کاپ ۷ کنوانسیون تهران؛ کاسپین در مسیر همکاری مشترک برای مقابله با بحرانهای زیستمحیطی
هفتمین اجلاس کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران با عنوان کاپ ۷ کنوانسیون تهران پس از سه سال وقفه در تهران آغاز شده است؛ نشستی که نمایندگان پنج کشور ساحلی دریای کاسپین و نهادهای بینالمللی در آن گرد هم آمدهاند تا درباره مهمترین چالشهای زیستمحیطی این پهنه آبی و راههای تقویت همکاریهای منطقهای گفتوگو کنند.
به گزارش گلونی، نشستهای کارشناسی و تخصصی کاپ 7 از ۲۹ شهریورماه آغاز شده و تا ۳۱ شهریور ادامه دارد و نشست عالیرتبه این اجلاس نیز روز چهارشنبه یکم مهرماه برگزار خواهد شد. میزبانی ایران از کاپ 7 کنوانسیون تهران پس از سه سال وقفه، بار دیگر مسائل زیستمحیطی دریای کاسپین را در مرکز گفتوگوهای منطقهای قرار داده است.
کاپ ۷ کنوانسیون تهران؛ کاسپین، اکوسیستمی مشترک میان پنج کشور
شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در نشست کاپ 7 تأکید کرد که برگزاری این اجلاس در تهران فرصتی برای بررسی چالشهای مشترک دریای کاسپین و رسیدن به تصمیمهای مشترک برای حفاظت از آن است.
او با اشاره به حضور نمایندگان کشورهای ساحلی و نهادهای بینالمللی گفت موضوعاتی مانند حفاظت از محیط زیست کاسپین، همکاریهای منطقهای و چالشهای مشترک در این نشست بررسی میشود و در پایان نیز جمعبندی دیدگاهها و توافقات کشورهای حاضر در قالب بیانیه اجلاس ارائه خواهد شد.
انصاری دریای کاسپین را یک میراث طبیعی مشترک و سرمایهای ارزشمند برای نسلهای امروز و آینده دانست و گفت ایران در این اجلاس تلاش میکند از ظرفیت گفتوگوهای منطقهای و بینالمللی برای پیگیری مسائل مشترک و فراهم کردن زمینه اقدامات عملی استفاده کند.
در همین چارچوب، احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست، تأکید کرد که بسیاری از تغییرات و مسائل کاسپین محدود به مرزهای سیاسی کشورها نیستند و مدیریت این اکوسیستم به همکاری مستمر پنج کشور ساحلی نیاز دارد.
کاهش تراز آب کاسپین؛ یکی از محورهای کاپ ۷ کنوانسیون تهران
یکی از محورهای مهم مطرحشده در آستانه و جریان کاپ 7 کنوانسیون تهران، روند کاهش تراز آب دریای کاسپین است.
لاهیجانزاده گفت تغییر سطح آب میتواند ساختار و کارکرد زیستگاههای ساحلی و تالابی را تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهایی برای صیادی، گردشگری، زیرساختهای ساحلی و معیشت جوامع وابسته به کاسپین داشته باشد.
به گفته او، برای بررسی دقیقتر این روند، پایش منظم و مشترک، تبادل دادههای هیدرولوژیک و اکولوژیک، تقویت مطالعات علمی و استفاده از مدلهای پیشبینی ضروری است تا ابعاد تغییرات و آثار احتمالی آن بهتر شناسایی و برای آن برنامهریزی شود.
آلودگی کاسپین؛ بحرانی که مرز نمیشناسد
آلودگی دریای کاسپین نیز از دیگر موضوعات محوری مطرحشده در این اجلاس است.
امید صدیقی، مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگیهای دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، گفت کنترل آلودگی کاسپین بدون دسترسی به دادههای دقیق و مستمر از وضعیت محیط زیست دریایی کشورهای ساحلی امکانپذیر نیست.
به گفته صدیقی، بخش قابل توجهی از فرآیندهای مرتبط با آلودگیهای دریایی ماهیتی فرامرزی دارند. بنابراین برای شناسایی منشأ آلایندهها، بررسی روند انتشار آنها و پیشبینی آثارشان بر اکوسیستم کاسپین، کشورهای ساحلی به سازوکاری منسجم برای پایش و تبادل اطلاعات نیاز دارند.
او ایجاد و تقویت شبکههای پایش محیط زیست دریایی، استانداردسازی روشهای نمونهبرداری و سنجش آلایندهها و تبادل نتایج پایش میان کشورهای ساحلی را از اقدامات ضروری در این زمینه دانست.
در کنار پایش، پیشگیری از ورود آلایندهها، مدیریت منابع آلاینده در مناطق ساحلی، کنترل پسابها و پسماندها و افزایش آمادگی برای مقابله با رخدادهای آلودگی نیز از موضوعاتی است که میتواند در قالب همکاری مشترک کشورهای ساحلی دنبال شود.
فک کاسپی و ماهیان خاویاری در میان نگرانیهای زیستمحیطی
حفاظت از تنوع زیستی کاسپین نیز بخش دیگری از مسائل مطرحشده در کاپ ۷ کنوانسیون تهران است.
لاهیجانزاده با اشاره به گونههایی مانند فک کاسپی و ماهیان خاویاری گفت حفاظت از این گونهها بدون همکاری فرامرزی امکانپذیر نیست؛ زیرا زیستگاهها، مسیرهای جابهجایی و عوامل تهدیدکننده آنها به مرزهای سیاسی کشورها محدود نمیشود.
آلودگی، تخریب زیستگاه، بهرهبرداری از منابع و تغییرات اقلیمی از جمله فشارهایی هستند که میتوانند بر وضعیت گونههای ارزشمند کاسپین اثر بگذارند.
در این میان، موضوع جوامع ساحلی نیز از نگاه مسئولان محیط زیست دور نمانده است. صیادی، گردشگری و دیگر فعالیتهای اقتصادی وابسته به منابع کاسپین برای بخشی از ساکنان مناطق ساحلی اهمیت دارد و به گفته لاهیجانزاده، سیاستهای حفاظت از محیط زیست زمانی میتواند اثربخش باشد که همزمان تابآوری اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی را نیز در نظر بگیرد.
کنوانسیون تهران؛ از گفتوگوی منطقهای تا اقدام مشترک
ارمان خورسند، رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیط زیست، بر اهمیت دیپلماسی محیط زیست در مدیریت مسائل مشترک تأکید کرد و گفت چالشهایی مانند آلودگی، تغییرات اقلیمی، تخریب زیستگاهها و کاهش تنوع زیستی دیگر صرفاً در محدوده مرزهای یک کشور قابل مدیریت نیستند.
به گفته خورسند، کنوانسیون تهران چارچوبی مشترک برای همکاری پنج کشور ساحلی کاسپین ایجاد کرده و موضوعاتی مانند حفاظت از تنوع زیستی، کنترل آلودگی، حفاظت از زیستگاهها و ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی در این چارچوب دنبال میشود.
او یکی از اهمیتهای کاپ 7 را گردهم آمدن کشورهای ساحلی و نهادهای بینالمللی در یک چارچوب مشترک دانست؛ بستری که میتواند زمینه تبادل داده و تجربه، انتقال فناوری و اجرای پروژههای مشترک را فراهم کند.
پنج کشور ساحلی و یک مسئله مشترک
مجموع مباحث مطرحشده در کاپ 7 کنوانسیون تهران نشان میدهد چالشهای دریای کاسپین، از کاهش تراز آب و آلودگی گرفته تا وضعیت زیستگاهها، تنوع زیستی و معیشت جوامع ساحلی، به یکدیگر مرتبط هستند و نمیتوان آنها را جدا از یکدیگر بررسی کرد.
مدیریت این مسائل نیز به دادههای مشترک و تصمیمهای هماهنگ میان پنج کشور ساحلی نیاز دارد. تقویت شبکههای پایش، تبادل اطلاعات، مطالعات علمی مشترک، کنترل آلودگیهای فرامرزی و استفاده از ظرفیت سازمانهای بینالمللی و مراکز علمی از جمله راهکارهایی است که در این نشست بر آنها تأکید شده است.
کاپ 7 در تهران قرار است با جمعبندی دیدگاهها و توافقات کشورهای حاضر به پایان برسد. اکنون یکی از مهمترین مسائل پیشروی این اجلاس، تبدیل توافقها و گفتوگوهای انجامشده به برنامههای مشترک، مشخص و قابل اجرا برای حفاظت از دریای کاسپین است.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: فوکهای کاسپی در دریای کاسپین از بین میروند