جشن طبیعت فرصت فرهنگی یا تهدیدی برای محیط زیست

به گزارش گلونی جشن نوروز، این میراث کهن و ارزشمند، هر ساله با شکوهی خاص برگزار می‌شود و فرصتی برای همبستگی فرهنگی و پاسداشت از طبیعت است. امسال نیز مراسم نوروز در برج آزادی با برنامه‌هایی چون دف‌نوازی هنرمندان کردستان، نوروزخوانی اقوام ایرانی، ویدئو مپینگ‌های هنری (نورپردازی‌های سه بعدی) و مراسم آتش‌افشانی همراه بود. اما آیا این مراسم، آن‌گونه که باید، احترام به طبیعت را در دل خود حفظ کرده است؟

هر ساله در آستانه نوروز، میلیون‌ها ماهی قرمز خریداری و پس از مدتی در رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و حتی فاضلاب‌های شهری رها می‌شوند. این موضوع نه تنها به مرگ تدریجی این موجودات منجر می‌شود، بلکه اکوسیستم‌های آبی را نیز با تهدید جدی مواجه می‌کند. ماهی قرمز گونه‌ای غیربومی است که می‌تواند تعادل محیط زیست آب‌ها را به هم بزند، منابع غذایی سایر آبزیان را مصرف کند و حتی ناقل بیماری‌های خطرناکی باشد که حیات دیگر گونه‌ها را به خطر می‌اندازد؛ در واقع به زبان ساده‌تر ماهی قرمز تهدیدی برای محیط زیست است که از دید بسیاری پنهان می‌ماند.

ما همه بر این اصل آگاه هستیم که نوروز، جشن طبیعت و نو شدن است، اما آیا نباید این ارزش‌ها در مراسم‌های آن نیز حفظ شوند؟ وقتی رویدادهای فرهنگی با حجم بالایی از زباله، آلودگی صوتی، مصرف بی‌رویه انرژی و بی‌توجهی به مسائل محیط زیستی برگزار می‌شوند، چگونه می‌توان از احترام به طبیعت سخن گفت؟ بهتر نیست بخشی از بودجه این‌گونه جشن‌ها به فرهنگ‌سازی محیط‌ زیستی اختصاص می‌یافت؟

بارها گفته‌ام و باز هم می‌گویم که ما تنها یک زمین داریم. زمینی که تنها متعلق به ما نیست. ما در برابر آن و نسل‌های آینده مسئولیم. شاید زمان آن رسیده باشد که در کنار گرامی‌داشت آیین‌های کهن، شیوه‌های برگزاری آن‌ها را نیز با معیارهای دنیای امروز، به‌ویژه حفظ محیط زیست، هم‌گام کنیم. نوروز فرصتی است برای تجدیدنظر در رفتارهایمان و این فرصتی است که نباید از دست برود.

سوالی که بعد از تماشای عکس منتشر شده از مراسم برج آزادی ذهن بنده را به‌خود مشغول کرده است، این است؛ آیا نمایش ماهی قرمز در این مراسم می‌توانست بهترین فرصت برای آگاهی‌بخشی باشد؟

جشن نوروز، با تمام ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی‌اش، می‌توانست بستری برای فرهنگ‌سازی در زمینه حفظ محیط زیست باشد. اما به نظر می‌رسد که این فرصت نادیده گرفته شد. در حالی که هر ساله فعالان محیط زیست درباره آسیب‌های ماهی قرمز به اکوسیستم‌های آبی هشدار می‌دهند، آیا بهتر نبود که به‌جای نادیده گرفتن این مسئله، در همین مراسم از آن برای آگاهی‌بخشی استفاده می‌شد؟

تصور کنید به‌جای نمایش‌های نمادین معمول، بخشی از برنامه به توضیح آسیب‌های خرید و رهاسازی ماهی قرمز اختصاص داده می‌شد. می‌شد با یک پیام ویدئویی تأثیرگذار یا حتی یک بخش کوتاه با سخنرانی یک فعال محیط زیست در اجرای مراسم، مردم را نسبت به این موضوع آگاه کرد. می‌شد پیام‌هایی درباره جایگزین‌های سالم‌تر و سازگارتر با محیط زیست، مانند گیاهان آبزی یا نمادهای دیگر نوروزی، ارائه داد. اما متاسفانه، این فرصت ارزشمند مانند خیلی از فرصت‌هایی که برای حفظ محیط زیست داشتیم از دست رفت.

اگر واقعا به حفظ سنت‌های نوروزی پایبندیم، نباید فراموش کنیم که یکی از مهم‌ترین نمادهای آن، احترام به طبیعت است. وقت آن رسیده که جشن‌های فرهنگی ما نه‌تنها پاسداشت گذشته باشند، بلکه برای آینده‌ای پایدار نیز هموار باشند.

پایان پیام

نویسنده: زهره درگاهی