م سرشک وارث آفتاب خراسان و صدای فردای شعر فارسی
زادروز استاد محمدرضا شفیعی کدکنی
به گزارش گلونی، نوزدهم مهرماه، زادروز یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های ادب معاصر ایران، استاد محمدرضا شفیعی کدکنی است؛ شاعری، محققی و اندیشمندی که نامش با شعر، عرفان و فرهنگ خراسان درهم‌تنیده است.
محمدرضا شفیعی کدکنی در نوزدهم مهرماه سال ۱۳۱۸ در روستای کدکَن، از توابع شهرستان تربت حیدریه، دیده به جهان گشود. او هرگز به دبستان و دبیرستان نرفت و از همان کودکی، زیر نظر پدرش ـ آیت‌الله میرزا محمد ـ که روحانی بود، و نیز محمدتقی ادیب نیشابوری، به فراگیری زبان و ادبیات عرب پرداخت. گفته‌اند در هفت‌سالگی، تمام الفیه ابن مالک را از بر بود و دانش فقه، کلام و اصول را نزد شیخ هاشم قزوینی، فقیه آزادگان، فراگرفت.
به پیشنهاد استاد علی‌اکبر فیاض، در دانشگاه فردوسی مشهد نام‌نویسی کرد و در آزمون آن سال، رتبهٔ نخست را به‌دست آورد. وی کارشناسی زبان و ادبیات فارسی را از دانشگاه فردوسی و دکتری همان رشته را از دانشگاه تهران دریافت کرد.
از سال ۱۳۴۸، شفیعی کدکنی به‌عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس پرداخت. بدیع‌الزمان فروزانفر در زیر برگهٔ پیشنهاد استخدام او نوشته بود:
«احترامی است به فضیلت او.»
شفیعی از دوستان نزدیک مهدی اخوان ثالث بود و عشق و ارادت خود را به شعر و اندیشهٔ او پنهان نمی‌کرد.
او سرودن شعر را از جوانی و به شیوهٔ کلاسیک آغاز کرد، اما پس از چندی به سبک نو و راه نیما یوشیج روی آورد. با انتشار دفتر شعر در کوچه‌باغ‌های نیشابور، نامش در میان شاعران معاصر درخشید.
آثار او را می‌توان در سه حوزه دسته‌بندی کرد:
۱. تصحیح و پژوهش در متون کلاسیک فارسی،
۲. آثار نظری و انتقادی در زمینهٔ شعر و ادب،
۳. مجموعه اشعار شخصی.
در میان آثار نظری او، کتاب موسیقی شعر جایگاهی ممتاز دارد و در میان دفترهای شعرش، در کوچه‌باغ‌های نیشابور از همه نام‌آورتر است.
از دیگر آثار او می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد:
زمزمه‌ها، شبخوانی، از زبان برگ، بوی جوی مولیان، از بودن و سرودن، مثل درخت در شب باران، هزارهٔ دوم آهوی کوهی، صور خیال در شعر فارسی، با چراغ و آینه (در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران) و تصحیح آثار بزرگان ادب چون اسرارالتوحید، تاریخ نیشابور، مختارنامه، منطق‌الطیر، مصیبت‌نامه، اسرارنامه، دیوان و تذکرةالاولیاء عطار نیشابوری.
تخلّص شعری او م. سَرِشک است.
در ستایش فردوسی
بزرگا، جاودان‌مردا، هشیواری و دانایی
نه دیروزی، که امروزی، نه امروزی، که فردایی
چو از این‌جا بنگرم، زان‌سوی ده قرنت همی‌بینم
که می‌گویی و می‌رویی و می‌بالی و می‌آیی
به گردت شاعران انبوه و هر یک قلّه‌ای بشکوه،
تو امّا در میان، گویی دماوندی که تنهایی
سر اندر ابر اسطوره، به ژرفاژرف اندیشه،
به زیر پرتو خورشید دانایی چه زیبایی
هزاران ماه و کوکب از مدار جان تو تابان،
که در منظومهٔ ایران، تو خورشیدی و یکتایی
گهی در گونهٔ ابر و گهی در گونهٔ باران،
همه از تو به تو پویند جویباران، که دریایی
اگر سهراب، اگر رستم، اگر اسفندیار یل،
به هیجا و هجوم هر یکی‌شان صحنه‌آرایی
اگر آن جاودانان در غبار کوچ تاریخ‌اند،
توشان در کالبد جانی که سُتواری و برجایی
ز بهر خیزش میهن دمیدی جانشان در تن،
همه چون عازرند آنان و تو همچون مسیحایی
اگر جاوید ایران به گیتی در معمایی‌ست،
مرا بگذار تا گویم که رمز این معمایی
اگر خوزی، اگر رازی، وگر آتورپاتانیم،
تویی آن کیمیای جان که در ترکیب اجزایی
طخارستان و خوارزم و خراسان و ری و گیلان،
به یک پیکر همه عضویم و تو اندیشهٔ مایی
تو گویی قصه بهر کودک کرد و بلوچ و لر،
گر از کاووس می‌گویی، ور از سهراب فرمایی
یکی کاخ از زمین افراشته در آسمان‌ها سر،
گزند از باد و از باران نداری، کوه خارایی
اگر در غارت غزها، وگر در فتنهٔ تاتار،
وگر در عصر تیمور و اگر در عهد این‌هایی،
هماره از تو گرم و روشنیم، ای پیر فرزانه،
اگر در صبح خرداد و اگر در شام یلدایی
حکیمان گفته‌اند: آن‌جا که زیبایی‌ست، بشکوهی‌ست،
چو دانستم تو را، دیدم که بشکوهی که زیبایی
چو از دانایی و داد و خرد دادِ سخن دادی،
مرنج ار در چنین عهدی، فراموشِ بعمدایی
ندانیم و ندانستند قدرت را و می‌دانند،
هنرسنجان فرداها، که تو فردی و فردایی
بزرگا، بخردا، رادا، به دانایی که می‌شاید،
اگر بر ناتوانی‌های این خردان ببخشایی
م. سرشک
پایان پیام