حفاظت از تنوع زیستی در زمان جنگ؛ تأکید پزشکیان بر همکاری جهانی
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، صبح جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵، در اجلاس سران هفدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تنوع زیستی در ایروان، با اشاره به پیامدهای زیست‌محیطی جنگ‌ها، خواستار ایجاد سازوکارهای بین‌المللی برای ارزیابی خسارت‌ها، احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده و حفاظت از طبیعت در زمان درگیری‌های نظامی شد.
به گزارش گلونی، جنگ فقط جان انسان‌ها را نمی‌گیرد و زیرساخت‌های شهری و اقتصادی را ویران نمی‌کند؛ طبیعت نیز از پیامدهای آن در امان نمی‌ماند. آلودگی آب و خاک، تخریب جنگل‌ها و تالاب‌ها، نابودی زیستگاه‌های حیات‌وحش و انتشار آلاینده‌های خطرناک می‌توانند سال‌ها پس از پایان درگیری‌ها، زندگی انسان و سایر گونه‌های زنده را تحت تأثیر قرار دهند.
پزشکیان در این اجلاس، تخریب گسترده طبیعت در جریان جنگ را «اکوساید یا نسل‌کشی زیست‌محیطی» توصیف کرد و خواستار توجه جدی‌تر جامعه جهانی به حفاظت از محیط زیست در زمان مخاصمات مسلحانه شد.
جنگ؛ تهدیدی برای تنوع زیستی و آینده محیط زیست
پزشکیان با اشاره به آثار جنگ‌های منطقه‌ای بر اکوسیستم‌ها، از آتش‌سوزی‌ها، انتشار آلاینده‌ها، آلودگی منابع آب و خاک و آسیب به زیرساخت‌های حفاظت از طبیعت به‌عنوان بخشی از پیامدهای درگیری‌های نظامی یاد کرد. او همچنین با اشاره به وضعیت غزه، بر ماندگاری طولانی‌مدت خسارت‌های محیط زیستی جنگ تأکید کرد.
به گفته رئیس‌جمهور، آثار این تخریب‌ها به مرزهای سیاسی محدود نمی‌ماند و آلودگی هوا، آب و خاک می‌تواند مناطق گسترده‌تری را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، حفاظت از طبیعت در زمان جنگ به همکاری و راهکارهای بین‌المللی نیاز دارد و نباید کشورهای تحت تجاوز نظامی به تنهایی هزینه‌های زیست‌محیط را بپردازند.
پزشکیان از جامعه جهانی خواست سازوکارهایی شفاف، مؤثر و قابل اجرا برای حفاظت از میراث طبیعی و تنوع زیستی در شرایط جنگی ایجاد کند؛ سازوکارهایی که امکان ارزیابی خسارت‌های محیط زیستی و بازسازی اکوسیستم‌های آسیب‌دیده را نیز فراهم کنند.
تعهد ایران به حفاظت از تنوع زیستی
رئیس‌جمهور در این اجلاس بر تعهد ایران به اجرای کنوانسیون تنوع زیستی و اهداف جهانی حفاظت از طبیعت تأکید کرد. به گفته او، ایران با برخورداری از زیست‌بوم‌های متنوع، از جنگل‌های هیرکانی و ارسباران تا کوهستان‌های زاگرس، مناطق بیابانی و سواحل جنوبی و شمالی، میراث طبیعی ارزشمندی دارد که حفاظت از آن با امنیت آبی و غذایی، سلامت عمومی و توسعه پایدار پیوند خورده است.
پزشکیان همچنین به تدوین سند راهبردها و برنامه اقدام ملی تنوع زیستی، تعیین سازمان حفاظت محیط زیست به‌عنوان هماهنگ‌کننده ملی و توجه به مشارکت جوامع محلی اشاره کرد. حفاظت از گونه‌های در معرض تهدید، افزایش مناطق حفاظت‌شده و پایش حیات وحش نیز از جمله اقداماتی بود که در سخنان او مورد تأکید قرار گرفت.
با این حال، تغییرات اقلیمی، خشکسالی، کمبود آب و بیابان‌زایی در کنار محدودیت‌های اقتصادی و خسارت‌های ناشی از جنگ، حفاظت از طبیعت را با دشواری‌های بیشتری روبه‌رو می‌کند.
حفاظت از طبیعت به منابع و همکاری جهانی نیاز دارد
پزشکیان تأکید کرد که اجرای تعهدات زیست‌محیطی بدون تأمین منابع مالی، دسترسی به فناوری‌های نوین و تقویت ظرفیت‌های علمی و اجرایی امکان‌پذیر نیست. او خواستار دسترسی عادلانه‌تر کشورهای در حال توسعه به منابع مالی تنوع زیستی و حمایت نهادهای بین‌المللی از کشورهایی شد که با پیامدهای محیط زیستی جنگ مواجه‌اند.
رئیس‌جمهور همچنین آمادگی ایران را برای همکاری علمی و انتقال تجربه با دیگر کشورها اعلام کرد و حفاظت از تنوع زیستی را یکی از زمینه‌های ممکن برای تقویت دیپلماسی صلح دانست.
تخریب طبیعت در جنگ، مسئله‌ای محدود به یک کشور یا یک دوره زمانی نیست. وقتی یک تالاب، جنگل یا زیستگاه حیات‌وحش از بین می‌رود، جبران خسارت آن ممکن است دهه‌ها زمان ببرد و برخی آسیب‌ها نیز برگشت‌پذیر نباشند. به همین دلیل، حفاظت از تنوع زیستی باید در کنار تلاش برای صلح، به بخشی جدی از مسئولیت مشترک کشورها در قبال نسل‌های آینده تبدیل شود.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: پزشکیان: حفاظت از کاسپین به همکاری همه کشورهای ساحلی نیاز دارد