آبخیزداری در اصفهان؛ ۲ میلیون هکتار از حوضه‌های آبخیز همچنان بدون طرح اجرایی
حدود ۲ میلیون هکتار از عرصه‌های مستعد مدیریت سیلاب در استان اصفهان هنوز به مرحله اجرای طرح‌های آبخیزداری نرسیده‌اند؛ این در حالی است که افزایش احتمال بارش‌های شدید، اهمیت آمادگی برای مهار روان‌آب‌ها و کاهش خسارت سیلاب را بیشتر کرده است.
به گزارش گلونی، محمدعلی کاظمی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان، اعلام کرد از مجموع ۹.۵ میلیون هکتار عرصه‌های منابع طبیعی استان، حدود ۶.۹ میلیون هکتار ظرفیت مدیریت سیلاب دارند. مطالعات آبخیزداری در ۲۴۱ حوضه به مساحت ۴.۸ میلیون هکتار انجام شده که از این میزان، ۳.۲ میلیون هکتار به مرحله اجرا رسیده و ۱.۶ میلیون هکتار نیز آماده اجرای طرح است.
۲ میلیون هکتار در انتظار اجرای طرح‌های آبخیزداری در اصفهان
به گفته کاظمی، حدود ۸۷ حوضه آبخیز به مساحت تقریبی ۲ میلیون هکتار هنوز در مرحله مطالعاتی قرار دارند و عملیات آبخیزداری در آن‌ها اجرا نشده است. این حوضه‌ها در شهرستان‌های مختلف استان پراکنده‌اند و اولویت اجرای طرح‌ها با مناطقی است که به شهرها، روستاها و مناطق صنعتی نزدیک‌تر هستند.
با توجه به احتمال افزایش بارش‌ها در غرب و جنوب اصفهان و مناطق زاگرسی، اجرای طرح‌های آبخیزداری می‌تواند به مهار بخشی از روان‌آب‌ها و کاهش خسارت به مناطق مسکونی، اراضی کشاورزی و جوامع عشایری کمک کند.
اعتبار آبخیزداری اصفهان؛ تخصیص محدود بودجه در سال گذشته
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان با اشاره به اعتبارات سال ۱۴۰۴ گفت که در مجموع حدود ۲۰۰ میلیارد تومان برای اجرای پروژه‌های آبخیزداری در نظر گرفته شده بود. از این میزان، ۷۸ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان از محل اعتبارات محرومیت‌زدایی و با همکاری قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) و بسیج سازندگی استان هزینه شد.
این اعتبارات در اجرای طرح‌هایی در حوضه‌های ابوزیدآباد، محمدآباد آران و بیدگل، مغول‌نیسیان و کچاسال اردستان، علی‌آبادچی برخوار و ننادگان فریدن به کار گرفته شد. به گفته کاظمی، این پروژه‌ها در مراحل پایانی قرار دارند و تکمیل آن‌ها در دستور کار است.
از محل اعتبارات ملی و استانی نیز ۱۲۰ میلیارد تومان اختصاص یافته بود، اما به دلیل مشکلات بودجه‌ای کشور، تنها حدود ۱۵ درصد آن تخصیص پیدا کرد. با این وجود، پروژه‌هایی در چاه‌ملک خور و بیابانک، رودخانه امیرحیدر کاشان، زمان‌آباد لنجان و حوزه شهری سمیرم اجرا شد. بیشتر این طرح‌ها به پایان رسیده‌اند و پروژه زمان‌آباد همچنان ادامه دارد.
۲۷۵ میلیارد تومان اعتبار مصوب برای آبخیزداری در سال ۱۴۰۵
بر اساس اعلام مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری اصفهان، برای سال ۱۴۰۵ در مجموع ۲۷۵ میلیارد تومان اعتبار از سه محل پیش‌بینی شده است؛ ۱۴۳ میلیارد تومان از اعتبارات ملی، ۶۲ میلیارد تومان از اعتبارات استانی و ۷۰ میلیارد تومان از محل محرومیت‌زدایی.
قرار است این اعتبارات در شش شهرستان نایین، گلپایگان، لنجان، جرقویه، مبارکه و بویین‌میاندشت و بر اساس مطالعات و اولویت‌های تعیین‌شده هزینه شود. اجرای این پروژه‌ها به تخصیص اعتبارات و طی مراحل اداری و انتخاب پیمانکار وابسته است.
همچنین، مطالعات دو حوضه سهیل نایین و ابراهیم‌آباد خور به مساحت مجموع ۶۰ هزار هکتار در سال گذشته انجام شده و این حوضه‌ها اکنون آماده اجرا هستند. یک پروژه مشارکتی نیز در خور و بیابانک با اعتبار ۱۰ میلیارد تومان از محل مسئولیت اجتماعی شرکت پتاس اجرا شده است.
تقسیم وظایف دستگاه‌ها برای مقابله با سیلاب
کاظمی درباره هماهنگی دستگاه‌های مسئول برای مدیریت خطر سیلاب توضیح داد که مسئولیت حوضه‌های بالادست خارج از حریم شهرها بر عهده منابع طبیعی است. شرکت آب منطقه‌ای نیز باید وضعیت رودخانه‌ها و مسیل‌ها را بررسی و موانع و گرفتگی‌های احتمالی را برطرف کند.
بر اساس هماهنگی‌های انجام‌شده، راه و شهرسازی و راهداری مسئول بررسی پل‌ها، معابر ارتباطی و مسیرهای تردد هستند. شهرداری‌ها و دهیاری‌ها نیز باید برای مدیریت سیلاب‌های شهری و روستایی آمادگی داشته باشند. در این تقسیم وظایف، جهاد کشاورزی مسئول ارائه پیش‌آگاهی‌های لازم و نیروهای نظامی و انتظامی مسئول پیش‌بینی تمهیدات مقابله با سیلاب در مناطق تحت اختیار خود هستند.
به گفته مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری اصفهان، اطلاعات هواشناسی و گزارش‌های مربوط به سیلاب از طریق اداره کل هواشناسی، مدیریت بحران استان و دفتر مهندسی و مطالعات سازمان منابع طبیعی دریافت می‌شود و مبنای پیش‌آگاهی و تصمیم‌گیری قرار می‌گیرد.
پوشش گیاهی؛ عاملی برای کاهش خسارت سیلاب
اجرای سازه‌های آبخیزداری تنها راه کاهش خسارت سیلاب نیست. به گفته کاظمی، پوشش گیاهی مناسب درختی، درختچه‌ای و بوته‌ای می‌تواند در کنترل روان‌آب و نفوذ آب به خاک نقش مؤثری داشته باشد. در مقابل، مناطقی که پوشش گیاهی ضعیف‌تری دارند، بیشتر در معرض خطر روان‌آب و فرسایش قرار می‌گیرند.
او با اشاره به برنامه جنگل‌کاری در چارچوب طرح یک میلیارد درخت، ابراز امیدواری کرد که بارندگی‌های مناسب زمستان و بهار به بهبود وضعیت مراتع و موفقیت بیشتر فعالیت‌های احیای پوشش گیاهی کمک کند.
با وجود اقدامات انجام‌شده، باقی ماندن حدود ۲ میلیون هکتار از حوضه‌های مستعد مدیریت سیلاب بدون اجرای طرح‌های آبخیزداری نشان می‌دهد که تکمیل مطالعات، تأمین اعتبار و اجرای به‌موقع پروژه‌ها همچنان از مسائل مهم مدیریت منابع طبیعی در اصفهان است. آمادگی سازه‌های موجود و هماهنگی دستگاه‌ها می‌تواند بخشی از خطر را کاهش دهد، اما پوشش دادن حوضه‌های باقی‌مانده نیز برای کاهش آسیب‌پذیری مناطق پایین‌دست اهمیت دارد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: ۶۰۰ هزار هکتار آبخیزداری در کشور اجرا می‌شود