فصل هفتم کاوشهای غار قلعه کرد قزوین؛ باستانشناسان در جستوجوی انسانهای ۱۷۵ هزار ساله
به گزارش گلونی غار قلعه کرد قزوین بار دیگر میزبان باستانشناسان شده است؛ اما اینبار پرسش فقط درباره قدمت این غار نیست. در هفتمین فصل کاوش، پژوهشگران در لایههای عمیقتر به دنبال ردپای انسانتبارانی هستند که دهها هزار سال پیش در فلات ایران زندگی میکردند.
قلعه کرد پیشتر هم خبرساز شده بود. از این غار یک دندان شیری متعلق به کودکی حدود هفت تا هشت ساله با قدمتی نزدیک به ۱۷۵ هزار سال به دست آمده؛ یافتهای که اهمیت این محوطه را برای مطالعه پیشینه حضور انسان در ایران بیشتر کرد.
حالا باستانشناسان امیدوارند ادامه کاوش بتواند شواهد بیشتری از انسانتباران دوره پلیستوسن در اختیارشان بگذارد؛ از جمله بقایای احتمالی نئاندرتالها، انسان هوشمند کهن و انسان هایدلبرگ. البته اینها فعلاً هدف و احتمال پژوهشی هستند و نمیتوان از کشف قطعی آنها سخن گفت.
غار قلعه کرد قزوین چه چیزی را در دل خود پنهان کرده است؟
اهمیت این غار فقط به احتمال یافتن استخوان یا دندان انسانهای کهن محدود نمیشود. لایههای مختلف قلعه کرد مجموعهای از ابزارهای سنگی را در خود جای دادهاند و تفاوت این ابزارها میتواند داستان تغییر فناوری و شیوه زندگی انسان در دورههای مختلف را روایت کند.
در لایههای بالاتر، ابزارها شباهت بیشتری به سنت موستری دارند؛ فناوریای که در بخشهایی از زاگرس با حضور نئاندرتالها ارتباط داده شده است. اما هرچه کاوش به لایههای پایینتر میرسد، الگوی ساخت ابزارها تغییر میکند و مصنوعات سادهتر و کماستانداردتر میشوند.
در برخی از این لایههای عمیق، تاکنون نشانه روشنی از فناوریهایی مانند لِوالوآ، سنت آشولی و ابزارهای برشی بزرگ پیدا نشده است. همین تفاوت، یک پرسش مهم را پیش روی باستانشناسان گذاشته است: آیا اینجا با یک سنت فناورانه محلی و کمتر شناختهشده روبهرو هستیم؟
پاسخ هنوز روشن نیست. برای رسیدن به آن باید کاوش در عمق و سطح ادامه پیدا کند و ابزارها، مواد خام و نحوه پراکندگی یافتهها در کنار یکدیگر بررسی شوند.
فصل هفتم دقیقاً از همین منظر اهمیت دارد. پژوهشگران همزمان در حال پایین رفتن در لایههای قدیمیتر و گسترش کاوش در سطح غار هستند تا ارتباط میان لایههای مختلف و توالی استقرار انسان در قلعهکرد را بهتر بفهمند.
شرایط رسوبی غار قلعه کرد قزوین نیز برای حفظ بقایای انسانی مناسب ارزیابی شده است. به همین دلیل، هر کاوش تازه میتواند فقط یک قطعه سنگ یا ابزار دیگر به مجموعه یافتهها اضافه نکند؛ بلکه شاید بخشی از داستان انسانهای بسیار دوری را آشکار کند که حدود ۱۷۵ هزار سال پیش، ردپایشان را در این نقطه از فلات ایران باقی گذاشتهاند.
قلعه کرد هنوز پاسخ همه پرسشها را نداده است؛ اما شاید در لایههای عمیقترش چیزی باشد که تصویر ما از انسانهای کهن ایران را تغییر دهد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: کدام گروه از انسان های پیش از تاریخ در غار قلعه کرد زندگی میکردند؟