ضرورت تغییر رویکرد در حفاظت از تنوع زیستی؛ همه گونهها مهماند
در حفاظت از طبیعت، همیشه آنچه بیشتر دیده میشود، مهمتر نیست؛ گاهی بقای یک گونه کمترشناختهشده، به اندازه نجات یک گونه مشهور اهمیت دارد.
به گزارش گلونی، حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در حفاظت از تنوع زیستی گفت: «حفاظت نباید تنها بر گونههای جذاب، شناختهشده یا قابل شکار متمرکز باشد، بلکه همه اجزای تنوع زیستی باید بر پایه مطالعات علمی، دادههای معتبر و ارزشهای اکولوژیک مورد توجه قرار گیرند.»
شناسایی گونهها و تهیه اطلس زیستبومهای کشور
ظهرابی با تشریح برنامهها و اقدامات دو سال گذشته این معاونت، از انجام مطالعات و پژوهشهای دقیق برای شناسایی گونههای جانوری و آغاز فرآیند تهیه اطلس زیستبومهای کشور خبر داد و اظهار کرد: «حفاظت مؤثر از تنوع زیستی بدون شناخت دقیق گونهها، زیستگاهها و ارزشهای اکولوژیک آنها امکانپذیر نیست.»
وی با اشاره به ضرورت عبور از نگاه محدود به گونههای کاریزماتیک افزود: «گونههایی که شاید جذابیت عمومی کمتری داشته باشند نیز بخشی از تنوع زیستی کشور هستند و باید در برنامههای حفاظتی مورد توجه قرار گیرند.»
ظهرابی «وزغ تالشی» را نمونهای از این گونهها دانست و گفت: «شرایط حفاظتی این گونه در حال بررسی است و برنامهریزی برای حفاظت از آن بر اساس نتایج مطالعات و ارزیابی وضعیت زیستگاهش انجام خواهد شد.»
بازنگری در مدیریت مناطق حفاظتشده
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، مدیریت مناطق حفاظتشده و بازنگری در شیوه انتخاب مناطق جدید را از دیگر محورهای در دست اقدام عنوان کرد و گفت: «سازمان تلاش میکند از روشهای سنتی فاصله گرفته و انتخاب و مدیریت مناطق را بر اساس معیارها، شاخصها و ارزشهای تنوع زیستی انجام دهد.»
به گفته ظهرابی، وجود گونههای کاریزماتیک یا قابل شکار نباید تنها معیار برای انتخاب یک منطقه بهعنوان محدوده حفاظتی باشد. او تأکید کرد این نگاه که در گذشته در برخی تصمیمگیریها وجود داشته، باید جای خود را به ارزیابی جامع ارزشهای تنوع زیستی بدهد.
ایجاد بانکهای اطلاعاتی، تولید و ذخیرهسازی دادهها و استفاده مؤثر از اطلاعات نیز از پایههای این رویکرد علمی و دادهمحور است.
«حفاظت با مردم» به جای «حفاظت برای مردم»
ظهرابی در ادامه با تأکید بر نقش مردم و ذینفعان محلی در حفاظت از محیط زیست گفت: «رویکرد اصلی سازمان در دولت چهاردهم، حرکت از «حفاظت برای مردم» به سمت «حفاظت با مردم» و قرار دادن جامعه محلی در اولویت است.»
وی از اجرای نزدیک به ۳۹ طرح مشارکتی برای حفاظت از تنوع زیستی در کشور خبر داد و افزود: «جوامع محلی، بهعنوان بخشی جداییناپذیر از مناطق تحت حفاظت، باید در برنامههای حفاظتی مشارکت فعال داشته باشند.»
فناوری و دانش بومی و ضرورت تغییر رویکرد در حفاظت از تنوع زیستی
معاون سازمان حفاظت محیط زیست همچنین استفاده از فناوریهای نوین، بهرهگیری از دانش سنتی و تشکیل کارگروههای مشورتی را برای ارتقای مدیریت تنوع زیستی ضروری دانست.
این کارگروهها با حضور متخصصان، دانشگاهیان، پژوهشگران، افراد باتجربه و نمایندگان جوامع محلی میتوانند در تصمیمگیریهای حفاظتی نقش مؤثری ایفا کنند.
ظهرابی در پایان، شفافیت، پاسخگویی، گزارشدهی، دیپلماسی محیط زیست، ظرفیتسازی منابع انسانی و جانشینپروری را از دیگر اولویتهای معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی برشمرد و بر تقویت زیرساختهای علمی و مدیریتی برای حفاظت مؤثرتر از تنوع زیستی کشور تأکید کرد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: بازگشت گوزن زرد ایرانی به طبیعت؛ از مرز انقراض تا زادآوری در کرخه