند
سالها پیش از آنکه لولهها و پمپها به جزیره راه پیدا کنند، اهالی قشم به یاری دانش بومی خود اتکا کرده بودند. برکهها، مخازن سنگی مدوری که تعدادشان به بیش از ۳۰۰ عدد میرسید، ستون فقرات سیستم آبرسانی بودند. این سازههای هوشمندانه با مدیریت صحیح، حتی آب مورد نیاز جزایر اطراف خود را نیز تأمین میکردند.
از خودکفایی تاریخی تا وابستگی شکننده
اما این میراث ارزشمند، با ورود فناوریهای مدرن رها شد. بسیاری از برکهها نهتنها توسعه نیافتند، بلکه بهدلیل گسترش شهرنشینی و دفع فاضلاب، بلااستفاده شدند. امروزه قشم تمام امید خود را به آبشیرینکنهای صنعتی داده است؛ تجهیزاتی که هرگونه اختلال در آنها میتواند کل جزیره را با بحران مواجه کند.
بحران آب قشم؛ وقتی آبشیرینکنها از کار افتادند
در ۱۵ اسفند ۱۴۰۴، حملات هوایی آمریکا به تأسیسات آبشیرینکن مپنا قشم باعث از کار افتادن تأسیساتی با ظرفیت ۱۸ هزار مترمکعب در روز شد و دسترسی جمعیت ۱۵ هزار نفری این جزیره به آب آشامیدنی را مختل کرد. اگرچه مسئولان وعده جبران دادهاند، اما گزارشها حاکی از آن است که بسیاری از روستاها بیش از ۱۰۰ روز است که آبرسانی نداشتهاند.
در چنین شرایطی، اظهارات اخیر وزیر نیرو به خبرگزاری فارس مبنی بر اینکه «هیچ جزیرهای در هرمزگان با کمبود آب مواجه نیست»، با واقعیت تلخ زندگی مردم قشم تناقضی آشکار دارد.
سونامی خشکی؛ وقتی آب هر ۱۰۰ روز یکبار میرسد
بر اساس دادههای سرشماری ۱۳۹۵، جمعیت ۱۴۳ هزار و ۱۰۲ نفری قشم در ۶ شهر و حدود ۶۷ روستا پراکنده است. اما واقعیت تلخ اینجاست که آبرسانی پایدار فقط در شهر قشم و چند روستای محدود برقرار است.
ساکنان بقیه نقاط، از جمله درگهان و طبل، با معضلی باورنکردنی مواجه هستند. این مردمان باید برای ماهها آب ذخیره کنند یا با هزینهای که برای بسیاری از آنها کمرشکن است، به سراغ تانکرهای سیار بروند.
خواستههای مردم در بحران آب قشم
امضاکنندگان کارزار «قشم تشنه است» از مسئولان چهار درخواست فوری دارند:
۱. تأمین آب پایدار برای تمام شهرها و روستاهای جزیره
۲. بازسازی کامل تأسیسات آبشیرینکن آسیبدیده
۳. آبرسانی منظم و عادلانه تا زمان رفع کامل بحران
۴. برنامهای شفاف و زمانبندیشده برای پایان دائمی بحران
حرف آخر؛ بازگشت به خرد تاریخی یا تکرار فاجعه؟
مردم قشم امروز در سرزمینی زندگی میکنند که نیاکانشان با کمترین امکانات، آب را برای نسلها ذخیره میکردند؛ اما اکنون در عصر پیشرفتهترین فناوریها، تشنهتر از همیشهاند.
شاید زمان آن رسیده که با تلفیق دانش بومی و فناوری مدرن، راهی تازه برای حیات منطقه آزاد قشم بسازیم.
فریاد «قشم تشنه است» را بشنوید؛ پیش از آنکه دیگر فریادی برای شنیدن باقی نماند.
پایان پیام
گزارشگر: ثمره علیزاده
بیشتر بخوانید: ورشکستگی آبی و بنبست انرژی؛ آیا آبشیرینکنهای خورشیدی نجاتبخش ایران هستند؟