توچال ثبت ملی شد
به گزارش گلونی، کوه توچال، یکی از شناختهشدهترین نمادهای طبیعی تهران، سرانجام به فهرست میراث طبیعی ملی راه یافت؛ اتفاقی که میتواند نقطه عطفی در حفاظت از این کوهستان باشد. اما ارزش واقعی این ثبت زمانی مشخص میشود که «ثبت ملی» از یک عنوان روی کاغذ، به مجموعهای از اقدامات واقعی برای حفاظت از طبیعت توچال تبدیل شود.
توچال؛ کوهستانی در قلب البرز مرکزی
توچال فقط یک قله در شمال تهران نیست. این قله با ارتفاع حدود ۳ هزار و ۹۶۲ متر، در دامنههای جنوبی البرز مرکزی قرار گرفته و از یک سو به تهران و از سوی دیگر به نواحی کوهستانی شمیرانات و شهرستانک میرسد.
این کوهستان سالهاست مقصد کوهنوردان، طبیعتگردان و گردشگران است و به دلیل نزدیکی به پایتخت، فشار انسانی قابلتوجهی را تحمل میکند.
ثبت ملی توچال؛ موضوعی که تازه آغاز نشده است
موضوع ثبت توچال بهعنوان میراث طبیعی، موضوع تازهای نیست. سالها پیش نیز تلاشهایی برای ثبت این کوهستان مطرح شده بود.
در سال ۱۳۹۸، موضوع ثبت توچال بهعنوان میراث طبیعی تهران مطرح شد و از جمله دلایل آن، اهمیت طبیعی و جایگاه ویژه این کوه در مجاورت پایتخت عنوان شد. در همان زمان تأکید شده بود که ثبت میراث طبیعی میتواند چارچوبی برای حفاظت از توچال ایجاد کند و از تصرفات و تغییرات نامتناسب در آن جلوگیری شود.
حتی در بررسیهای کارشناسی آن دوره نیز یک نکته مهم مطرح شده بود: ثبت ملی یک اثر طبیعی به معنای پایان کار نیست. پس از ثبت، عرصه و حریم و ملاحظات حفاظتی باید مشخص شود و طرحها و فعالیتهای مختلف در محدوده اثر نیز باید با ضوابط حفاظتی آن هماهنگ باشند.
ثبت ملی توچال چه تغییری ایجاد میکند؟
حالا که توچال ثبت ملی شده است، پرسش اصلی همینجاست: این عنوان قرار است چه تغییری در نحوه مواجهه ما با این کوهستان ایجاد کند؟
توچال یکی از پرترددترین مناطق کوهستانی اطراف تهران است. حجم بالای حضور انسان، تولید زباله، آلودگی، تخریب پوشش گیاهی، روشن کردن آتش، ایجاد مسیرهای فرعی و دیگر مداخلات انسانی میتواند به مرور بر طبیعت این منطقه اثر بگذارد.
همین مردادماه نیز برنامه پاکداشت طبیعت توچال با حضور شهروندان و گروههای فعال محیط زیستی برگزار شد؛ رویدادی که نشان میدهد حفاظت از این منطقه همچنان به مشارکت عمومی و فرهنگسازی نیاز دارد.
میراث طبیعی توچال نیازمند حفاظت واقعی است
ثبت ملی توچال نباید فقط به یک خبر خوش و یک عنوان افتخاری محدود شود. این ثبت میتواند فرصتی باشد برای اینکه ضوابط روشن حفاظت از کوهستان، مدیریت گردشگری، کنترل ساختوساز و مداخلات انسانی، مدیریت پسماند و آموزش گردشگران و کوهنوردان، جدیتر دنبال شود.
از طرف دیگر، خود ما نیز در برابر این میراث طبیعی مسئولیم. ثبت ملی قرار نیست به این معنا باشد که طبیعت توچال حالا به اندازه کافی محافظت شده است و میتوان با خیال راحت هر رفتاری با آن داشت. برعکس، وقتی یک کوهستان در فهرست میراث طبیعی ملی قرار میگیرد، اهمیت آن و مسئولیت ما در قبال آن بیشتر به چشم میآید.
توچال سالهاست بخشی از زندگی و خاطره مردم تهران است؛ جایی برای کوهنوردی، تماشای طلوع و غروب، نفس کشیدن در ارتفاع و فاصله گرفتن از شلوغی شهر. اما اگر قرار است این کوه برای نسلهای بعد نیز همین جایگاه را داشته باشد، باید میان «استفاده از طبیعت» و «حفاظت از طبیعت» تعادل برقرار کنیم.
ثبت ملی توچال پایان مسیر نیست؛ آغاز یک تعهد است. حالا باید دید این تعهد تا چه اندازه در سیاستگذاری، مدیریت و رفتار ما با این کوهستان خودش را نشان خواهد داد.
پایام پیام
بیشتر بخوانید: معرفی فنی منطقه قله توچال