کشف بقایای یک بنای تاریخی زیر خانه‌ای در حریم مسجد حیدریه قزوین
گودبرداری برای ساخت‌وساز در مجاورت مسجد ـ مدرسه تاریخی حیدریه قزوین به کشف بقایای معماری متعلق به دوره‌ای تاریخی منجر شد. با توقف عملیات عمرانی، بررسی‌های باستان‌شناسی و مستندنگاری شواهد آغاز شده است؛ کشفی که بار دیگر اهمیت نظارت بر ساخت‌وساز در بافت‌های تاریخی و حفاظت از آثار مدفون در زیر ساختمان‌های امروزی را مطرح می‌کند.
به گزارش گلونی، زیر پی یک ساختمان مسکونی در حریم مسجد ـ مدرسه حیدریه قزوین، بقایای معماری تاریخی نمایان شده است. این کشف در جریان تخریب و خاک‌برداری برای ساخت بنای جدید اتفاق افتاد و اکنون بررسی‌های تخصصی برای شناسایی قدمت و ویژگی‌های معماری آثار کشف‌شده ادامه دارد.
مریم مهدوی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین، در گفت‌وگو با ایسنا درباره روند صدور مجوز این عملیات عمرانی توضیح داد: «ملک موردنظر در حریم اثر تاریخی قرار دارد و ساخت‌وساز در این محدوده، با رعایت ضوابط حفاظتی امکان‌پذیر است.»
به گفته او، پیش از آغاز عملیات، از اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان استعلام شده بود. با توجه به اینکه ساختمان موجود، یک بنای مسکونی متعلق به حدود دهه ۱۳۵۰ و فاقد ارزش تاریخی تشخیص داده شده بود، مجوز ساخت‌وساز صادر شد. البته در این مجوز، بر ضرورت حضور کارشناس میراث‌فرهنگی پیش از تخریب بنا تأکید شده بود.
چه چیزی زیر ساختمان مسکونی کشف شد؟
مهدوی با اشاره به توقف عملیات عمرانی حدود دو هفته پیش گفت: «هم‌زمان با آغاز خاک‌برداری، موضوع با حضور یگان حفاظت میراث‌فرهنگی بررسی شد و ادامه فعالیت متوقف شد. پس از آن، گروهی متشکل از معاون میراث‌فرهنگی، کارشناسان اداره‌کل و مدیر پایگاه بافت تاریخی قزوین از محل بازدید کردند.»
در بررسی‌های اولیه، به‌جز آجرهای قدیمی که با ملات سیمانی در دیوارچینی ساختمان به کار رفته بود، شواهد معماری مشخصی به چشم نمی‌خورد. به همین دلیل، به مالک ابلاغ شد که ادامه خاک‌برداری تنها با حضور کارشناس باستان‌شناسی انجام شود.
با پیشرفت بررسی‌ها، شواهد بیشتری از یک بنای تاریخی نمایان شد. به گفته مدیرکل میراث‌فرهنگی قزوین، بقایای یک دیوار، طاقی در زیر دیوار ملک مجاور، یک تن‌پوش در ضلع شمالی و بخش محدودی از بقایای معماری در ضلع جنوبی شناسایی شده است.
شواهد اولیه نشان می‌دهد ساختمان مسکونی متعلق به دهه ۱۳۵۰ روی بقایای بنایی قدیمی‌تر احداث شده است؛ موضوعی که می‌تواند اطلاعات تازه‌ای درباره پیشینه معماری این محدوده از بافت تاریخی قزوین در اختیار کارشناسان قرار دهد.
کشف بقایای یک بنای تاریخی؛ سرنوشت بقایای تاریخی چه می‌شود؟
مدیرکل میراث‌فرهنگی استان قزوین تأکید کرد که در حال حاضر هیچ‌گونه فعالیت ساختمانی یا عمرانی در این ملک انجام نمی‌شود و مستندنگاری از وضعیت موجود در دستور کار قرار دارد.
برای بررسی دقیق‌تر پیشینه بنا، عکس‌های هوایی و تصاویر مربوط به سال‌های گذشته نیز مطالعه شده‌اند. در کنار این اقدامات، خواناسازی و مستندسازی شواهد معماری با همکاری کارشناسان باستان‌شناسی و واحدهای فنی ادامه دارد.
مهدوی همچنین از برگزاری چهار جلسه کمیته فنی با محوریت این بنا خبر داد و گفت پس از تکمیل مستندنگاری و بررسی شواهد، جمع‌بندی دیدگاه‌های کارشناسی و تصمیم‌های مربوط به نحوه حفاظت از بقایای معماری از سوی معاونت میراث‌فرهنگی اعلام خواهد شد.
کشف بقایای تاریخی در زیر ساختمان‌های امروزی، اهمیت بافت‌های تاریخی را فراتر از بناهای ثبت‌شده و قابل مشاهده نشان می‌دهد. در چنین محدوده‌هایی، آثار ارزشمند گذشته ممکن است زیر لایه‌های ساخت‌وسازهای جدید پنهان مانده باشند؛ بنابراین نظارت مستمر بر عملیات عمرانی و حضور به‌موقع متخصصان، نقشی اساسی در جلوگیری از تخریب ناخواسته میراث تاریخی دارد.
اکنون باید دید بررسی‌های باستان‌شناسی در حریم مسجد ـ مدرسه حیدریه قزوین به چه نتایجی می‌رسد و بقایای کشف‌شده چه جایگاهی در برنامه حفاظت از بافت تاریخی این شهر پیدا خواهند کرد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: کشف کوره باستانی تولید آهن در منظر فرهنگی ماسوله