گرانی دارو؛ هزینهای فراتر از یک عدد
به گزارش گلونی، دارو کالایی نیست که بتوان خریدنش را به فردا موکول کرد. آدم میتواند خرید یک لباس، تعمیر خانه یا حتی بعضی هزینههای روزمره را عقب بیندازد، اما بیماری منتظر بهتر شدن قیمتها نمیماند. برای همین، وقتی قیمت دارو بالا میرود یا دارو در داروخانه پیدا نمیشود، مسئله فقط یک افزایش قیمت در فهرست کالاهای گرانشده نیست؛ مسئله، دسترسی آدمها به درمان است.
در شهریور ۱۴۰۵، بازار داروی ایران با دو مسئله همزمان روبهروست: افزایش شدید قیمتها و دشواری دسترسی به برخی اقلام. مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، از افزایش متوسط ۱۰۳ درصدی قیمت دارو از ابتدای سال خبر داده و گفته پرداخت مستقیم بیماران نیز در همین مدت ۳۵ درصد افزایش داشته است.
این «متوسط» البته همه واقعیت را نشان نمیدهد. در بعضی داروها فاصله بسیار بیشتر است. بر اساس گزارشی که الجزیره به نقل از دادههای منتشرشده در ایران آورده، قیمت گاباپنتین در یک سال ۲۲۰ درصد، آموکسیسیلین ۲۸۵ درصد، استامینوفن ۳۷۵ درصد و فلوکستین ۱۰۰ درصد افزایش داشته است. درباره انسولین نیز در برخی موارد قیمت به چند برابر سال قبل رسیده است.
برای فهم این اعداد شاید بهتر باشد به جای درصدها، به نسخه یک بیمار فکر کنیم. بیماری که هر ماه باید داروی مشخصی را تهیه کند، با هر بار مراجعه به داروخانه فقط با یک برچسب قیمت تازه روبهرو نیست؛ او باید بررسی کند دارو اصلاً موجود هست یا نه، بیمه چه مقدار از هزینه را پوشش میدهد و آیا پرداخت باقیمانده از توانش خارج نشده است.
کمبود هم بخش دیگر ماجراست. در روزهای اخیر، مدیرکل امور دارویی سازمان غذا و دارو از وجود حدود ۳۸ تا ۴۰ قلم کمبود دارویی خبر داده و هشدار داده در صورت تأمین نشدن ارز مورد نیاز، تعداد کمبودها میتواند افزایش پیدا کند. گزارش الجزیره نیز از کمبود حدود ۸۰۰ محصول دارویی در سراسر کشور، از جمله دهها قلم داروی ضروری، خبر داده است؛ ارقام و تعریف «کمبود» در گزارشهای مختلف یکسان نیست و همین موضوع اهمیت تفکیک آمار رسمی داخلی از گزارشهای رسانهای را نشان میدهد.
پشت این وضعیت، مجموعهای از عوامل قرار دارد؛ از نوسان ارز و هزینه مواد اولیه و واردات گرفته تا مشکلات نقدینگی شرکتهای دارویی و بدهی بیمهها. در واقع، زنجیره دارو فقط از کارخانه تا داروخانه تشکیل نشده است؛ ارز، تولیدکننده، واردکننده، شرکت پخش، بیمه، داروخانه و در نهایت بیمار، حلقههای همین زنجیرهاند. اختلال در هر حلقه میتواند خودش را در قفسه داروخانه نشان دهد.
حتی قیمت درجشده روی جعبه هم دیگر همیشه راهنمای قابل اتکایی برای بیمار نیست. سازمان غذا و دارو در شهریورماه درباره حذف درج قیمت روی بستهبندی داروها توضیح داده و علت را نوسانات ارزی و تغییرات قیمت عنوان کرده است. در چنین شرایطی، سامانههای رسمی قیمتگذاری اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
وقتی گرانی دارو وجود دارد کمبود یا افزایش آن معنایی ندارد
اما پشت تمام این درصدها، یک واقعیت ساده وجود دارد: بیمار باید دارویش را بهموقع و با هزینهای قابل پرداخت پیدا کند.
وقتی دارو گران میشود، ممکن است بیمار مصرفش را کم کند یا خریدش را عقب بیندازد. وقتی دارو کمیاب میشود، ممکن است ساعتها و روزها برای پیدا کردنش وقت بگذارد. و وقتی هر دو اتفاق همزمان رخ میدهد، درمان از یک حق و نیاز پزشکی به یک مسئله اقتصادی تبدیل میشود.
بحران دارو فقط زمانی نیست که قفسه داروخانه خالی باشد. گاهی قفسه پر است، اما قیمت آنقدر بالا رفته که دارو برای بیمار عملاً دستنیافتنی شده است. دارویی که وجود دارد اما بیمار توان خریدش را ندارد، از نظر زندگی روزمره بیمار، چندان با دارویی که پیدا نمیشود تفاوت ندارد.
پایان پیام