خسارت جنگ به ۲۸ بنای تاریخی اصفهان؛ مستندسازی برای پیگیری حقوقی
در جریان حملات اخیر و آسیبهایی که به بناهای تاریخی اصفهان وارد شد، موضوع حفاظت از میراثفرهنگی در شرایط جنگ و نحوه پیگیری خسارتهای واردشده، در همایش «حقوق ملی و بینالمللی میراثفرهنگی در جنگ» مورد بررسی قرار گرفت. در این همایش اعلام شد که آسیبهای واردشده به ۲۸ بنای تاریخی استان اصفهان مستندسازی شده و پیگیری حقوقی آنها در دستور کار قرار دارد.
به گزارش گلونی، امیر کرمزاده ۲۵ شهریورماه، در همایش حقوق ملی و بینالمللی میراثفرهنگی در جنگ اعلام کرد: «۲۸ بنای تاریخی استان اصفهان در اثر لرزش، ارتعاش و انفجارهای مجاور در جریان جنگ آسیب دیدهاند و مستندسازی خسارتها با هدف پیگیری حقوقی و مطالبه جبران آنها انجام شده است.»
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان با اشاره به تجربه این استان در حفاظت از بناهای تاریخی در زمانهای بحرانی افزود: «موضوع صیانت از میراثفرهنگی در زمان جنگ تنها یک مسئله داخلی نیست و باید در چارچوب حقوق ملی و تعهدات بینالمللی کشورها نسبت به حفاظت از میراثفرهنگی بررسی و پیگیری شود.»
آسیب جنگ به ۲۸ بنای تاریخی اصفهان
کرمزاده ادامه داد: «در جنگ اخیر، ۲۸ بنای تاریخی در استان اصفهان به دلیل لرزشها، ارتعاشات و انفجارهایی که در مجاورت این بناها رخ داد، آسیب دیدند و ادارهکل میراثفرهنگی استان در حال مستندسازی این آسیبها و انجام اقدامات لازم برای ثبت و پیگیری حقوقی آنهاست.»
او با اشاره به سابقه آسیب دیدن بناهای تاریخی اصفهان در دوران جنگ تحمیلی تصریح کرد: «تجربههای دهه ۶۰ و نحوه مواجهه جامعه میراثفرهنگی با آسیبهای ناشی از جنگ میتواند در شرایط کنونی مورد استفاده قرار گیرد. اصفهان از ظرفیت استادان، باستانشناسان، متخصصان میراثفرهنگی و صاحبنظرانی برخوردار است که در این زمینه تجربه و دانش تخصصی دارند.»
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: «یکی از موضوعات مهم این همایش، بهرهگیری از ظرفیت علمی متخصصان داخلی و بینالمللی در حوزه حقوق میراثفرهنگی، مدیریت بحران و حفاظت از بناهای تاریخی است و قرار است از تجربه استادان و صاحبنظران دانشگاههای معتبر جهان و متخصصان حوزه مدیریت بحران و حفاظت از میراثفرهنگی استفاده شود.»
پیگیری حقوقی خسارت بناهای تاریخی اصفهان
کرمزاده افزود: «پیگیریهای لازم از مسیرهای مختلف، از جمله قوه قضاییه، وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، وزارت امور خارجه و یونسکو انجام شده و مستندات مربوط به آسیبهای واردشده نیز در چارچوب این فرآیندها ارائه شده است.»
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان با تأکید بر ضرورت تبدیل مستندسازی خسارتها به یک پرونده حقوقی قابل استناد گفت: «موضوع تنها ثبت میزان خسارت به یک بنا نیست؛ بلکه باید آثار مستقیم و غیرمستقیم جنگ بر ارزشهای تاریخی، معماری و هویتی این بناها نیز مستندسازی شود تا امکان پیگیری حقوقی و مطالبه خسارت بر مبنای مستندات کارشناسی فراهم باشد.»
او با اشاره به ضرورت برآورد اقتصادی خسارتهای واردشده به میراثفرهنگی استان ادامه داد: «برآورد اولیه نشان میدهد خسارتهای مادی واردشده به بناهای تاریخی استان در سطح قابلتوجهی قرار دارد و برای مرمت، تثبیت، حفاظت و بازسازی این بناها منابع قابلتوجهی مورد نیاز است؛ بنابراین جبران این خسارتها باید در فرآیندهای حقوقی مورد توجه قرار گیرد.»
کرمزاده تصریح کرد: «ارزش واقعی یک بنای تاریخی را نمیتوان صرفاً با هزینه مرمت یا بازسازی آن سنجید؛ زیرا بخش مهمی از ارزش میراثفرهنگی به اصالت، قدمت، شواهد تاریخی، مصالح و فنون ساخت و پیوند آن با هویت تاریخی جامعه بازمیگردد و آسیب به این مؤلفهها در بسیاری موارد قابل جبران کامل نیست.»
نشان سپر آبی برای حفاظت از میراثفرهنگی
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان همچنین با اشاره به نصب نشان سپر آبی در برخی بناهای تاریخی گفت: «معرفی و مشخصکردن بناهای تاریخی در چارچوب سازوکارهای بینالمللی حفاظت از میراثفرهنگی، یکی از اقداماتی است که میتواند جایگاه این بناها را در فرآیندهای حفاظت در شرایط جنگی و بحرانی روشنتر کند.»
او ادامه داد: «حفاظت از میراثفرهنگی در شرایط جنگی باید از مرحله واکنش پس از حادثه فراتر رود و به یک نظام پیشگیرانه شامل شناسایی بناها، ثبت مستندات، تهیه نقشههای حفاظتی، ارزیابی آسیبپذیری، مدیریت بحران و پیشبینی اقدامات اضطراری تبدیل شود.»
کرمزاده افزود: «اصفهان به دلیل برخورداری از مجموعهای کمنظیر از بناها، محوطهها و بافتهای تاریخی، نیازمند توجه ویژه در برنامههای مدیریت بحران است و تجربه آسیبهای اخیر نشان داد که حفاظت از میراثفرهنگی باید در کنار حفاظت از زیرساختها و خدمات شهری، بهعنوان یکی از مؤلفههای مهم مدیریت بحران مورد توجه قرار گیرد.»
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان گفت: «مطالبه جبران خسارتهای واردشده به میراثفرهنگی استان، موضوعی تخصصی و حقوقی است و لازم است با اتکا به مستندات فنی، گزارشهای کارشناسی و ظرفیتهای حقوق ملی و بینالمللی دنبال شود.»
کرمزاده با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاههای تخصصی و نهادهای مسئول در این زمینه تصریح کرد: «حفاظت از میراثفرهنگی در زمان جنگ مسئولیتی فراتر از یک دستگاه است و برای صیانت از بناها و بافتهای تاریخی، همکاری مجموعههای حقوقی، نظامی، مدیریت بحران، دانشگاهها، متخصصان مرمت و نهادهای بینالمللی ضروری است.»
او تأکید کرد: «برگزاری این همایش میتواند زمینهای برای جمعبندی تجربههای گذشته، بررسی ظرفیتهای حقوقی موجود و طراحی سازوکارهای دقیقتر برای حفاظت از میراثفرهنگی در برابر تهدیدهای ناشی از جنگ و بحرانهای آینده باشد.»
پایان پیام
بیشتر بخوانید: برچیدن داربستهای گنبد تاج الملک پس از ۴ سال؛ جراحی دقیق روی شاهکار سلجوقی اصفهان