ساماندهی آفرود و سافاری؛ از ممنوعیتهای مقطعی تا پایش هوشمند طبیعتگردی
به گزارش گلونی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با تدوین شیوهنامهای جامع، رویکرد خود را نسبت به فعالیتهای آفرود و سافاری تغییر میدهد. این طرح بهجای ممنوعیتهای مقطعی، بر فعالیت قانونمند، گردشگری مسئولانه و کنترل ورود خودروها به عرصههای جنگلی و مرتعی تمرکز دارد. ثبت اطلاعات گروهها در سامانههای رسمی و استفاده از GPS برای خودروهای مجاز، از مهمترین الزامات آن است.
مهرداد اکبریان، مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی کشور، با تأکید بر پیامدهای ورود بیضابطه وسایل نقلیه به طبیعت گفت: «هر نوع وسیله نقلیه میتواند به اکوسیستم آسیب بزند.» به گفته او، «تخریب بافت خاک و پوشش گیاهی تنها توسط آفرودها نیست، اما بهدلیل قدرت مانور این خودروها، ضرورت تدوین ضوابط دقیق برای آنها اولویت یافته است.»
چارچوب تازه برای فعالیت کلوپها
بر اساس شیوهنامه جدید، فعالیت گروههای غیرمجاز همچنان ممنوع است و تا زمان ابلاغ نهایی دستورالعمل، با متخلفان برخورد خواهد شد. در مقابل، کلوپهای رسمی و دارای مجوز میتوانند فعالیت خود را در چارچوب ضوابط مشخص ادامه دهند.
یکی از محورهای این چارچوب، بازنگری در محتوای آموزشی کلوپهای سافاری است. اعضای این کلوپها در زمینه پیشگیری از حریق، مقابله با آفات و حفاظت از خاک آموزش میبینند و پس از گذراندن دورهها، بهعنوان «همیار طبیعت» شناخته خواهند شد. هدف از این اقدام، افزایش آگاهی گردشگران و کاهش آسیبهای ناشی از ناآشنایی با حساسیت عرصههای طبیعی است.
ساماندهی آفرود و سافاری با ثبت اطلاعات پیش از سفر
در این طرح، میان سامانههای گردشگری وزارت میراثفرهنگی و سامانههای نظارتی سازمان منابع طبیعی ارتباط برقرار میشود. گروههای طبیعتگردی باید پیش از ورود به عرصههای طبیعی، مشخصات اعضا، تعداد خودروها و مسیر مورد نظر خود را ثبت کنند.
این اطلاعات، امکان شناسایی گروهها و بررسی فعالیت آنها را فراهم میکند و از ورود افراد و خودروهای فاقد شناسنامه به مناطق حساس میکاهد.
پایش مسیر خودروها با GPS
خودروهای مجاز نیز ملزم به استفاده از سامانه موقعیتیاب یا GPS خواهند بود. با این ابزار، مسیر حرکت خودروها قابل بررسی است و خروج از مسیرهای تعیینشده یا ورود به مناطق آسیبپذیر، از جمله پوشش گیاهی و خاکهای حساس، امکان شناسایی خواهد داشت.
اجرای آزمایشی در چند استان
شیوهنامه در مرحله نخست بهصورت آزمایشی در چند استان با ظرفیت بالای طبیعتگردی اجرا میشود. پس از ارزیابی نتایج، شناسایی نقاط ضعف و اصلاح فرایندها، دستورالعمل برای اجرا در سراسر کشور تعمیم خواهد یافت.
این مرحله، کارآمدی ثبتنام، آموزش اعضای کلوپها و پایش مسیرها را در عمل مشخص میکند و زمینه اصلاح ضوابط پیش از اجرای سراسری را فراهم خواهد کرد.
تنها ۵ درصد فعالان مجوز دارند
بر اساس اعلام سازمان منابع طبیعی، تنها حدود ۵ درصد فعالان حوزه آفرود و سافاری دارای مجوز هستند؛ آماری که نشان میدهد بخش عمده این فعالیتها خارج از چارچوبهای رسمی انجام میشود.
سازمان منابع طبیعی امیدوار است با اجرای این طرح، امکان توسعه گردشگری مسئولانه فراهم شود و همزمان از آسیب به خاک و پوشش گیاهی جلوگیری شود. در نهایت، موفقیت این طرح به اجرای دقیق ضوابط، کنترل فعالیتهای غیرمجاز و پایبندی گروههای مجاز به مسیرها و الزامات حفاظتی بستگی دارد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: ممنوعیت آفرودسواری در منابع طبیعی؛ طبیعت ایران نفسی تازه میکشد