معدن‌کاوی در منطقه تاریخی فالونک متوقف شد
فعالیت معدنی در محدوده فالونک شهرستان مرودشت با پیگیری‌های حقوقی میراث‌فرهنگی فارس و همکاری دادستان متوقف ماند. مدیرکل میراث‌فرهنگی فارس می‌گوید با وجود صدور رأی اولیه دیوان عدالت اداری به نفع متقاضی معدن‌کاوی و حتی صدور حکم انفصال از خدمت برای مدیرکل این اداره، سرانجام رأی دیوان حدود یک هفته پیش نقض شده و راه صدور مجوز فعالیت معدنی در این محدوده مسدود شده است.
به گزارش گلونی، بهزاد مریدی، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، درباره پرونده معدن‌کاوی در کوه ایوب و منطقه فالونک توضیح داد: «متقاضی این پرونده ظاهراً چند سال پیش مجوز مطالعات معدنی دریافت کرده بود. در آن زمان، میراث‌فرهنگی از طریق پنجره دولت پاسخی به درخواست ارائه نکرد و متقاضی موفق به دریافت مجوز شد.»
پس از آن، میراث‌فرهنگی با فعالیت معدنی منطقه تاریخی فالونک مخالفت کرد، اما متقاضی با شکایت به دیوان عدالت اداری رأیی به نفع خود گرفت. در پی این رأی، حتی حکم انفصال از خدمت مدیرکل میراث‌فرهنگی نیز صادر شد.
مریدی گفت به‌دلیل تغییرات مدیریتی در آن دوره، اعتراضی به رأی دیوان ثبت نشده و حکم قطعیت پیدا کرده بود. به این ترتیب، مدیرکل میراث‌فرهنگی با دو انتخاب روبه‌رو بود: صدور مجوز معدن‌کاوی یا پذیرش حکم انفصال از خدمت.
او با اشاره به اینکه از نخستین هفته آغاز مسئولیتش این پرونده را در اولویت پیگیری قرار داده است، گفت حاضر بوده انفصال از خدمت را بپذیرد، اما مجوز معدن‌کاوی در فالونک را امضا نکند.
همکاری دادستان برای جلوگیری از معدن‌کاوی در منطقه تاریخی فالونک
به گفته مدیرکل میراث‌فرهنگی فارس، با ورود دادستان و پیگیری‌های حقوقی این اداره، مسیر دیگری برای جلوگیری از اجرای حکم دنبال شد.
مریدی توضیح داد که تنها دو روز تا اجرای قطعی حکم انفصال فرصت باقی مانده بود. در این شرایط، دادستان با ارسال نامه و با توجه به پیامدهای اجتماعی احتمالی اجرای رأی، برای جلوگیری از آن وارد عمل شد.
میراث‌فرهنگی نیز لایحه‌ای حقوقی تنظیم کرد و درخواست اعمال ماده ۷۹ قانون دیوان عدالت اداری را ارائه داد. این ماده امکان اعتراض به آرای دیوان را فراهم می‌کند، اما رسیدگی به آن ممکن بود چندین ماه طول بکشد.
مریدی تأکید کرد که پذیرش درخواست متقاضی و صدور مجوز معدن‌کاوی با این امید که چند ماه بعد رأی دیوان تغییر کند، خطر بزرگی برای منطقه بود. به گفته او، در فاصله رسیدگی مجدد، متقاضیان می‌توانستند عملیات انفجار و فعالیت معدنی را آغاز کنند و آسیب‌های جبران‌ناپذیری به محدوده وارد شود.
او در ادامه از نقض رأی دیوان عدالت اداری حدود یک هفته پیش خبر داد و گفت با این اتفاق، مانع حقوقی موجود برای جلوگیری از معدن‌کاوی در فالونک برطرف شده است.
محدوده معدنی فالونک مسدود می‌شود
مدیرکل میراث‌فرهنگی فارس همچنین از هماهنگی با اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان برای مسدود کردن محدوده موردنظر خبر داد.
به گفته مریدی، کریم مجرب، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت فارس، با این درخواست همکاری کرده و از میراث‌فرهنگی خواسته است مکاتبه رسمی برای مسدود کردن کل محدوده UTM منطقه ارسال کند. این مکاتبه نیز انجام شده است.
مریدی درباره چگونگی دریافت مجوز از سوی متقاضیان، با وجود اعلام پیشین مبنی بر صادر نشدن مجوز معدن منطقه تاریخی فالونک، توضیح داد که مجوز دریافت‌شده مربوط به مطالعات معدنی بوده، نه استخراج.
این مجوزها معمولاً برای دوره‌ای چندماهه صادر می‌شوند و پس از انجام مطالعات و دریافت استعلام‌های لازم، امکان ورود به مرحله استخراج فراهم می‌شود. با این حال، میراث‌فرهنگی اجازه پیشروی این پرونده تا مرحله فعالیت معدنی را نداده است.
چرا فالونک و کوه ایوب اهمیت باستان‌شناختی دارند؟
منطقه تاریخی فالونک و کوه ایوب در شهرستان مرودشت، بخشی از پهنه‌های ارزشمند باستان‌شناختی استان فارس هستند؛ محدوده‌ای که اهمیت آن فقط به یک اثر تاریخی شناخته‌شده محدود نمی‌شود.
در دامنه‌های کوه ایوب، غارها و پناهگاه‌های صخره‌ای با شواهدی از دوره پارینه‌سنگی تا دوران تاریخی شناسایی شده‌اند. بخش قابل توجهی از نقوش صخره‌ای این محدوده نیز در دامنه غربی کوه و منطقه‌ای موسوم به «سینه‌کوه» قرار دارد. بررسی‌ها از تداوم فرهنگی این نقوش از دوره مس‌وسنگ تا دوران اسلامی حکایت دارد. استودان‌ها و گورستان‌هایی متعلق به دوره صفویه تا دوران معاصر نیز از دیگر یافته‌های باستان‌شناختی این منطقه هستند.
در روستای فالونک، واقع در دهستان رامجرد یک شهرستان مرودشت، یک آرامگاه صخره‌ای با معماری الهام‌گرفته از آرامگاه‌های هخامنشی قرار دارد. بر اساس شواهد معماری و شیوه تراش سنگ، این اثر به دوره پساهخامنشی یا فراهخامنشی نسبت داده شده و احتمال می‌رود در دوره فرمانروایی دودمان‌های بومی پارس، موسوم به فراته‌داران یا پرترکه‌ها، ساخته شده باشد.
این آرامگاه از الگوی کلی آرامگاه‌های هخامنشی پیروی می‌کند، اما برخلاف نمونه‌های سلطنتی، سنگ‌نگاره و تزئینات ندارد.
اهمیت باستان‌شناختی فالونک و کوه ایوب نشان می‌دهد که هرگونه تصمیم درباره فعالیت معدنی در این محدوده باید با توجه به آثار تاریخی و شواهد فرهنگی آن گرفته شود. توقف یک پرونده معدن‌کاوی، به‌تنهایی به معنای پایان تهدیدها نیست؛ حفاظت از چنین پهنه‌هایی به نظارت مستمر و جلوگیری از صدور مجوزهای مغایر با ضوابط میراث‌فرهنگی نیاز دارد.
پایان پیام
بیشتر بخوایند: مرمت و ساماندهی اشیای تاریخی موزه‌های فارس ادامه دارد