ریخته گری هنری کهن، در مسیر فراموشی
به گزارش گلونی، ریخته گری یکی از هنرهای صنعتی دیرینه در ایران است که ریشه‌های آن به هزاران سال پیش بازمی‌گردد. شواهد باستان‌شناسی از تمدن‌های پیش از تاریخ، ابزارهای مفرغی و اشیای آیینی فلزی را در نقاط مختلف کشور نشان می‌دهند؛ آثاری که گواهی بر آشنایی ایرانیان با فنون ابتدایی ریخته‌گری در هزاره‌های پیش از میلاد هستند.
در دوره‌های تاریخی، این هنر نه‌تنها در ساخت ابزارهای روزمره، بلکه در تولید سلاح‌های جنگی، زیورآلات و ظروف تزئینی نقش مهمی ایفا کرده است. در عصر صفوی، ریخته‌گری وارد مرحله‌ای تازه شد؛ جایی که نخستین توپ‌های جنگی ارتش ایران با همکاری برادران شرلی ساخته شد و صنعت ریخته‌گری به‌عنوان بخشی از توان نظامی کشور تثبیت شد.
کارگاه‌های سنتی ریخته گری در شهرهایی مانند نور، تبریز، کاشان و اصفهان تا چند دهه پیش فعال بودند. استادکاران این هنر با استفاده از قالب‌های ماسه‌ای، موم و فلزات مذاب، قطعاتی بادوام و گاه هنرمندانه تولید می‌کردند. اما با ورود فناوری‌های صنعتی و کاهش تقاضا برای تولیدات سنتی، بسیاری از این کارگاه‌ها تعطیل شدند و نسل جدید کمتر به یادگیری این فنون علاقه نشان داد.
فرصتی برای بازآفرینی
با وجود این افول،ریخته گری سنتی هنوز ظرفیت‌های فرهنگی، آموزشی و اقتصادی قابل توجهی دارد. این هنر می‌تواند در صنایع دستی، گردشگری، آموزش فنی‌وحرفه‌ای و حتی طراحی هنری نقش‌آفرین باشد. حفظ و احیای آن نیازمند همکاری میان نهادهای فرهنگی، دانشگاه‌ها، انجمن‌های تخصصی و صنعتگران است.
ریخته گری سنتی، تنها یک شیوه تولید نیست؛ بلکه بخشی از حافظه تاریخی و هویت صنعتی ایران است. بی‌توجهی به آن، به معنای فراموشی بخشی از میراث فنی و فرهنگی کشور خواهد بود. بازگشت به این هنر، نه‌تنها پاسداشت گذشته، بلکه فرصتی برای بازآفرینی آن در قالب‌های نوین است.
پایان پیام