کباده کشی مدرن
این روزها، هرکسی که به «یک‌شبه پولدار شدن» باور ندارد، سیبل آماج حملات کلامی و غیرکلامی در شبکه‌های اجتماعی است.
به عبارتی، اگر بلاگر یا اینفلوئنسر باشید یا کلاً چهره‌ای شناخته‌شده در این فضا، باید آماده باشید که فحش خوردنتان ملس باشد.
اما در این نوشته، می‌خواهم کمی زیر میز بزنم و بحث را فراتر از این دعواهای روزمره ببرم.
یک‌شبه پولدار شدن، بی‌هنر پولدار شدن یا مفت پولدار شدن، همه یک چیزند و البته هیچ‌کدام پدیده تازه‌ای نیستند.
اینکه صفحه‌ای در یک شب به وضعی دیگر می‌رسد، در گرو اقبال مردم است. اینکه چرا مردم اقبال می‌کنند و از این اقبال پول درآوردن تا چه حد سخیف است، بحثی است برای اهل فن. اما بدیهی است که فوتبال چون تماشاگر دارد، پول هم دارد؛ وگرنه چرا چوگان یا کبدی چنین بازاری ندارند؟
در روزگار قدیم هم مارگیر و زنجیرشکن خیابانی از تماشاگر نان می‌خورد. امروز هم اگر در اینستاگرام کباده بکشی و دنبال‌کننده داشته باشی، درآمد داری. نمی‌شود به مردم اجبار کرد که چه کسی را دنبال کنند یا چه کسی را لایک بزنند. این داستانی است که قرن‌هاست بشر گرفتار آن است و خواهد بود. شبکه‌های اجتماعی فقط عریان‌تر نشانمان داده‌اند که «جنگولک‌بازی» همیشه طرفدار بیشتری از بسیاری چیزهای جدی‌تر دارد.
حالا بلاگرهایی پیدا می‌شوند که با کتلت درست کردن در خانه، تمیز کردن زیر مبل یا خوردن چیپس هم دنبال‌کننده دارند. این هم ایرادی ندارد. تا وقتی تبلیغ‌دهنده‌ای حاضر است در صفحه همین بلاگرها محصولش را بفروشد، این چرخه ادامه خواهد داشت.
اما نکته اینجاست: کسی که صرفاً زندگی‌اش را با دیگران به اشتراک می‌گذارد، ذاتاً «الگو» یا «گزینه دنباله‌روی» نیست. همین سادگی، گاهی نتایج نامناسبی دارد.
پس سوال اصلی این است: این وضعیت زندگی ما را چطور تحت تأثیر می‌گذارد؟
به نظرم سه نوع واکنش و سه نوع تأثیر وجود دارد:
۱. گروه اول اصلاً دنبال نمی‌کنند و همه چیز را مسخره می‌دانند. حرص می‌خورند و به هرکسی که بلاگرها را دنبال کند ناسزا می‌گویند. این‌ها نه تأثیری می‌گیرند و نه تأثیری می‌گذارند. مگر آنکه بخواهند با «دست قدرتمند دولت» یا ابزار زور، بساط این‌ها را جمع کنند که در آن صورت، حسادتشان به یک‌شبه پولدار شدن دیگران موتور محرکشان می‌شود.
۲. گروه دوم دنبال می‌کنند اما تظاهر می‌کنند که کار بیهوده‌ای است. عملاً به خودشان دروغ می‌گویند. در ناخودآگاهشان تحت فشارند: یک دلشان می‌گوید این کارها مبتذل است، یک دلشان می‌گوید شاید کمی حالمان را بهتر کند. این تناقض، بدترین تأثیر ممکن است.
۳. گروه سوم دنبال می‌کنند و کورکورانه می‌پذیرند. هرچه ببینند، فردایش در زندگی‌شان پیاده می‌کنند. اگر چیزی چهارگوش یاد بگیرند، آن‌قدر زندگی مثلثی خود را می‌تراشند و خم می‌کنند تا جایش دهند؛ نهایتاً هم یک مستطیل کج و معوج نصیبشان می‌شود.
امروز دنیایی پیچیده پیش روی ماست؛ اما همین پیچیدگی، هزاران راه‌حل برای مشکلات هم عرضه می‌کند. کافی است یاد بگیریم راه‌حل درست را پیدا کنیم.
انگار بشری که دیروز دغدغه دام و کشاورزی یا نهایتاً شکار داشت، حالا باید مراقب محتوایی باشد که خودش یا دیگران دنبال می‌کنند.
دنیای عجیبی است با اتفاقات نامطمئن؛ اما نتایجش، واقعی و مطمئن‌اند. مسئله امروز ما نه بلاگرها هستند و نه تبلیغ‌دهنده‌ها؛ مسئله این است که چقدر توانسته‌ایم در میان این حجم از محتوا، مرز زندگی واقعی و تقلیدی را بشناسیم. اگر این مرز را گم کنیم، آن‌وقت مشکل نه در جنگولک‌بازی دیگران، بلکه در خود ماست.
نویسنده: میررضا نگهبان
پایان پیام
بیشتر بخوانید: