خلیج فارس و موضوعی به نام آب و خاک برای ملت ایران
به گزارش گلونی سایت نیویورک تایمز گزارشی درباره ماجرای خلیج فارس با عنوان «آیا ترامپ می‌‌‌تواند اسم خلیج فارس را عوض کند» منتشر کرده است که با عنوان خلیج فارس و موضوعی به نام آب و خاک برای ملت ایران، اینجا می‌خوانید:
سازمان آب‌نگاری بین‌المللی به طور جهانی برای استانداردسازی و ترسیم مرزهای دریایی فعالیت می‌کند. اما این سازمان در سال جاری به نیویورک تایمز گفته است که «هیچ توافق‌نامه یا پروتکل رسمی بین‌المللی برای نام‌گذاری مناطق دریایی وجود ندارد.»
رئیس‌جمهور ترامپ پیش از سفرش به خاورمیانه، پیشنهاد تغییر نام «خلیج فارس» به نام جعلی دیگری را مطرح کرده است؛ اقدامی که خشم ایران و مردم آن را برانگیخت. آقای ترامپ روز چهارشنبه در دفتر بیضی‌شکل (کاخ سفید) گفت: «باید تصمیم بگیرم. نمی‌خواهم احساسات کسی را جریحه‌دار کنم. نمی‌دانم آیا احساسات کسی جریحه‌دار خواهد شد یا نه.»
هفته گذشته، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که آقای ترامپ قصد دارد این تغییر نام را در جریان سفرش به چند کشور عربی اعلام کند. این کشورها سال‌هاست که برای این تغییر تلاش می‌کنند.
سازمان ملل همچنان از عنوان «خلیج فارس» استفاده می‌کند. مقاله‌ای از یک گروه کاری سازمان ملل در سال ۲۰۰۶ نشان می‌دهد که در اسناد تاریخی اتفاق نظر کاملی درباره این نام وجود دارد؛ و گفته شده که این نام توسط داریوش، پادشاه پارسی، در قرن پنجم پیش از میلاد معرفی شده است.
آیا این موضوع بر مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا تأثیر می‌گذارد؟
ایران و ایالات متحده تاکنون سه دور مذاکره با میانجی‌گری عمان درباره برنامه هسته‌ای ایران برگزار کرده‌اند و قرار است بار دیگر روز یکشنبه با هم دیدار کنند. ایالات متحده خواستار جلوگیری از تسلیحاتی شدن برنامه هسته‌ای ایران است، در حالی که ایران به دنبال رفع تحریم‌هایی است که اقتصاد این کشور را فلج کرده است.
تیم ملی فوتبال ایران با انتشار نقشه‌ای از خلیج فارس و هشتگ ForeverPersianGulf در صفحه رسمی اینستاگرام خود به این موضوع واکنش نشان داد. حتی چهره‌های مخالف حکومت ایران نیز نارضایتی خود را ابراز کردند. رضا پهلوی، فرزند شاه مخلوع ایران که از حامیان ترامپ است و او را به ترک دیپلماسی با دولت تهران تشویق کرده بود، در رسانه‌های اجتماعی نوشت: «تصمیم اعلام‌شده رئیس‌جمهور ترامپ برای تحریف تاریخ، اگر صحت داشته باشد، توهینی است به مردم ایران و تمدن بزرگ ما.»
پیشینه نام خلیج فارس چیست؟
نام «خلیج فارس» در طول تاریخ، در نقشه‌ها، اسناد و عرصه‌های دیپلماتیک استفاده شده است. از دوران ایران باستان که امپراتوری پارسی بر منطقه تسلط داشت، گرفته تا دوران یونانیان و بریتانیایی‌ها. تلاش برای تغییر خلیج فارس به نام جعلی دیگری از زمان جنبش پان‌عربیسم در اواخر دهه ۱۹۵۰ شدت گرفت.
خلیج فارس و موضوعی به نام آب و خاک برای ملت ایران
آقای ترامپ اختیار دارد نام‌های جغرافیایی را در محدوده استفاده داخلی ایالات متحده تغییر دهد. اما کشورهای دیگر الزامی برای پذیرش این تغییرات ندارند. امسال، او با صدور فرمان اجرایی، سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی دولت آمریکا را به‌روزرسانی کرد تا تمامی ارجاعات به «خلیج مکزیک» به «خلیج آمریکا» تغییر یابد. (روز جمعه، کلودیا شین‌بام، رئیس‌جمهور مکزیک، اعلام کرد که دولت این کشور به دلیل اجرای این دستور توسط گوگل از این شرکت شکایت کرده است.) در حال حاضر، هیئت نام‌های جغرافیایی ایالات متحده، استفاده از عنوان «خلیج فارس» را برای مکاتبات رسمی دولت اجباری کرده است.
واکنش ایرانی‌ها چه بوده است؟
ایده ترامپ با محکومیت گسترده‌ای از سوی ایرانیان مواجه شده است (مردمی که در بسیاری از مسائل با یکدیگر اختلاف دارند).
تورج دریایی، مورخ و مدیر مرکز مطالعات ایرانی در دانشگاه کالیفرنیا- ارواین، می‌گوید: «این موضوع فراتر از سیاست و مذهب است؛ مسئله‌ای است ملی و تاریخی و در عمق احساسات مردم ایران نفوذ کرده است.» او افزود: «آیا ترامپ می‌خواهد با ایران مذاکره کند یا هویت ملی‌اش را از آن بگیرد؟»
دریایی گفت: «ایرانی‌ها از دوران باستان، کشورشان را با تعبیر «آب و خاک» می‌شناسند. دو عنصر حیاتی آب: خلیج فارس در جنوب و دریای خزر در شمال، که در ذهن ایرانیان به عنوان نمادهای ملی ریشه دارند.
احمد زیدآبادی، تحلیل‌گر سرشناس تهرانی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با خواسته‌ها و هوس‌های ترامپ، نه خلیج مکزیک تبدیل به خلیج آمریکا خواهد شد، نه کانادا به ایالات متحده خواهد پیوست، و نه خلیج فارس به نام جعلی دیگری تغییر خواهد یافت.»
آب‌های فیروزه‌ای خلیج فارس از حداقل ۵۵۰ سال پیش از میلاد، یعنی از زمان حکومت کوروش بزرگ بر امپراتوری پارس که از هند تا مرزهای اروپای غربی گسترده بود، با این نام شناخته شده‌اند. ایران امروزی جانشین ایران باستان است و تمام سواحل جنوبی آن در امتداد خلیج فارس قرار دارد.
دولت‌های ایران، از دوران پیش از انقلاب و شاه گرفته تا پس از آن، همواره از نام «خلیج فارس» به عنوان تنها نام مشروع دفاع کرده‌اند. همچنین ایرانیان، چه در داخل و چه در خارج از کشور، این نام را بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت ملی و فرهنگی خود می‌دانند.
با مطرح کردن این ایده، آقای ترامپ ظاهراً کاری محال را انجام داده است: اتحاد ایرانیان از تمامی طیف‌های سیاسی، ایدئولوژیک و مذهبی. آن‌ها در بیانیه‌ها و پست‌های شبکه‌های اجتماعی، ایده ترامپ را محکوم کرده‌اند.
دیپلمات پیشین و عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵، گفت که اگر آقای ترامپ نام خلیج فارس را تغییر دهد، به روند مذاکرات آسیب وارد خواهد کرد. او در مصاحبه‌ای گفت: «این کار فقط بی‌اعتمادی ایجاد می‌کند و به تندروهای ایران که می‌گویند آمریکا قابل اعتماد نیست، قدرت بیشتری می‌دهد.»
پایان پیام
ترجمه: میررضا نگهیان الوار
بیشتر بخوانید: آیا تغییر نام خلیج فارس اهمیت دارد؟