پل خاتون کرج در آستانه احیای دوباره
به گزارش گلونی، شهباز محمودی، پل خاتون را یکی از آثار تاریخی باارزش استان البرز معرفی کرد و گفت: «این پل در دورههای مختلف با نامهای متفاوتی از جمله پل خاتون، پل صفوی و پل کرج شناخته میشود و ادارهکل میراث فرهنگی نیز آن را با عنوان پل صفوی ثبت کرده است.»
معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز توضیح داد: «بررسیها و مطالعات باستانشناسی پیشین نشان میدهد که پایههای پل به دوره سلجوقی تعلق دارد، اما خود پل در دوره صفویه ساخته شده است؛ بنابراین، ما با بنایی مواجه هستیم که لایههای تاریخی متعددی را در خود جای داده و تنها به یک دوره خاص تعلق ندارد.»
او افزود: «پل خاتون در دورههای بعد نیز مورد توجه قرار گرفته و بهویژه در دوره قاجار، مرمتهایی روی آن انجام شده است. این موضوع نشاندهنده اهمیت پل در طول تاریخ بهعنوان یک عنصر کلیدی در ارتباطات و مسیرهای عبوری منطقه است. حفاظت از آن نیز تنها به معنای نگهداری یک بنای قدیمی نیست، بلکه حفظ بخشی از تاریخ شهر کرج محسوب میشود.»
این مسئول به تغییر کاربری پل در دوره معاصر اشاره کرد و گفت: «در سال ۱۳۱۵، پل پهلوی در نزدیکی پل خاتون ساخته شد. پل جدید برای عبور خودروها مورد استفاده قرار گرفت و به این ترتیب، پل خاتون از مسیر عبور وسایل نقلیه خارج و عملاً به مسیری پیادهرو تبدیل شد.»
محمودی توضیح داد: «با وجود این تغییر، مشکلات سازهای پل در سالهای بعد ادامه یافت و در دهه ۷۰ آسیبهایی به عرشه آن وارد شد. در سالهای ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴، حفرهای در عرشه پل ایجاد شد که در همان زمان، عملیات مرمت و بازسازی روی آن انجام گرفت.»
او گفت: «متأسفانه این آسیبها در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ دوباره تکرار شد و این بار حفرهای به طول حدود دو و نیم متر و عرض ۸۰ تا ۹۰ سانتیمتر در عرشه پل ایجاد شد. تجربه مرمتهای قبلی نشان داد که دیگر نمیتوان با اقدامات مقطعی به این مسئله پرداخت و نیاز بود تا برای نجات و حفاظت از پل، اقدامی اصولی، علمی و مبتنی بر مطالعات انجام شود.»
آغاز مطالعات اصولی برای مرمت پل خاتون کرج
این مسئول با اشاره به ورود شورای فنی استان و وزارت میراث فرهنگی به روند مرمت این بنا اظهار کرد: «با توجه به سوابق آسیب و مرمتهای انجامشده، تصمیم بر آن شد که مرمت پل باید به شکل اصولی انجام شود و پیش از اجرای عملیات نیز مطالعات لازم درباره وضعیت بنا صورت گیرد.»
محمودی ادامه داد: «در سال ۱۴۰۰ پیمانکاری برای انجام عملیات انتخاب شد، اما به دلیل عدم تخصص پیمانکار در اجرای چنین پروژهای، قرارداد او فسخ شد. پس از آن، در سال ۱۴۰۱ نشستهایی با شورای فنی وزارت میراث فرهنگی برگزار کردیم و به این نتیجه رسیدیم که مطالعات دقیق و جامعی برای این پل انجام شود تا مرمت بر اساس شناخت درست از وضعیت بنا و آسیبهای آن صورت گیرد.»
معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز گفت: «با همکاریهای انجامشده، امکان واگذاری پروژه به یکی از مرمتگران معتبر بناهای تاریخی کشور فراهم شد؛ مرمتگری که در نقاط مختلف کشور سابقه فعالیت در زمینه مرمت و بازسازی بناهای تاریخی را دارد.»
این مسئول با بیان اینکه این مرحله در نهایت به احیای پل خاتون منجر شد، افزود: «خوشبختانه عملیات مرمت و بازسازی پل در اوایل خرداد سال ۱۴۰۴ بهطور کامل به پایان رسید و اکنون پل از نظر عملیات مرمتی آماده بهرهبرداری است.»
ساماندهی فضای پیرامونی پل خاتون
محمودی تأکید کرد: «البته پایان مرمت به معنای پایان کار ما برای پل خاتون نیست. اگر قرار باشد یک بنای تاریخی واقعاً به زندگی شهری بازگردد، باید در کنار حفاظت از خود بنا، برای فضای پیرامونی و نحوه استفاده مردم از آن نیز برنامهریزی کرد.»
او از ورود شهرداری کرج به مرحله ساماندهی پیرامون پل خبر داد و گفت: «پس از پایان مرمت، نشستهایی با شهرداری کرج داشتیم و خوشبختانه شهرداری نیز پای کار آمده است. این مجموعه مشاوری انتخاب کرده که قرار است فضای زیر پل را پاکسازی و ساماندهی کند و آن را به یک فضای تفریحی و گردشگری تبدیل کند.»
معاون میراثفرهنگی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز افزود: «همچنین قرار است این فضا به پاکرودی که در بالادست پل قرار دارد متصل شود تا مجموعه پیرامونی پل خاتون از یک فضای تاریخی به فضایی تبدیل شود که مردم بتوانند از ظرفیتهای تفریحی و گردشگری آن بهرهمند شوند.»
محور گردشگری تاریخی در مرکز کرج
محمودی بخش دیگری از برنامهها را مربوط به تعریف یک محور گردشگری تاریخی در مرکز کرج عنوان کرد و گفت: «در کنار این اقدامات، شهرداری برای تعریف این محور یک مشاور انتخاب کرده و ما نیز ایدههای لازم را در اختیار مشاور قرار دادهایم و در این زمینه همکاری میکنیم.»
این مسئول توضیح داد: «ایده این است که پل خاتون بهعنوان یکی از نقاط مهم این مسیر، به میدان کرج متصل شود و این محور از میدان کرج به کاروانسرای شاهعباسی، از آنجا به امامزاده حسن، سپس به کاخموزه سلیمانی و در ادامه به حمام مصباح امتداد یابد.»
او خاطرنشان کرد: «چنین مسیری میتواند بازدید از مجموعهای از بناها و محوطههای تاریخی را برای گردشگران و شهروندان به یک تجربه منسجم تبدیل کند؛ یعنی مخاطب به جای اینکه هر بنای تاریخی را بهصورت جداگانه ببیند، بتواند در قالب یک محور گردشگری، بخشی از تاریخ کرج را در یک مسیر مشخص دنبال کند.»
این مسئول در پایان گفت: «امیدواریم با اجرای تعهدات شهرداری، ساماندهی فضای پیرامون پل خاتون تا پایان سال به نتیجه برسد. اگر این اتفاق طبق برنامه پیش برود، امیدواریم تا پایان سال بتوانیم از اطراف و فضای کنار پل بهعنوان یک مکان تفریحی و گردشگری استفاده کنیم. خود پل نیز برای عبور و مرور پیاده در نظر گرفته شده و به این ترتیب، پل خاتون میتواند ضمن حفظ هویت تاریخی خود، دوباره به بخشی زنده از فضای شهری کرج تبدیل شود.»
پایان پیام
بیشتر بخوانید: آغاز مرمتهای فوری در مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان